Nếu như hai thập niên trước, gian lận thi cử chủ yếu diễn ra bằng cách "mở cửa phòng thi", chép bài tập thể hay tuồn đáp án từ bên ngoài, thì những năm gần đây, các hành vi vi phạm đã chuyển sang một cấp độ hoàn toàn khác: can thiệp dữ liệu chấm thi, làm lộ đề thi thuộc danh mục bí mật Nhà nước, sử dụng camera siêu nhỏ, tai nghe ngụy trang và thậm chí khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) để giải đề theo thời gian thực.

Nhìn lại những vụ việc điển hình trong gần 20 năm qua cho thấy, gian lận thi cử ở Việt Nam không chỉ thay đổi về phương thức mà còn ngày càng tinh vi, có tổ chức và tiềm ẩn yếu tố tội phạm công nghệ cao. Cùng với đó, chế tài xử lý cũng từng bước được siết chặt, từ kỷ luật hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự với những bản án nghiêm khắc.