Đấu thầu trong các dự án đầu tư công luôn được xem là “chìa khóa” để các cơ quan quản lý nhà nước, các chủ đầu tư lựa chọn được nhà thầu đủ năng lực, có giải pháp kỹ thuật tốt nhất và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Sự phát triển của hệ thống mạng đấu thầu quốc gia những năm gần đây đã tạo ra một môi trường mở, nơi các thông tin được minh bạch hóa tối đa.
Trên thực tế, vẫn có không ít gói thầu quy mô lớn rơi vào cảnh “vắng bóng” sự cạnh tranh, đặt ra những suy ngẫm về tính thu hút của các dự án. Gói thầu số 08 thuộc công trình Cầu qua đường kết nối giao thông tuyến đường Kiền Kiền - Mỹ Tân tại khu vực suối Đồng Nha, thôn Tri Thuỷ 2 tại xã Ninh Hải (Khánh Hòa) là một ví dụ điển hình.
Theo các tài liệu được công bố công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, quá trình tổ chức đấu thầu Gói thầu số 08 - Thi công xây dựng công trình và đảm bảo an toàn giao thông đã được Phòng Kinh tế xã Ninh Hải (Chủ đầu tư) thực hiện minh bạch, đầy đủ các bước đăng tải theo đúng quy định. Cụ thể, ngày 20/4/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Ninh Hải đã ký Quyết định số 78/QĐ-PKT phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu.
Ngay sau đó, ngày 04/5/2026, Quyết định số 79/QĐ-KT phê duyệt hồ sơ mời thầu (E-HSMT) tiếp tục được ban hành, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để thông báo mời thầu rộng rãi. Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng An Phát Đạt được tín nhiệm giao trọng trách làm đơn vị tư vấn lập E-HSMT và đánh giá E-HSDT. Biên bản mở thầu ghi nhận chỉ có duy nhất 01 nhà thầu nộp hồ sơ tham dự. Đó là Công ty Cổ phần Ninh Thuận New.
Sự thiếu vắng hoàn toàn các đối thủ cạnh tranh đã biến quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu trở nên vô cùng nhanh chóng cho nhà thầu duy nhất. Báo cáo đánh giá E-HSDT do tổ chuyên gia thực hiện trong tháng 05/2026 cho thấy, Công ty Cổ phần Ninh Thuận New đã dễ dàng vượt qua các bước đánh giá về tính hợp lệ, năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật và tài chính để đi đến kết quả trúng thầu.
Ngày 22/05/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Ninh Hải đã ký Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Công ty Cổ phần Ninh Thuận New chính thức được xướng tên trúng thầu với mức giá 14.869.583.330 đồng. Thời gian thực hiện hợp đồng là 210 ngày, áp dụng loại hợp đồng trọn gói. So với giá gói thầu ban đầu, kết quả này mang lại mức tiết kiệm cho ngân sách nhà nước khoảng 661.495.035 đồng, tương đương với tỷ lệ tiết kiệm khoảng 4,25%.
Theo hồ sơ pháp lý công khai, Công ty Cổ phần Ninh Thuận New (Mã số doanh nghiệp: 4500628424) có địa chỉ tại phường Đông Hải, tỉnh Khánh Hòa. Cần khẳng định một cách khách quan rằng, việc một doanh nghiệp có đủ tư cách pháp nhân, đáp ứng năng lực tham gia dự thầu và trúng thầu trong bối cảnh không có đối thủ là hoàn toàn không vi phạm bất kỳ quy định nào của pháp luật hiện hành. Không ai có quyền phủ nhận năng lực của nhà thầu chỉ vì họ "một mình một ngựa" về đích.
Tuy nhiên, dưới lăng kính kinh tế học và nguyên lý tối ưu hóa ngân sách, việc thiếu vắng sự cạnh tranh luôn là một điểm gợn cần được phân tích. Trao đổi về vấn đề này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Mục tiêu cốt lõi và xuyên suốt của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, cùng các Luật sửa đổi số 57/2024/QH15 và số 90/2025/QH15, là bảo đảm tối đa tính Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế.
Khi một gói thầu quy tụ được nhiều doanh nghiệp tranh tài, tính đối kháng sẽ ép các nhà thầu phải nỗ lực tối đa để đưa ra các biện pháp thi công ưu việt nhất kèm theo mức giá chào thầu thấp nhất. Đó là lúc nguồn vốn nhà nước thu được giá trị thặng dư cao nhất. Ngược lại, việc chỉ có một nhà thầu tham dự sẽ triệt tiêu cơ hội chắt lọc, đánh giá chéo của chủ đầu tư, khiến tỷ lệ tiết kiệm ngân sách khó đạt được mức lý tưởng".
PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ HỒ SƠ DỰ THẦU ĐỐI VỚI HÀNG HÓA, XÂY LẮP
Điều 58 Luật Đấu thầu quy định các phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu bao gồm: Phương pháp giá thấp nhất; Phương pháp giá đánh giá; Phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá. Phương pháp giá thấp nhất thường áp dụng cho các gói thầu đơn giản, các yêu cầu về kỹ thuật, tài chính được quy định thành các tiêu chuẩn "đạt" hoặc "không đạt". Nhà thầu nào có hồ sơ đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn và có mức giá thấp nhất sẽ được xếp hạng thứ nhất.
Phương pháp giá đánh giá (thường dùng cho các gói thầu quy mô lớn) là phương pháp quy đổi các yếu tố về kỹ thuật, chất lượng, tiến độ và giá về cùng một mặt bằng giá để so sánh. Nhà thầu có giá đánh giá thấp nhất là nhà thầu trúng thầu. Cuối cùng, phương pháp kết hợp kỹ thuật và giá áp dụng cho các gói thầu công nghệ cao hoặc có tính chất đặc thù, trong đó điểm tổng hợp được tính theo tỷ trọng (thường kỹ thuật chiếm 70-80%, giá chiếm 20-30%).
Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, hội đồng đánh giá (Tổ chuyên gia) phải có chứng chỉ hành nghề đấu thầu và phải chịu trách nhiệm cá nhân về kết quả chấm thầu. Với sự hỗ trợ của công nghệ năm 2026, việc chấm thầu qua mạng giúp loại bỏ các sai sót thủ công và đảm bảo tính khách quan. Người dân và các nhà thầu có thể tra cứu biên bản mở thầu công khai để biết giá dự thầu của các đối thủ, từ đó giám sát được sự minh bạch trong khâu chấm thầu của chủ đầu tư.