Sở Nông nghiệp và Môi trường vừa có tờ trình gửi UBND TP HCM đề xuất quy định trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện sớm các bước chuẩn bị như ghi nhận hiện trạng, đo đạc, thống kê, phân loại diện tích đất thu hồi và tài sản trên đất; đồng thời xác định nguồn gốc, pháp lý sử dụng đất để phục vụ triển khai các dự án lớn trên địa bàn.

Theo quy định hiện hành, việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm chỉ được thực hiện sau khi UBND cấp xã ban hành thông báo thu hồi đất. Thời gian từ khi có thông báo đến khi ban hành quyết định thu hồi đất tối đa 60 ngày đối với đất nông nghiệp và 120 ngày đối với đất phi nông nghiệp.

Quy trình này khiến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng nhiều dự án trọng điểm thường bị kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đầu tư xây dựng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn từ nay đến năm 2030, TP HCM ưu tiên triển khai 6 tuyến metro gồm: metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương), metro số 2 (Bến Thành – Thủ Thiêm), tuyến Thủ Thiêm – Long Thành, tuyến metro TP mới Bình Dương – Suối Tiên, giai đoạn 1 metro số 6 (Tân Sơn Nhất – Phú Hữu) và tuyến Bến Thành – Cần Giờ.

Song song đó là hàng loạt dự án giao thông trọng điểm và dự án quan trọng quốc gia như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, các cầu lớn gồm Phú Mỹ 2, Cần Giờ, Cát Lái, Thủ Thiêm 4…

Khối lượng đất cần thu hồi, bồi thường và bố trí tái định cư trong thời gian tới được dự báo rất lớn, đòi hỏi cơ chế linh hoạt, phù hợp với yêu cầu phát triển mới của thành phố.

Vì vậy, UBND TP HCM sẽ trình HĐND TP HCM ban hành nghị quyết cho phép thực hiện trước một số bước chuẩn bị ngay từ giai đoạn chưa phê duyệt dự án đầu tư, nhằm rút ngắn thời gian triển khai và đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi dự án được thông qua chính thức.

Nội dung này thuộc thẩm quyền của HĐND TP HCM theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98/2023/QH15.

Theo đề xuất, sau khi danh mục dự án được HĐND TP HCM thông qua, trong vòng 15 ngày, chủ đầu tư phải bàn giao ranh giới dự án ngoài thực địa cho UBND phường, xã, đặc khu và các đơn vị làm nhiệm vụ bồi thường, tái định cư.

Trong 10 ngày tiếp theo, UBND phường, xã, đặc khu sẽ ban hành thông báo tổ chức điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm gửi đến từng tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất thu hồi. Trường hợp không liên hệ được, thông báo sẽ được niêm yết công khai, đăng tải trên cổng thông tin điện tử và phát trên hệ thống loa truyền thanh địa phương.

Trong thời hạn không quá 60 ngày kể từ khi ban hành thông báo, UBND cấp xã chủ trì xác định đầy đủ nguồn gốc, pháp lý sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, làm cơ sở phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sau khi dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết định đầu tư.

Trường hợp ranh giới dự án có điều chỉnh sau khi quyết định đầu tư được phê duyệt, UBND phường, xã, đặc khu sẽ phối hợp với chủ đầu tư và các đơn vị liên quan phúc tra, điều chỉnh, bổ sung kết quả điều tra, đo đạc, kiểm đếm cho phù hợp với ranh giới chính thức.

Thời gian thực hiện các nội dung này không quá 30 ngày, bảo đảm đủ căn cứ pháp lý để phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và ban hành quyết định thu hồi đất theo quy định.