Trong lịch sử Ấn Độ thế kỷ XIX, Rani Lakshmibai, nữ vương của tiểu quốc Jhansi, được nhớ đến như một trong những nhân vật nổi bật nhất của cuộc nổi dậy năm 1857. Bà không chỉ là người đứng đầu một vương quốc nhỏ mà còn trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm, ý chí bảo vệ quê hương và sự phản kháng trước chủ nghĩa thực dân.

Ảnh: naturespoisons.com

Lakshmibai sinh ra với tên Manikarnika Tambe, thường được gọi thân mật là Manu, trong một gia đình người Marathi. Sau khi kết hôn với vua Gangadhar Rao của Jhansi, bà mang tên Lakshmibai. Biến cố lớn xảy đến khi nhà vua qua đời năm 1853, để lại vấn đề kế vị đầy tranh cãi. Công ty Đông Ấn Anh không công nhận người con nuôi của nhà vua là người kế vị hợp pháp và sáp nhập Jhansi theo chính sách thường được gọi là Học thuyết Sai trái – chủ trương thôn tính những tiểu quốc không có người thừa kế nam được Anh công nhận. Lakshmibai phản đối quyết định này, bởi nó đe dọa trực tiếp quyền tự chủ của vương quốc.

Ảnh: medium.com

Khi cuộc nổi dậy chống người Anh bùng nổ năm 1857, Jhansi trở thành một điểm nóng. Lakshmibai tổ chức lực lượng phòng thủ, củng cố thành trì và tham gia chỉ huy cuộc kháng cự. Đến năm 1858, quân Anh bao vây, tấn công Jhansi. Sau những trận giao tranh ác liệt, thành phố thất thủ, nhưng nữ vương không đầu hàng. Bà thoát khỏi vòng vây và tiếp tục chiến đấu cùng các lực lượng nổi dậy ở những địa điểm khác tại miền Trung Ấn Độ.

Một trong những chặng cuối cùng của cuộc đời bà diễn ra tại Gwalior. Tháng 6/1858, Lakshmibai tiếp tục chiến đấu khi quân Anh tiến công lực lượng nổi dậy. Bà tử trận ngày 18/6/1858, khi mới khoảng 29 tuổi, theo cách tính tuổi thường được chấp nhận, dù một số chi tiết về năm sinh vẫn còn tranh luận. Những câu chuyện kể rằng bà chiến đấu trong trang phục nam giới, mang theo con nhỏ khi cưỡi ngựa thoát khỏi Jhansi đã góp phần tạo nên hình tượng anh hùng, nhưng không phải mọi chi tiết đều được sử liệu xác nhận chắc chắn.

Cuộc nổi dậy năm 1857 cuối cùng bị người Anh đàn áp, nhưng Lakshmibai không bị lãng quên. Trong phong trào dân tộc chủ nghĩa Ấn Độ về sau, bà trở thành biểu tượng của tinh thần chống ngoại bang; hình ảnh nữ vương cưỡi ngựa, cầm kiếm xuất hiện trong thơ ca, tranh vẽ, tượng đài và phim ảnh. Bài thơ nổi tiếng Jhansi Ki Rani của Subhadra Kumari Chauhan góp phần đưa tên tuổi bà đến với nhiều thế hệ người Ấn Độ.

Lakshmibai không thể một mình đảo ngược cục diện thuộc địa, nhưng câu chuyện của bà cho thấy cuộc nổi dậy năm 1857 không chỉ là những trận chiến của các đội quân đối địch. Đó còn là cuộc đấu tranh về quyền cai trị, tính chính danh của các vương quốc bản địa và khát vọng tự quyết. Từ một nữ vương bảo vệ Jhansi, Lakshmibai đã trở thành nhân vật lịch sử vượt khỏi biên giới tiểu quốc của mình, sống mãi trong ký ức về cuộc kháng chiến chống ách thống trị Anh.