Động thái của Nga
ABN24 đăng bài viết có tiêu đề "Đã hết kiên nhẫn? Nga và Trung Quốc huy động quân đội, 'nước láng giềng bị kẹp chặt' – lần này không phải Ukraine"
Tờ này dẫn lại bài viết trên trang tin Sohu (Trung Quốc) cho biết, Nhật Bản phải đồng thời theo dõi hoạt động quân sự của Nga ở phía bắc và Trung Quốc ở phía nam. Bài viết mô tả Tokyo rơi vào thế “bị kẹp chặt” khi các diễn biến xuất hiện liên tiếp trong thời gian ngắn.
“Trong vòng 72 giờ, Trung Quốc và Nga đã có những hành động nối tiếp nhau đối với Nhật Bản” - Sohu cho hay.
Ở phía bắc, Nga thông báo kế hoạch tập trận tại Iturup, hòn đảo do Moscow kiểm soát nhưng Tokyo tuyên bố chủ quyền và gọi là Etorofu. Theo bài viết trên Sohu, hoạt động quân sự của Nga tại khu vực bao gồm bắn đạn thật và hạn chế không phận.
Tiêm kích Su-35S của Nga tại sân bay Yasny trên đảo Iturup. Ảnh: Wiki
Ngày 15/10, hãng Anadolu dẫn Kyodo, dựa trên một nguồn tin thuộc Bộ Ngoại giao Nhật Bản, cho biết Moscow đã thông báo kế hoạch diễn tập ném bom kéo dài 5 ngày trên đảo, với sự tham gia của máy bay.
Theo nguồn tin này, Nhật Bản phản đối cuộc diễn tập, cho rằng việc Nga tăng cường hiện diện quân sự tại các đảo tranh chấp không phù hợp với lập trường của Tokyo về “Lãnh thổ phương Bắc”.
SBS dẫn Nikkei cho biết cuộc diễn tập được lên lịch từ ngày 13 đến 17/10. Nga cũng thông báo đóng cửa không phận phía trên các đảo tranh chấp, bao gồm Kunashir, Shikotan và nhóm đảo Habomai, từ ngày 10 đến 16/10.
Ngày 13/10, chính phủ Nhật Bản chuyển phản đối qua kênh ngoại giao, khẳng định không chấp nhận việc Nga tăng cường hoạt động quân sự tại khu vực.
Anadolu cho biết tại thời điểm hãng đăng tin ngày 15/10, chưa có xác nhận chính thức từ hai phía về cuộc diễn tập được Kyodo đề cập.
Theo SBS, trước đó, ngày 2/10, Nhật Bản áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt liên quan đến 35 tàu Nga, bao gồm hạn chế hoạt động vận hành, sửa chữa và cung cấp bảo hiểm.
Tàu sân bay Liêu Ninh tiến qua Miyako
Ở phía nam Nhật Bản, nhóm tác chiến tàu sân bay Liêu Ninh của Trung Quốc di chuyển qua vùng biển giữa đảo Okinawa và Miyako, sau đó tiến vào biển Philippines.
Theo USNI News dẫn Bộ Tham mưu liên quân Nhật Bản, nhóm tàu được phát hiện ngày 13/10 khi đang di chuyển về phía nam trên biển Hoa Đông, cách quần đảo Danjo khoảng 242 dặm về phía tây nam.
Ngày 14/10, biên đội đi theo hướng đông nam qua khu vực giữa Okinawa và Miyako. Nhật Bản điều tàu khu trục Yugiri cùng máy bay tuần tra biển P-1 và P-3C thực hiện nhiệm vụ giám sát, thu thập thông tin.
Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản cũng xuất kích tiêm kích để ứng phó với hoạt động của máy bay trên tàu sân bay Trung Quốc.
Stars and Stripes ngày 15/10 dẫn thông báo của phía Nhật Bản cho biết Liêu Ninh đã thực hiện hoạt động cất, hạ cánh máy bay tại vị trí cách đảo Ishigaki khoảng 155 dặm về phía nam, trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản.
Tàu sân bay Liêu Ninh của Trung Quốc hoạt động trên biển.
Theo South China Morning Post, đây là đợt huấn luyện thứ hai của tàu sân bay Liêu Ninh tại Tây Thái Bình Dương trong năm nay. Hoạt động diễn ra trước thời điểm Nhật Bản và Mỹ bắt đầu cuộc tập trận Keen Sword 27.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết nhóm tàu Liêu Ninh huấn luyện tại các vùng biển liên quan ở Tây Thái Bình Dương, đồng thời khẳng định hoạt động không nhằm vào quốc gia hay mục tiêu cụ thể nào.
