Sáng 10/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về các báo cáo đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, giai đoạn 2021-2025, tình hình triển khai năm 2026 và dự kiến kế hoạch 2026-2030.
TĂNG CƯỜNG KẾT NỐI HẠ TẦNG, THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÁC VÙNG
Góp ý về báo cáo đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021–2025 và kế hoạch giai đoạn 2026–2030, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (đoàn Phú Thọ) đánh giá, giai đoạn 2021–2025, việc triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn đạt nhiều kết quả quan trọng.
Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã chỉ đạo, điều hành quyết liệt, tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức thực hiện. Nguồn lực được tập trung cho các dự án lớn, công trình trọng điểm quốc gia có tính liên kết vùng và lan tỏa mạnh, trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, cả nước đã hoàn thành khoảng 3.000 km đường cao tốc và 1.700 km đường ven biển, góp phần tăng cường kết nối hạ tầng, thúc đẩy phát triển các vùng, khu vực. Cùng với đó, nhiều vướng mắc về thể chế trong đầu tư công đã được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, tháo gỡ.
Đại biểu cho biết, tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt khoảng 95%, vượt chỉ tiêu Quốc hội giao (90%), qua đó đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế năm 2025.
Tuy nhiên, đại biểu cũng chỉ ra một số hạn chế. Công tác chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thủ tục để phân khai vốn còn chậm. Bên cạnh đó, việc triển khai dự án ở một số nơi còn lúng túng, thiếu quyết liệt, đặc biệt là khâu giải phóng mặt bằng.
Ngoài ra, tình trạng khan hiếm và giá vật liệu xây dựng tăng cao, cùng với các hợp đồng trọn gói không thể điều chỉnh đơn giá, khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn, thậm chí thua lỗ, ảnh hưởng đến tiến độ thi công và giải ngân.
Đối với giai đoạn 2026–2030, đại biểu đồng tình với nguyên tắc ưu tiên bố trí vốn cho các dự án quan trọng quốc gia, dự án cấp bách và các công trình lớn có tính lan tỏa, nhằm tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP đặt ra ở mức hai con số.
Để thực hiện hiệu quả, đại biểu đề nghị Chính phủ sớm hoàn thiện danh mục dự án và các thủ tục cần thiết; tăng cường điều hành linh hoạt và quyết liệt, định kỳ đánh giá tiến độ giải ngân theo quý hoặc 6 tháng; kịp thời điều chuyển vốn giữa các bộ, ngành và địa phương nếu đơn vị nào không có khả năng giải ngân.
Cùng thảo luận, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) đề nghị Chính phủ nghiên cứu ban hành cơ chế thuận lợi nhằm tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư công, đặc biệt có cơ chế đặc thù tháo gỡ vướng mắc về biến động giá nguyên liệu, vật liệu để dự án thi công đảm bảo đúng tiến độ xây dựng, vốn đầu tư công được giải ngân đúng kế hoạch được giao.
Tham gia thảo luận, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, các dự án đầu tư công về hạ tầng giao thông tại các địa phương đã được tổng hợp đầy đủ trong báo cáo Chính phủ trình Quốc hội.
Về tiến độ triển khai, hiện các dự án đang thực hiện chuyển tiếp từ giai đoạn 2021–2025 sang giai đoạn 2026–2030, trên các công trình máy móc, kỹ sư vẫn đang miệt mài thi công.
Đối với các công trình trọng điểm của ngành, đặc biệt là hệ thống cao tốc đã được Quốc hội thông qua như: cao tốc Vinh – Thanh Thuỷ, Quy Nhơn – Pleiku,…các địa phương cũng đang tích cực triển khai thủ tục đầu tư.
Nhấn mạnh Bộ Xây dựng đã thực hiện phân cấp, ủy quyền cho địa phương triển khai nhiều dự án, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị các địa phương cần chủ động hơn trong huy động nguồn lực, nhân lực để tổ chức thực hiện.
Theo Bộ trưởng, qua rà soát bước đầu, hầu hết các dự án giao thông tại địa phương đã được đưa vào danh mục đầu tư công giai đoạn 2026 – 2030. Hiện chỉ còn tuyến cao tốc từ Sơn La đến giáp ranh Điện Biên chưa có trong danh mục này, dù đây là tuyến nằm trong định hướng phát triển mạng lưới 5.000 km cao tốc theo Nghị quyết của Bộ Chính trị.
Hiện, Bộ Xây dựng đã đề nghị tỉnh Sơn La sớm bổ sung nội dung này để xem xét đưa vào kế hoạch đầu tư trong thời gian tới.
CẦN CHIẾN LƯỢC DÀI HẠN CHO AN NINH NĂNG LƯỢNG
Theo đại biểu Trần Anh Tuấn (đoàn TP HCM), tác động từ xung đột khu vực Trung Đông đã khiến giá nguyên vật liệu đầu vào tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trên diện rộng. Trong bối cảnh đó, việc đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định, giá cả hợp lý trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nền kinh tế.
Thời gian qua, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bình ổn thị trường năng lượng. Trong đó, đáng chú ý là các chính sách miễn, giảm thuế như thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt… Đồng thời, Chính phủ cũng đã trình phương án kéo dài thời gian giảm thuế đến hết ngày 30/6, nhận được sự đồng tình, ủng hộ từ nhiều đại biểu.
Tuy nhiên, theo đại biểu Trần Anh Tuấn, các giải pháp hiện nay chủ yếu mang tính ngắn hạn. Về lâu dài, cần xây dựng chiến lược cụ thể để từng bước chuyển đổi sang các nguồn năng lượng mới, năng lượng sạch theo xu hướng toàn cầu.
Đại biểu Trần Anh Tuấn cho rằng, cần có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang các nguồn năng lượng thay thế. Đồng thời, chính sách cũng cần hướng tới người tiêu dùng, thúc đẩy chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch thông qua ưu đãi thuế, đơn giản hóa thủ tục đăng ký.
Từ những phân tích trên, đại biểu Trần Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải xây dựng một chiến lược tổng thể, dài hạn về năng lượng, trong đó kết hợp hài hòa giữa đa dạng hóa nguồn cung, phát triển năng lượng sạch và nâng cao năng lực chế biến trong nước.
