Việc hai lô sản phẩm sữa tắm nước hoa Xmen for boss Intense (Chai 180g) và nước rửa tay bảo vệ da sạch tay làm bếp Botanika (Chai 500g) do Công ty Cổ phần Marico South East Asia chịu trách nhiệm sản xuất và đưa ra thị trường vừa bị Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đình chỉ lưu hành, thu hồi và tiêu hủy do phát hiện chứa thành phần Natri benzoate, một chất bảo quản nhưng không được doanh nghiệp kê khai trong thành phần công thức sản phẩm khi làm thủ tục công bố với cơ quan quản lý đang thu hút sự quan tâm của dư luận.

Dưới góc độ pháp lý, sự "lệch pha" giữa công thức thực tế và hồ sơ đăng ký không đơn thuần là một sơ suất hành chính, nhưng cũng cần được nhìn nhận khách quan dựa trên các căn cứ thanh tra. Để giúp dư luận hiểu rõ hơn về mức độ vi phạm, các chế tài áp dụng cũng như ranh giới pháp lý của sự việc này, phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng - Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội).

Hai lô sữa tắm Xmen for boss Intense và nước rửa tay Botanika của Công ty cổ phần Marico South East Asia sản xuất có chứa thành phần Natri benzoate, nhưng không kê khai trong Phiếu công bố, ở góc độ pháp lý, việc “chất lạ” xuất hiện trong sản phẩm lưu thông trên thị trường nhưng không có tên trong hồ sơ công bố sẽ bị phân loại là “sơ suất hồ sơ” hay là hành vi “cố ý che giấu" thành phần?.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Dưới góc độ pháp lý và quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hành vi của Công ty Cổ phần Marico South East Asia khi lưu thông sản phẩm có chứa thành phần Natri benzoate nhưng không kê khai trong Phiếu công bố cần được nhìn nhận một cách khách quan. Đây không đơn thuần là một “sơ suất hồ sơ” hành chính nhưng cũng chưa đủ cơ sở để kết luận là hành vi "che giấu" thành phần. Việc xác định đây là sơ suất hay hành vi "cố ý che giấu" không thể chỉ dựa trên kết quả hậu kiểm mà phải căn cứ vào quá trình thanh tra, kiểm tra, các tài liệu kỹ thuật, hồ sơ nguyên liệu, quy trình kiểm soát chất lượng và ý chí chủ quan của doanh nghiệp.

Theo quy định của pháp luật về quản lý mỹ phẩm, hồ sơ công bố sản phẩm và thành phần ghi trên nhãn là cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước đánh giá tính hợp pháp, an toàn của sản phẩm trước khi lưu hành trên thị trường. Do đó, khi doanh nghiệp đặt bút ký vào Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm, doanh nghiệp đã thiết lập một cam kết pháp lý với cơ quan quản lý và người tiêu dùng về tính chính xác tuyệt đối của thành phần nguyên liệu của sản phẩm.

Hành vi "Sản phẩm mỹ phẩm lưu thông có công thức không đúng như hồ sơ đã công bố" có phải là một trong những lỗi nghiêm trọng trong khâu hậu kiểm mỹ phẩm không? Marico South East Asia là đơn vị sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường sẽ bị xử phạt thế nào, thưa luật sư?

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Việc sản phẩm lưu thông trên thị trường có công thức không đúng với hồ sơ công bố đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận là hành vi vi phạm quy định về quản lý mỹ phẩm. Công ty cổ phần Marico South East Asia là đơn vị trực tiếp sản xuất sản phẩm và đưa sản phẩm ra thị trường có công thức không đúng như hồ sơ công bố thuộc trường hợp bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 117/2020/NĐ-CP. Theo điểm b khoản 1 Điều 70, hành vi sản xuất mỹ phẩm có công thức không đúng như hồ sơ công bố sản phẩm mỹ phẩm có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Và theo điểm c Khoản 3 Điều 71, hành vi kinh doanh mỹ phẩm có công thức không đúng với hồ sơ công bố đã được duyệt có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Tuy nhiên, do chủ thể vi phạm là tổ chức nên căn cứ Điều 5 Nghị định 117/2020/NĐ-CP mức phạt tiền sẽ bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Bên cạnh hình phạt tiền, doanh nghiệp còn buộc phải thu hồi và tiêu hủy toàn bộ sản phẩm mỹ phẩm vi phạm, đồng thời buộc nộp lại số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm.

Từ vụ việc của Marico South East Asia và một số doanh nghiệp sản xuất- kinh doanh mỹ phẩm bị xử phạt gần đây..., nhiều người tiêu dùng cũng băn khoăn về trách nhiệm của doanh nghiệp khi sản phẩm có sai sót về thành phần. Nếu các lô sản phẩm vi phạm đã tiêu thụ ra thị trường với số lượng nhiều và nếu xuất hiện khiếu nại của người tiêu dùng về việc bị tổn hại sức khỏe do "chất lạ" chưa công bố gây ra. Luật sư có thể phân tích rõ hơn, khi nào một vi phạm về công bố sản phẩm chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính, và khi nào thì có nguy cơ cấu thành trách nhiệm hình sự?

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Nếu người tiêu dùng bị ảnh hưởng sức khỏe do sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, công ty có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể, công ty phải bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng, tài sản của người tiêu dùng, bao gồm các khoản chi phí khám chữa bệnh, chăm sóc, phục hồi sức khỏe, mất thu nhập, tổn thất tinh thần và các thiệt hại khác theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp thiệt hại gây ra nghiêm trọng, trách nhiệm bồi thường còn bao gồm các khoản bồi thường về tổn thất về tinh thần, chi phí điều trị dài hạn, và các thiệt hại khác theo quy định của pháp luật.

Hiện tại, căn cứ các thông tin đã được cơ quan chức năng công bố, vụ việc đang được xử lý theo hướng vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý mỹ phẩm. Trong trường hợp xuất hiện bằng chứng cho thấy người tiêu dùng bị tổn hại sức khỏe và có kết luận chuyên môn xác định mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại đó với sản phẩm vi phạm, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét trách nhiệm hình sự đối với cá nhân có liên quan theo từng hành vi cụ thể và hậu quả thực tế xảy ra.

Có thể thấy, ranh giới giữa xử phạt hành chính hay truy cứu trách nhiệm hình sự không nằm ở việc sản phẩm có sai thành phần công bố hay không mà nằm ở yếu tố lỗi, mức độ gian dối, quy mô vi phạm, hậu quả thực tế gây ra và thiệt hại phát sinh đối với người tiêu dùng...

Xin cảm ơn luật sư!

​

​

​

​

​