Việc duy trì cảnh quan môi trường cho Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long luôn là ưu tiên hàng đầu của tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ kinh tế và tính cạnh tranh trong đấu thầu, gói thầu "Dịch vụ thu gom, vận chuyển rác trôi nổi ven bờ vịnh Hạ Long năm 2026" (mã TBMT: IB2600024714) vừa có diễn biến đáng chú ý khi chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia.

Từ kịch bản "độc diễn" tại biên bản mở thầu

Theo Biên bản mở thầu được ghi nhận vào lúc 10:02 ngày 05/02/2026, gói thầu do Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử làm chủ đầu tư đã hoàn thành thủ tục mở thầu qua mạng. Điều đáng nói, dù hình thức lựa chọn nhà thầu là "Đấu thầu rộng rãi" trên toàn quốc, nhưng kết quả hệ thống chỉ hiển thị duy nhất một cái tên: Công ty Cổ phần Thương mại Phúc Thành.

Giá gói thầu được phê duyệt là 7.162.627.738 đồng (Bảy tỷ một trăm sáu mươi hai triệu sáu trăm hai mươi bảy nghìn bảy trăm ba mươi tám đồng). Với việc chỉ có một nhà thầu tham gia, dư luận không khỏi băn khoăn về tính hiệu quả trong việc tiết kiệm ngân sách nhà nước thông qua đấu thầu cạnh tranh.

Hàng rào kỹ thuật và năng lực: Điểm tựa hay rào cản?

Để đảm bảo chất lượng vệ sinh cho vịnh Hạ Long, hồ sơ mời thầu (E-HSMT) đã đưa ra những yêu cầu khá cụ thể. Tại Quyết định số 55/QĐ-BQLDSTG ngày 30/01/2026 do Trưởng ban Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử ký, chủ đầu tư đã điều chỉnh một phần nội dung E-HSMT để phù hợp với thực tế.

Cụ thể, yêu cầu về năng lực tài chính đòi hỏi doanh thu bình quân 5 năm gần nhất phải đạt tối thiểu 6.632.063.000 đồng. Về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự, nhà thầu phải từng hoàn thành ít nhất 01 hợp đồng dịch vụ thu gom, bốc xúc, vận chuyển rác thải có quy mô tối thiểu 2.148.788.000 đồng tính từ ngày 01/01/2022.

Về yêu cầu kỹ thuật tại Chương V, mục tiêu chính là duy trì thường xuyên tình trạng sạch sẽ khu vực mặt nước và chân đảo ven bờ vịnh Hạ Long trong 320 ngày. Nhà thầu phải đảm bảo quy trình nghiệm thu khắt khe theo ngày, theo vụ việc và theo tháng dưới sự giám sát chặt chẽ của cán bộ đại diện chủ đầu tư.

Chân dung nhà thầu

Nhà thầu duy nhất tham gia gói thầu này là Công ty Cổ phần Thương mại Phúc Thành (Mã số thuế: 5701300272), có trụ sở tại Quảng Ninh. Doanh nghiệp được thành lập từ ngày 06/08/2009, hiện do bà Trần Thị Dung giữ chức vụ Giám đốc và là người đại diện pháp luật.

Theo dữ liệu, đây là một doanh nghiệp "vừa" được phê duyệt trên hệ thống mạng đấu thầu năm 2017, nhưng có bề dày hoạt động tại địa phương trong lĩnh vực xây lắp và phi tư vấn. Đã tham gia khoảng 26 gói thầu, trong đó trúng 24 gói, 2 chưa có kết quả. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 113.028.017.355 đồng (có 4.837.038.603 đồng là các gói chỉ định thầu). Trong đó, với vai trò độc lập khoảng 39.254.810.355 đồng, với vai trò liên danh khoảng 73.773.207.000 đồng. Các dữ liệu cho thấy công ty này thường xuyên xuất hiện tại các gói thầu hạ tầng và dịch vụ công trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, tiêu biểu như: Gói thầu số 13: Duy trì thu gom, vận chuyển rác trôi nổi ven bờ vịnh; vớt rác tại các hồ điều hoà trị giá 6.040.461.000 đồng vào tháng 3/2025 hay gói thầu số 10 về xây lắp đường giao thông tại TP Hạ Long trị giá gần 20 tỷ đồng vào năm 2020…

Góc nhìn từ chuyên gia và pháp lý

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định: "Căn cứ theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn như Luật số 90/2025/QH15, việc chỉ có một nhà thầu tham gia không vi phạm quy định pháp luật nếu quy trình đăng tải thông tin, mời thầu được thực hiện đúng quy định, minh bạch trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Tuy nhiên, chủ đầu tư cần rà soát lại xem các tiêu chuẩn trong E-HSMT có gây hạn chế nhà thầu hay không."

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho rằng: "Với một gói thầu dịch vụ phi tư vấn trị giá hơn 7,1 tỷ đồng, việc chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ phản ánh sự thiếu hụt sức cạnh tranh của thị trường dịch vụ công ích tại địa phương. Dù đúng quy trình, nhưng cơ quan chức năng cần đánh giá kỹ lưỡng báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu của Công ty Phúc Thành để đảm bảo năng lực thực tế của đơn vị này đáp ứng đúng các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường tại vịnh Hạ Long, tránh tình trạng 'vừa đá bóng vừa thổi còi' hoặc buông lỏng chất lượng sau khi trúng thầu."

Gói thầu số 01 thu gom rác vịnh Hạ Long năm 2026 là một dự án quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh du lịch quốc gia. Hiện, gói thầu vẫn đang được chủ đầu tư và bên mời thầu đánh giá, và chưa có kết quả cuối cùng. Việc Công ty Cổ phần Thương mại Phúc Thành "một mình một ngựa" tham dự tại biên bản mở thầu đặt ra trách nhiệm nặng nề cho Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử trong việc thẩm định và giám sát thực hiện.