Mới đây, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Trị An, Thành phố Đồng Nai vừa hoàn tất thủ tục lựa chọn nhà thầu đối với hai dự án xây lắp chiếu sáng quy mô lớn trên địa bàn. Điều đáng chú ý, cả hai gói thầu xây lắp này đều được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn và đều giao cho một nhà thầu trong cùng một ngày.
Cụ thể, tại dự án Hệ thống chiếu sáng đường Hồ Xuân Hương (Giai đoạn 1), UBND phường Trị An đã ban hành Quyết định số 99/QĐ-UBND ngày 21/5/2026 phê duyệt Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật với tổng mức đầu tư 1.398.200.000 đồng, trong đó chi phí xây dựng sau thuế là 1.171.083.717 đồng.
Trên cơ sở đó, ngày 26/5/2026, ông Nguyễn Hoàng Hà, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Trị An đã ký Quyết định số 45/QĐ-TTDVTH phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, xác định Gói thầu số 04 (xây lắp) có giá gói thầu bằng đúng chi phí xây dựng là 1.171.083.717 đồng.
Đến ngày 27/5/2026, Quyết định số 58/QĐ-TTDVTH do ông Nguyễn Hoàng Hà ký đã chính thức chỉ định Công ty TNHH MTV Kỹ thuật Đại Hải thực hiện gói thầu với giá trúng thầu là 1.112.529.000 đồng. Như vậy, giá trị giảm giá thông qua thương thảo hợp đồng đạt 58.554.717 đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm chi phí xây lắp là 5,0001%.
Cùng thời điểm, một kịch bản đầu tư tương tự diễn ra tại dự án Hệ thống chiếu sáng đường vào nghĩa trang nhân dân Vĩnh An (Giai đoạn 1). Dự án này được UBND phường Trị An phê duyệt Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật theo Quyết định số 98/QĐ-UBND ngày 21/5/2026 với tổng mức đầu tư 720.231.000 đồng, chi phí xây dựng sau thuế là 583.915.370 đồng.
Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Trị An ban hành Quyết định số 42/QĐ-TTDVTH ngày 26/5/2026 để duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 04 (xây lắp) với giá 583.915.370 đồng. Đến ngày 27/5/2026, Giám đốc Nguyễn Hoàng Hà ký quyết định phê duyệt kết quả chỉ định thầu rút gọn số 61/QĐ-TTDVTH cho Công ty TNHH MTV Kỹ thuật Đại Hải với giá trúng thầu là 554.719.000 đồng. Giá trị tiết kiệm cho ngân sách công ích ở gói thầu này là 29.196.370 đồng, cũng đạt tỷ lệ giảm giá là 5,0001%.
Việc cả hai gói thầu xây lắp công ích do cùng một chủ đầu tư quyết định phê duyệt, trong cùng một ngày, giao cho cùng một nhà thầu và đạt tỷ lệ giảm giá trùng nhau đến từng số thập phân là một đặc điểm mang tính đặc trưng cao trong hồ sơ đấu thầu tại địa phương. Đối chiếu quy định tại điểm b Khoản 3 Điều 80 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP về quy trình chỉ định thầu rút gọn, phân đoạn thương thảo về giá đòi hỏi tỷ lệ tiết kiệm tối thiểu phải đạt từ 5% trở lên đối với các gói thầu thuộc lĩnh vực xây lắp. Việc biên độ giảm giá của hai gói thầu tại phường Trị An tiệm cận vừa vặn mốc sàn pháp lý này cho thấy các bên đã thực hiện quy trình thương thảo hợp đồng bám sát giới hạn tối thiểu mà luật pháp cho phép.
Tìm hiểu sâu về năng lực của đơn vị được lựa chọn, Công ty TNHH MTV Kỹ thuật Đại Hải (mã số thuế 3601085518) có trụ sở đăng ký tại Tỉnh Lộ 767, Khu Phố 6, Xã Trị An, TP Đồng Nai. Hồ sơ dữ liệu lịch sử đấu thầu thể hiện đây là một nhà thầu có mối liên hệ đối với các dự án hạ tầng kỹ thuật tại địa phương khi đã từng tham gia 58 gói thầu, trúng 48 gói với tổng giá trị trúng thầu đạt khoảng 869.340.915.962 đồng. Riêng trong quý I và quý II năm 2026, doanh nghiệp này đã liên tục được lựa chọn thực hiện nhiều gói thầu duy tu hệ thống chiếu sáng và sửa chữa đèn trang trí đô thị quy mô lớn khác ngay trên địa bàn TP Đồng Nai.
Dưới góc nhìn chuyên gia pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định, hình thức chỉ định thầu rút gọn đối với các gói thầu xây lắp công ích quy mô nhỏ thuộc thẩm quyền của cấp xã/phường là giải pháp đẩy nhanh tiến độ đầu tư công, giải quyết kịp thời các nhu cầu dân sinh cấp bách. Tuy nhiên, nhằm hướng tới mục tiêu cốt lõi của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn hành chính mới, việc phổ biến kiến thức pháp luật và nâng cao trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư là tối quan trọng. Các cơ quan quản lý cần chú trọng giám sát chặt chẽ quá trình thương thảo giá để bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn ngân sách, tránh việc vận dụng các quy định giảm giá sát mốc tối thiểu trở thành một thói quen hành chính định sẵn trong đầu tư công.
HÌNH THỨC CHỈ ĐỊNH THẦU – DANH MỤC ÁP DỤNG VÀ RÀO CẢN PHÁP LÝ CHI TIẾT
Hình thức chỉ định thầu được quy định nghiêm ngặt tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 57/2024 và Luật số 90/2025). Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu đặc thù, chỉ được áp dụng trong các trường hợp giới hạn nhằm đảm bảo tính cấp bách hoặc tính chuyên biệt của gói thầu. Cụ thể, luật cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; khắc phục sự cố thiên tai, hỏa hoạn; hoặc các gói thầu duy trì hoạt động của cơ sở y tế trong trường hợp cấp bách.
Chi tiết hơn, Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các nhóm trường hợp này. Nhóm đầu tiên là các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp như: ngăn chặn nguy hại đến tính mạng và tài sản cộng đồng; gói thầu mua thuốc, thiết bị y tế để cấp cứu người bệnh; hoặc phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh theo chỉ đạo. Đặc biệt, trong bối cảnh năm 2026, Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 78 về việc áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc, nhà lưu trú công vụ cho cán bộ, công chức cấp tỉnh, cấp xã để phục vụ việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.
Về hạn mức giá, khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chỉ định thầu áp dụng cho gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án có giá không quá 500 triệu đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án, hạn mức là không quá 800 triệu đồng cho dịch vụ tư vấn và không quá 02 tỷ đồng cho các gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp. Ngoài ra, các gói thầu có tính chất đặc thù về công nghệ, bản quyền hoặc chỉ có duy nhất một nhà thầu có khả năng thực hiện cũng thuộc phạm vi áp dụng chỉ định thầu.
Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ định thầu thông thường phải đáp ứng đủ 03 điều kiện tại khoản 2 Điều 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP: Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt; có kế hoạch bố trí vốn (trừ đấu thầu trước); và có dự toán được phê duyệt.
