'Trái tim thép' của ngành hàng không Nga: Lực đẩy 8 tấn, phá thế 'gọng kìm' từ phương Tây

Động cơ PD-8 là tuyên ngôn đanh thép khẳng định năng lực tự chủ 100% công nghệ lõi hàng không dân dụng của nước Nga.

Động cơ PD-8 sở hữu lực đẩy 8 tấn của Nga không chỉ đơn thuần là một cỗ máy cơ khí hàng không, mà là "trái tim thép" mang tính sống còn trong chiến lược tự chủ công nghệ và hồi sinh ngành hàng không dân dụng xứ Bạch Dương.

Về mặt công nghệ, PD-8 hội tụ những tinh hoa vật liệu tiên tiến nhất của Nga hiện nay. Động cơ sử dụng các cánh quạt làm từ hợp kim titan rỗng siêu nhẹ nhưng chịu lực cực tốt, buồng đốt phát thải thấp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế khắt khe của ICAO, cùng hệ thống điều khiển kỹ thuật số toàn quyền (FADEC) do chính các doanh nghiệp nội địa thiết kế và lập trình.

Ý nghĩa lớn nhất của PD-8 nằm ở việc phá vỡ thế độc quyền công nghệ phương Tây và đưa Nga trở lại "câu lạc bộ tinh hoa" gồm rất ít quốc gia trên thế giới có khả năng tự thiết kế, chế tạo hoàn chỉnh động cơ phản lực dân dụng từ A đến Z.

Công nghệ in 3D cho PD-8 có hiệu quả?

Công nghệ in 3D cho phép tạo ra hàng trăm chi tiết kim loại phức tạp cho động cơ máy bay, nhưng không phải chi tiết nào cũng được đưa vào sản xuất.

Một ví dụ điển hình là động cơ PD-8 của Nga: Hơn 200 linh kiện đã được phát triển cho động cơ này bằng công nghệ in 3D, nhưng chỉ một số ít được đưa vào thiết kế cuối cùng.

Alexey Mazalov, Giám đốc điều hành của Trung tâm Công nghệ In 3D UEC, đã thảo luận về vấn đề này trong tập mới nhất của podcast video "Formula CAT".

'Trái tim thép' PD-8 của ngành hàng không Nga: Lực đẩy 8 tấn, phá thế 'gọng kìm' từ phương Tây - Ảnh 1.

Động cơ PD-8 của Nga. Ảnh: UEC/ODK

Lý do cho sự lựa chọn này là do yêu cầu của ngành công nghiệp hàng không vũ trụ. Ngay cả khi chi tiết in 3D khớp với hình dạng được tính toán, điều đó vẫn chưa đủ để lắp đặt trên động cơ. Các đặc tính vật liệu phải được xác nhận, quá trình xử lý sau in phải được thực hiện và độ tin cậy của sản phẩm phải được chứng minh trong điều kiện hoạt động thực tế.

Để được chấp thuận sử dụng, các linh kiện kim loại phải trải qua quá trình kiểm định chung và chuyên môn tại các trung tâm được ủy quyền. Theo đại diện của CAT, quá trình này có thể mất nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm, và chi phí phải được tính riêng cho từng linh kiện.

Các yêu cầu đặc biệt khắt khe được đặt ra đối với các bộ phận hoạt động ở nhiệt độ cao và tải trọng chu kỳ. Trong động cơ máy bay, vật liệu phải duy trì các đặc tính đã được quy định trong hàng nghìn giờ hoạt động. Do đó, khả năng in một cấu trúc phức tạp không nhất thiết có nghĩa là nó có thể được sử dụng trong chuyến bay.

Còn một hiệu ứng khác nữa, theo Trung tâm Thử nghiệm Hàng không Vũ trụ Trung ương, trong giai đoạn 2021-2024, việc sử dụng công nghệ in 3D trong phát triển động cơ máy bay mới đã rút ngắn thời gian thiết kế từ 5 năm xuống còn 2 đến 3 năm.

Tuy nhiên, việc sử dụng rộng rãi công nghệ in 3D kim loại hiện đang gặp trở ngại do chi phí cao, nguồn cung thiết bị và vật liệu trong nước hạn chế, và khung pháp lý đang trong quá trình hoàn thiện.

Thực tế cho thấy, rào cản chính đối với việc sản xuất động cơ bằng công nghệ in 3D hiện nay không chỉ nằm ở khả năng của máy in. Các kỹ sư phải chứng minh rằng mỗi bộ phận họ sản xuất có thể chịu được tải trọng của máy bay và duy trì độ tin cậy trong suốt vòng đời sử dụng dự kiến.

Được phát triển bởi Tập đoàn Chế tạo Động cơ Thống nhất (UEC - thuộc tập đoàn nhà nước Rostec), PD-8 là động cơ phản lực cánh quạt đẩy (turbofan) thế hệ mới có lực đẩy khoảng 8 tấn (tương đương 78 kN), được thiết kế để thay thế hoàn toàn động cơ liên doanh Nga - Pháp SaM146 trên dòng máy bay chở khách tầm ngắn Sukhoi Superjet 100 (phiên bản nội địa hóa SJ-100) cũng như trang bị cho thủy phi cơ lưỡng cư nổi tiếng Beriev Be-200.

Nhờ tỷ số bỏ qua (bypass ratio) cao và khí động học được tinh chỉnh, PD-8 giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu và tiếng ồn so với thế hệ cũ, đồng thời sở hữu độ bền bỉ cao để hoạt động ổn định trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt từ vùng cực Bắc băng giá đến những sân bay có địa hình phức tạp.

Tham khảo: FT