Báo cáo Chiến lược đầu tư 6 tháng cuối năm 2026 của Chứng khoán Vietcap (VCSC) cho rằng bức tranh kế hoạch kinh doanh năm 2026 ghi nhận sự phân hóa sâu sắc về khẩu vị rủi ro và mục tiêu tăng trưởng giữa hai khối ngân hàng tư nhân và quốc doanh.

Sự phân hóa chiến lược và mục tiêu quản trị chất lượng tài sản

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân, làn sóng bứt phá được dẫn dắt bởi HDBank khi nhà băng này đặt chỉ tiêu tăng trưởng lợi nhuận trước thuế lên tới 41%, đi kèm kỳ vọng tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu vượt mức 25% và kế hoạch xem xét phát hành cổ phiếu lần đầu ra công dịch cho một số công ty con như HDSaison hay HD Securities.

Các tên tuổi lớn khác như VPBank, VIB và MBBank cũng duy trì các mục tiêu lợi nhuận đầy tham vọng với mức tăng trưởng dự kiến lần lượt là 35%, 27% và từ 15% đến 20%.

Ngược lại, nhóm ngân hàng quốc doanh lớn lại chọn một lối đi cẩn trọng hơn đáng kể. Cả Vietcombank và VietinBank đều đưa ra kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận khiêm tốn ở mức 5% đến 10%. Trong khi Vietcombank hướng tới việc duy trì tỷ suất ROE ổn định từ 17% đến 18% cùng mục tiêu thu hồi khoảng 3.000 tỷ đồng nợ xấu, thì VietinBank dự kiến phải trích lập chi phí dự phòng lên tới 17 đến 18 nghìn tỷ đồng, dù dòng tiền thu hồi từ nợ xấu ước đạt 10 nghìn tỷ đồng. Thận trọng nhất hệ thống là Sacombank khi đưa ra mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận chỉ ở mức 6%.

Sự phân hóa này tiếp tục được thể hiện rõ thông qua chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng khi HDBank, VPBank và MBBank định hướng mở rộng quy mô cho vay mạnh mẽ nhất với mục tiêu tăng trưởng lần lượt là 35%, 34% và khoảng 30%.

Để bảo vệ hệ thống trước các rủi ro tiềm ẩn, định hướng kiểm soát chất lượng tài sản được các ngân hàng siết chặt. ACB là đơn vị thiết lập mục tiêu quản trị rủi ro nghiêm ngặt nhất với tỷ lệ nợ xấu kỳ vọng duy trì quanh mức 1%, theo sau là VietinBank và Techcombank ở mức dưới hoặc bằng 1,5%, trong khi Sacombank chấp nhận mức trần tỷ lệ nợ xấu cao nhất hệ thống là dưới hoặc bằng 5%.

Áp lực chi phí vốn đè nặng lên triển vọng lợi nhuận toàn ngành

Dưới lăng kính tổng quan toàn ngành, VCSC đã điều chỉnh giảm nhẹ dự báo tăng trưởng lợi nhuận sau thuế của toàn hệ thống năm 2026 xuống mức 18% thay vì con số 19% như kỳ vọng trước đó. Nguyên nhân chính xuất phát từ áp lực lãi suất kéo dài làm thu hẹp biên lãi thuần và buộc các ngân hàng phải đối mặt với chi phí tín dụng tăng cao. Mặt khác, chi phí dự phòng của toàn ngành dự kiến sẽ tăng 16% so với năm trước do xu hướng bình thường hóa chi phí tại các ngân hàng từng mạnh tay làm sạch bảng cân đối kế toán trong năm 2025 như HDBank, ACB hay Sacombank.

Dù vậy, kết quả kinh doanh của các nhà băng vẫn tìm thấy điểm tựa vững chắc từ thu nhập lãi thuần với mức tăng trưởng dự báo đạt 19% nhờ quy mô tín dụng mở rộng tốt, kết hợp với việc kiểm soát chi phí hoạt động ở mức 12% nhờ hiệu quả từ các chiến lược số hóa toàn diện.

Bước sang năm 2027, bức tranh tài chính ngành ngân hàng được kỳ vọng sẽ bứt phá mạnh mẽ hơn với tổng mức tăng trưởng lợi nhuận sau thuế có thể lên tới 20% nếu loại trừ yếu tố biến động từ Sacombank.

