Vừa qua, dư luận ngành đấu thầu đặc biệt chú ý đến diễn biến tại Gói thầu số 03: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Đường từ nút giao Đông Xuân đi thành phố Thanh Hóa, đoạn Đông Thanh - Đông Tiến. Từ một gói thầu quy mô lớn với giá dự toán lên tới 467.447.221.000 đồng, kết quả cuối cùng lại là một quyết định hủy thầu đầy cay đắng và án phạt cấm thầu nghiêm khắc từ UBND tỉnh Thanh Hóa.

Từ Biên bản mở thầu đến nghi vấn gian lận

Theo Biên bản mở thầu mã TBMT IB2400385281, gói thầu được đóng mở thầu vào lúc 08:00 ngày 24/11/2024. Có 03 nhà thầu tham dự gồm:

Liên danh gói thầu số 03: Giá dự thầu 372.461.137.479 đồng.

Tổng công ty cổ phần xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam (Vinaconex).

Liên danh Công ty cổ phần xây dựng Cầu Thanh Hóa - Tổng công ty cổ phần ĐTXD Minh Tuấn.

Đáng chú ý, ban đầu Liên danh gói thầu số 03 được Tổ chuyên gia đánh giá đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và đã được mời đối chiếu tài liệu. Tuy nhiên, "giông bão" ập đến khi thông tin về việc nhân sự sử dụng bằng giả bị phát hiện.

Phân tích yêu cầu kỹ thuật và sự bất nhất trong làm rõ E-HSMT

Căn cứ Quyết định số 1123/QĐ-SGTVT ngày 04/11/2024 do Giám đốc Sở Giao thông vận tải Thanh Hóa ký duyệt E-HSMT, tiêu chuẩn đánh giá nhân sự chủ chốt là điều kiện tiên quyết. Trong quá trình làm rõ, Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa đã phát hiện nhân sự Võ Hồng Thanh thuộc Công ty TNHH Hoàn Hảo (thành viên Liên danh gói thầu số 03) sử dụng bằng cấp không trung thực.

Mặc dù tại Văn bản số 19.3/2025/HH-GT ngày 19/3/2025, nhà thầu lập luận rằng họ không có khả năng thẩm định bằng cấp của người lao động và đề xuất thay thế nhân sự theo quy định của E-HSMT. Tuy nhiên, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích: "Dưới góc độ Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, việc cung cấp bằng giả được coi là hành vi gian lận. Dù E-HSMT cho phép thay thế nhân sự không đạt, nhưng đó là khi nhân sự không đủ kinh nghiệm hoặc năng lực, còn khi đã xác định là gian lận thì không thể áp dụng quy trình thay thế thông thường."

Góc nhìn pháp lý và án phạt 3 năm cấm thầu

Ngày 11/5/2025, Giám đốc Sở Xây dựng Thanh Hóa đã ký Quyết định số 377/QĐ-SXD về việc hủy thầu gói thầu này. Lý do được nêu rõ: Liên danh gói thầu số 03 bị loại do hành vi gian lận, vi phạm Khoản 4, Điều 16 Luật Đấu thầu năm 2023. Hai nhà thầu còn lại cũng không đáp ứng yêu cầu về năng lực kỹ thuật và nhân sự.

Nghiêm trọng hơn, vào ngày 22/1/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định số 270/QĐ-UBND do Chủ tịch UBND tỉnh ký, quyết định cấm Công ty TNHH Hoàn Hảo tham gia hoạt động đấu thầu trong vòng 3 năm đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trên địa bàn tỉnh.

Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định: "Việc áp dụng Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các quy định bổ sung tại Luật số 90/2025 (nếu có hiệu lực tương ứng) cho thấy thái độ quyết liệt của cơ quan chức năng. Hành vi cung cấp tài liệu không trung thực nhằm làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu là vi phạm nghiêm trọng đạo đức kinh doanh và pháp luật. Thời hạn cấm 3 năm là mức phạt đủ sức răn đe, bảo vệ sự minh bạch của thị trường."

Bài học đắt giá cho các nhà thầu

Dự án Đường từ nút giao Đông Xuân đi thành phố Thanh Hóa là công trình quan trọng, sử dụng nguồn vốn ngân sách tỉnh từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi. Việc gói thầu 467 tỷ đồng bị hủy không chỉ làm chậm tiến độ dự án mà còn gây thiệt hại về thời gian, chi phí cho các bên liên quan.

Quyết định của UBND tỉnh Thanh Hóa một lần nữa khẳng định: Sự trung thực là "giấy thông hành" duy nhất để nhà thầu tồn tại và phát triển. Trong bối cảnh công tác hậu kiểm ngày càng gắt gao với sự phối hợp của cơ quan Công an (như Công văn số 910/CAT-ANKT ngày 25/3/2025 của Công an tỉnh Thanh Hóa trong vụ việc này), mọi hành vi gian lận sớm muộn cũng sẽ bị đưa ra ánh sáng.

Vụ việc tại gói thầu IB2400385281 sẽ là hồ sơ điển hình để các chủ đầu tư và nhà thầu khác soi chiếu, đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả trong hoạt động đấu thầu trên cả nước.