Trong bài viết được ABN24 dẫn lại, Sohu nhận định quân đội Nhật Bản phải xử lý đồng thời hoạt động của Nga ở phía bắc và Trung Quốc ở phía nam. Tờ này cho rằng diễn biến xảy ra trong bối cảnh Tokyo tiếp tục trừng phạt Moscow và duy trì yêu sách chủ quyền đối với các đảo tranh chấp.
Tokyo phản ứng trước chuyến thăm của đoàn Trung Quốc tới Iturup
Cùng thời gian này, chuyến thăm Iturup của một đoàn đại biểu và doanh nghiệp Trung Quốc cũng vấp phải phản ứng từ Nhật Bản.
South China Morning Post ngày 14/10 dẫn thông tin của chính quyền tỉnh Sakhalin cho biết đoàn đến từ tỉnh Hắc Long Giang đã tới đảo để khảo sát cơ hội hợp tác kinh tế với phía Nga.
Các lĩnh vực được tìm hiểu gồm nuôi trồng thủy sản, chế biến hải sản và phát triển du lịch. Theo thông báo của chính quyền địa phương, đoàn quan tâm tới hoạt động nuôi nhím biển và hải sâm.
Tại cuộc họp báo ngày 13/10, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi được hỏi về thông tin đoàn Trung Quốc tới Etorofu theo các thủ tục của Nga.
Ông Motegi cho biết chính phủ Nhật Bản đã nắm được các bản tin, đang xác minh sự việc và dự định có phản ứng phù hợp với lập trường của Tokyo.
Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi. Ảnh: Kyodo
Ngày 14/10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cũng nhận được câu hỏi về chuyến thăm.
Bà Mao Ninh cho biết một đoàn của tỉnh Hắc Long Giang gần đây đã tới Yuzhno-Sakhalinsk, thủ phủ tỉnh Sakhalin, để tiến hành các hoạt động giao lưu hữu nghị. Bà nêu rõ Sakhalin và Hắc Long Giang là hai địa phương có quan hệ kết nghĩa.
Đối với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp tư nhân trong chuyến đi, bà Mao Ninh từ chối bình luận.
Khi được hỏi tiếp về phản đối của Nhật Bản đối với hoạt động của bên thứ ba tại các đảo tranh chấp, người phát ngôn Trung Quốc nhắc lại thông tin về đoàn Hắc Long Giang, đồng thời tuyên bố các thành quả chiến thắng trong cuộc chiến chống phát xít cần được tôn trọng và bảo vệ.
Nhật–Mỹ triển khai cuộc tập trận quy mô lớn
Ngày 19/10, Nhật Bản và Mỹ khai mạc cuộc tập trận Keen Sword 27, dự kiến kéo dài đến ngày 29/10.
Theo South China Morning Post, cuộc tập trận diễn ra trên lãnh thổ Nhật Bản và các vùng biển xung quanh, bao gồm chuỗi đảo tây nam gần Đài Loan. Phía Nhật Bản huy động khoảng 45.000 quân nhân, 6.100 phương tiện, 40 tàu và 260 máy bay.
USNI News cho biết nội dung diễn tập gồm phòng không, phòng thủ tên lửa, tác chiến mặt nước, đổ bộ, triển khai lực lượng, tăng viện cho các đảo và bắn đạn thật.
Theo AP, các lực lượng tham gia còn luyện tập rà phá thủy lôi, thu thập tình báo, bảo đảm hậu cần, tiếp tế và sơ tán thương binh. Cuộc tập trận tập trung vào phòng thủ các đảo tây nam cùng vùng biển phía bắc Nhật Bản.
Tướng Hiroaki Uchikura, Tham mưu trưởng liên quân Nhật Bản, khẳng định cuộc diễn tập không nhằm vào quốc gia cụ thể nào.
Về quan hệ Nga–Nhật, Jiji Press ngày 2/10 dẫn phát biểu của Tổng thống Vladimir Putin tại diễn đàn Valdai, trong đó ông cho rằng quan hệ song phương xấu đi do Tokyo thay đổi lập trường.
Ông Putin khẳng định cách tiếp cận của Moscow không thay đổi, đồng thời nói Nga vẫn quan tâm tới hợp tác với Nhật Bản. Theo nhà lãnh đạo Nga, khả năng cải thiện quan hệ phụ thuộc vào thái độ của Tokyo.
Tại họp báo ngày 13/10, Ngoại trưởng Motegi tái khẳng định Nhật Bản tiếp tục phối hợp với cộng đồng quốc tế để hỗ trợ Ukraine và áp đặt trừng phạt Nga.
Nga và Nhật Bản hiện vẫn bất đồng về chủ quyền đối với Iturup, Kunashir, Shikotan và Habomai. Moscow khẳng định chủ quyền của mình là kết quả hợp pháp của Chiến tranh thế giới thứ hai, trong khi Tokyo tiếp tục yêu sách đối với các đảo này. Tranh chấp kéo dài khiến hai nước chưa ký được hiệp ước hòa bình hậu chiến.
