Nga đã phê duyệt xuất khẩu khoảng 300 tên lửa không đối không tầm siêu xa R-37M cho Ấn Độ trong thương vụ trị giá khoảng 1,2 tỷ USD, đánh dấu bước thay đổi đáng kể trong cán cân không chiến tại Nam Á.
R-37M được xem là một trong những tên lửa không đối không có tầm bắn xa nhất từng được xuất khẩu, với khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách vượt quá 300 km, thậm chí có thể đạt tới 350-400 km trong điều kiện tối ưu.
Điểm đặc biệt của loại vũ khí này không chỉ nằm ở tầm bắn mà còn ở mục tiêu tác chiến. Thay vì tập trung tiêu diệt tiêm kích đối phương, R-37M được thiết kế để tấn công các mục tiêu giá trị cao như máy bay cảnh báo sớm (AWACS), máy bay tiếp dầu và máy bay chỉ huy trên không - những “bộ não” của chiến tranh hiện đại.
Với tốc độ lên tới Mach 6 và đầu đạn nổ mạnh khoảng 60 kg, tên lửa có thể nhanh chóng tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách cực xa, khiến đối phương khó có thời gian phản ứng hoặc triển khai biện pháp đối phó hiệu quả.
Đối với Không quân Ấn Độ, lợi thế lớn nhất là khả năng tích hợp tương đối nhanh R-37M lên các tiêm kích Su-30MKI - lực lượng xương sống với hơn 270 máy bay. Việc tích hợp chủ yếu yêu cầu nâng cấp phần mềm radar và hệ thống điều khiển hỏa lực, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đưa vào trực chiến.
Thương vụ này được cho là xuất phát từ những bài học sau các cuộc đối đầu trên không năm 2025, khi tiêm kích Pakistan sử dụng tên lửa PL-15 do Trung Quốc sản xuất đã tạo ra ưu thế tầm bắn. Điều này khiến Ấn Độ buộc phải tìm kiếm giải pháp để khôi phục năng lực tác chiến ngoài tầm nhìn (BVR).
Không chỉ nhằm đối phó Pakistan, R-37M còn được xem là công cụ quan trọng để Ấn Độ cân bằng sức mạnh với Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh Bắc Kinh triển khai các tiêm kích hiện đại cùng mạng lưới máy bay cảnh báo sớm dày đặc dọc khu vực biên giới Himalaya.
Việc sở hữu loại tên lửa này cho phép Ấn Độ đe dọa trực tiếp các nền tảng hỗ trợ chiến đấu của đối phương từ khoảng cách an toàn, buộc đối thủ phải đẩy các máy bay quan trọng ra xa chiến tuyến, qua đó làm suy giảm hiệu quả tác chiến tổng thể.
Dù vậy, New Delhi vẫn coi R-37M là giải pháp tạm thời trong khi chờ các chương trình tên lửa nội địa như Astra Mk-2 và Mk-3 hoàn thiện. Chiến lược dài hạn của Ấn Độ vẫn là tự chủ công nghệ quốc phòng, giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.
Sự xuất hiện của R-37M trong biên chế Ấn Độ có thể làm thay đổi cách thức tiến hành không chiến hiện đại: thay vì tập trung vào tiêm kích, cuộc chiến sẽ xoay quanh việc “làm mù” hệ thống chỉ huy và cảnh báo sớm của đối phương ngay từ giai đoạn đầu.
