Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động sử dụng vốn đầu tư công tại địa bàn tỉnh Tây Ninh, cụ thể là tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Châu đang thu hút sự chú ý đặc biệt khi xuất hiện gói thầu có giá trị hàng tỷ đồng nhưng lại vắng bóng sự cạnh tranh của các nhà thầu trên thị trường. Điển hình nhất là dự án Nạo vét kết hợp trải đá bờ nam kênh 5 Quế, một công trình mang ý nghĩa quan trọng đối với hạ tầng thủy lợi và giao thông nông thôn của địa phương.
Cụ thể, ngày 03/4/2026, ông Phan Văn Ni, Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Châu đã ký Quyết định số 426/QĐ-PKT phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho công trình Nạo vét kết hợp trải đá bờ nam kênh 5 Quế. Theo phụ lục đính kèm, dự án có tổng mức đầu tư 2.053.995.000 đồng, được chia làm 4 gói thầu nhỏ. Đáng chú ý nhất là Gói thầu 03: Thi công xây dựng, với giá gói thầu được phê duyệt dự toán là 1.974.432.000 đồng. Nguồn vốn thực hiện được trích từ vốn ngân sách nhà nước.
Dù có giá trị xấp xỉ 2 tỷ đồng, một con số không hề nhỏ đối với ngân sách đầu tư công tại cấp cơ sở, nhưng thay vì tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng để tìm kiếm nhà thầu có năng lực tốt nhất với mức giá cạnh tranh nhất, Phòng Kinh tế xã Vĩnh Châu lại quyết định lựa chọn hình thức "Chỉ định thầu rút gọn". Thời gian bắt đầu tổ chức lựa chọn nhà thầu là vào Quý II/2026, thời gian thực hiện loại hợp đồng trọn gói trong vòng 180 ngày.
Đến ngày 22/04/2026, dựa trên biên bản thương thảo ký kết hợp đồng số 02/BB.PKT, ông Phan Văn Ni tiếp tục ký Quyết định số 540/QĐ-PKT, chính thức phê duyệt chỉ định đơn vị thực hiện gói thầu chi phí xây dựng công trình Nạo vét kết hợp trải đá bờ nam kênh 5 Quế. Doanh nghiệp nhận được sự tín nhiệm từ chủ đầu tư là Công ty TNHH Hằng Xuân Khánh, có địa chỉ trụ sở đăng ký tại Ấp Kinh Mới, xã Hưng Điền, tỉnh Tây Ninh. Người đại diện pháp luật là ông Nguyễn Văn Vàng với chức vụ Giám đốc.
Giá trị hợp đồng được chủ đầu tư ký kết là 1.950.000.000 đồng (đã bao gồm thuế VAT). Làm một phép tính cơ bản, so với giá gói thầu ban đầu là 1.974.432.000 đồng, việc chỉ định Công ty TNHH Hằng Xuân Khánh thi công chỉ giúp ngân sách nhà nước tiết kiệm được 24.432.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm này tương đương mức 1,23%.
Tra cứu dữ liệu pháp lý của doanh nghiệp cho thấy, Công ty TNHH Hằng Xuân Khánh (Mã số thuế: 1102150373) được biết đến là một doanh nghiệp đăng ký kinh doanh đa ngành nghề. Bên cạnh hoạt động kiến trúc và tư vấn kỹ thuật có liên quan, công ty này còn đăng ký các ngành nghề nông nghiệp như trồng rau, đậu các loại và trồng hoa; trồng trọt, chăn nuôi hỗn hợp; khai thác thuỷ sản nội địa. Đặc biệt, theo dữ liệu lịch sử tham gia đấu thầu cập nhật trong giai đoạn 2025 - 2026, đây là gói thầu đầu tiên và duy nhất mà doanh nghiệp này được ghi nhận tham gia và trúng thầu. Như vậy, Công ty TNHH Hằng Xuân Khánh đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100% tại "sân nhà" Phòng Kinh tế xã Vĩnh Châu với giá trị 1.950.000.000 đồng.
Việc một doanh nghiệp chưa có bề dày thành tích nổi bật được ghi nhận trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia bất ngờ được giao đảm nhận gói thầu gần 2 tỷ đồng thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn đặt ra nhiều vấn đề cần mổ xẻ. Dưới góc độ pháp lý, việc áp dụng chỉ định thầu đối với những gói thầu có quy mô nhất định là phù hợp với hành lang pháp lý cho phép, giúp chủ đầu tư rút ngắn thời gian chuẩn bị và đẩy nhanh tiến độ giải ngân dự án.
Thế nhưng, hệ lụy đi kèm của cơ chế này là sự khép lại cánh cửa cạnh tranh, đồng nghĩa với việc ngân sách nhà nước mất đi cơ hội tiếp cận những mức giá tối ưu hơn từ các nhà thầu khác. Khi rào cản cạnh tranh về giá và năng lực kỹ thuật trên thị trường mở không còn, yếu tố quyết định sự thành bại của dự án Nạo vét kết hợp trải đá bờ nam kênh 5 Quế sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào năng lực thực thi của Công ty TNHH Hằng Xuân Khánh, cũng như sự giám sát sát sao của chủ đầu tư trong suốt 180 ngày thi công sắp tới.
Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.
[Kỳ 2] Giải bài toán minh bạch vốn công từ gói thầu tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Châu
Hành lang pháp lý về Chỉ định thầu rút gọn
Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được Quốc hội ban hành và sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) cùng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định cụ thể, chi tiết về các trường hợp, hạn mức cũng như điều kiện để chủ đầu tư áp dụng hình thức chỉ định thầu và chỉ định thầu rút gọn. Mặc dù hình thức này tạo sự linh hoạt, rút ngắn đáng kể thời gian thủ tục hành chính cho các gói thầu có quy mô nhỏ hoặc mang tính cấp bách, nhưng pháp luật cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát vô cùng gắt gao.
Theo quy định, quy trình chỉ định thầu rút gọn cho phép lược bỏ một số bước phức tạp như lập, thẩm định hồ sơ mời thầu và đánh giá nhiều hồ sơ dự thầu, thay vào đó chủ đầu tư được quyền thương thảo trực tiếp với một nhà thầu duy nhất. Tuy nhiên, chính vì tính chất tối giản này, pháp luật yêu cầu chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về quyết định chỉ định nhà thầu của mình. Nhà thầu được "chọn mặt gửi vàng" bắt buộc phải đáp ứng đủ năng lực, kinh nghiệm, tài chính để thực hiện trọn vẹn gói thầu. Đồng thời, giá trị hợp đồng được ký kết phải tuân thủ nghiêm ngặt định mức, đơn giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, đảm bảo không gây thất thoát, lãng phí và phải mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực cho nguồn vốn đầu tư công.