Hải quỳ lộng lẫy (Heteractis magnifica) là một trong những loài hải quỳ đẹp và nổi tiếng nhất vùng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Chúng xuất hiện tại các rạn san hô của Indonesia, Philippines, Australia và nhiều vùng biển nhiệt đới khác, nơi nước biển trong xanh và ánh nắng xuyên sâu xuống đáy đại dương.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Nhìn từ xa, hải quỳ lộng lẫy giống như một đóa hoa khổng lồ đang nở dưới nước. Hàng nghìn xúc tu mềm mại vươn ra từ cơ thể trung tâm, liên tục đung đưa theo dòng chảy. Chúng có thể mang màu nâu, xanh lá, tím, vàng hoặc xanh huỳnh quang rực rỡ tùy môi trường sống và loại tảo cộng sinh bên trong cơ thể. Khi ánh nắng chiếu xuống, cả cụm hải quỳ phát sáng kỳ ảo như một sinh vật đến từ thế giới viễn tưởng.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Tuy đẹp mắt, hải quỳ thực chất là một sát thủ biển cả. Mỗi xúc tu đều chứa tế bào chích cực nhỏ có khả năng phóng độc tố để làm tê liệt cá nhỏ và sinh vật phù du. Nhưng điều thú vị nhất nằm ở mối quan hệ cộng sinh nổi tiếng giữa loài này và cá hề. Cá hề (Amphiprion ocellaris) có lớp chất nhầy đặc biệt giúp chúng miễn nhiễm với nọc độc của hải quỳ. Chúng sống giữa các xúc tu như đang trú trong một pháo đài đầy vũ khí. Đổi lại, cá hề giúp làm sạch hải quỳ và xua đuổi một số loài săn mồi nhỏ.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Mối quan hệ ấy nổi tiếng đến mức sau thành công của bộ phim Đi tìm Nemo, rất nhiều người bắt đầu chú ý hơn đến thế giới hải quỳ và cá hề ngoài tự nhiên. Tuy nhiên, điều này cũng kéo theo nguy cơ khai thác quá mức phục vụ thị trường cá cảnh biển.

Hải quỳ lộng lẫy thường thích bám trên các mỏm đá cao nơi có dòng nước mạnh và nhiều ánh sáng. Chúng sống nhờ cả việc săn mồi lẫn năng lượng do tảo cộng sinh tạo ra qua quang hợp. Nhưng khi nhiệt độ đại dương tăng cao hoặc môi trường bị ô nhiễm, hải quỳ có thể mất tảo cộng sinh và trở nên nhợt nhạt — hiện tượng tương tự “tẩy trắng san hô” đang xảy ra ở nhiều vùng biển trên thế giới.