Lệch pha cung cầu vốn và cuộc đua phát hành giấy tờ có giá

Thực tế vận hành trong nửa đầu năm 2026 cho thấy đà tăng trưởng tín dụng đang có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt sau một năm 2025 bùng nổ. Số liệu lũy kế đến ngày 18/5/2026 chỉ ra tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 4,73%, mức thấp hơn hẳn so với cùng kỳ các năm 2021 và 2025.

Nhằm đảm bảo tính ổn định vĩ mô, Ngân hàng Nhà nước đã hạ mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn ngành xuống còn 15% thay vì mức 16% của năm ngoái, đồng thời phân bổ hạn mức ban đầu cho phần lớn ngân hàng dao động từ 11% đến 13%.

Một điểm đáng lưu ý trong cơ cấu kỳ hạn là sự trỗi dậy của dư nợ trung và dài hạn khi ghi nhận mức tăng 4,5% trong quý 1/2026, vượt trội so với mức tăng 3,1% của dư nợ ngắn hạn. Dòng vốn dài hơi này đang được hấp thụ chủ yếu bởi khối doanh nghiệp lớn, các dự án bất động sản và công trình hạ tầng quy mô.

Ngược lại, mảng cho vay mua nhà vốn thuộc phân khúc bán lẻ lại ghi nhận tốc độ tăng trưởng chậm lại do rào cản từ mặt bằng lãi suất neo cao cùng định hướng từ cơ quan quản lý trong việc ưu tiên nắn dòng vốn vào khu vực sản xuất kinh doanh trực tiếp.

Trong bối cảnh thị trường chung gặp nhiều thách thức, nhóm ngân hàng sở hữu hạn mức tín dụng ưu đãi nhờ tham gia tái cơ cấu hệ thống và có lợi thế hệ sinh thái mạnh như Vietcombank, MBBank, VPBank và HDBank tiếp tục thể hiện sức bật vượt trội. Trong quý 1/2026, tăng trưởng tín dụng tổng hợp của nhóm ngân hàng thuộc danh mục theo dõi của VCSC đạt 3,7%, cao hơn mức trung bình 3,2% của toàn ngành.

Ở khối tư nhân, VPBank và HDBank dẫn đầu với tốc độ tăng trưởng lần lượt đạt 10,1% và 9,2%, trong khi Vietcombank tạo nên bất ngờ lớn khi bứt tốc 4,8% để đứng đầu khối quốc doanh. Nền tảng cho sự tăng trưởng này được củng cố bởi hệ số an toàn vốn dày dặn theo chuẩn Basel II, trong đó HDBank dẫn đầu với 16,2%, tiếp theo là Techcombank với 15,2% và VPBank với 14,4%, tạo ra dư địa quản trị tài sản rủi ro rất lớn cho giai đoạn tiếp theo.

Thách thức lớn nhất hiện nay của hệ thống tập trung ở áp lực thanh khoản khi có sự lệch pha nghiêm trọng giữa tốc độ bơm vốn và hút vốn. Tính đến giữa tháng 5, tăng trưởng huy động lũy kế toàn ngành mới đạt 2,69%, bị bỏ xa bởi tốc độ tăng trưởng tín dụng là 4,73%. Dự báo cho cả năm 2026, dòng tiền gửi toàn hệ thống chỉ tăng khoảng 13,2%, chưa thể bắt kịp mục tiêu tăng trưởng tín dụng dự kiến ở mức 15,3%.

Để giải quyết bài toán thiếu hụt thanh khoản từ dòng tiền gửi dân cư và tổ chức kinh tế đang suy yếu, các ngân hàng đã nhanh chóng xoay trục sang khai thác nguồn tiền gửi tối ưu từ Kho bạc Nhà nước và đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá nhằm tái cơ cấu nguồn vốn trung và dài hạn.

Xu hướng này đẩy tốc độ tăng trưởng kép hàng năm của kênh phát hành giấy tờ có giá giai đoạn 2025-2027 vượt qua tốc độ tăng trưởng tiền gửi truyền thống tại hầu hết ngân hàng, với sự gia tăng đột biến ghi nhận được tại VPBank lên tới 45%, MBBank 31%, Vietcombank 30% và VietinBank là 24%, nhằm thiết lập một nền tảng vốn trung và dài hạn bền vững hơn trước các biến động thị trường.