Ngày 19/5/1845, đoàn thám hiểm do Sir John Franklin chỉ huy rời nước Anh trên hai tàu Hải quân Hoàng gia, HMS Erebus và HMS Terror, mang theo khoảng 129 người. Nhiệm vụ của họ là tìm Tây Bắc Hải đạo — tuyến đường nối Đại Tây Dương với Thái Bình Dương qua vùng biển Bắc Cực phía Bắc Canada. Hai con tàu được gia cố để chống chọi với băng, trang bị động cơ hơi nước hỗ trợ và dự trữ lương thực cho chuyến đi dự kiến kéo dài ba năm. Không ai ngờ rằng các thủy thủ sẽ không bao giờ trở về.

Ảnh: linternaute.fr

Lần cuối người châu Âu nhìn thấy đoàn thám hiểm là vào tháng 8/1845, khi hai tàu tình cờ gặp các tàu săn cá voi ở vịnh Baffin. Sau đó, tin tức hoàn toàn biến mất. Đến tháng 9/1846, cả Erebus lẫn Terror bị mắc kẹt trong băng gần đảo King William. Mùa đông khắc nghiệt, cái lạnh, bệnh tật và tình trạng thiếu lương thực dần đẩy thủy thủ đoàn vào thảm họa.

Ảnh: canadianmysteries.ca

Một thông điệp được tìm thấy năm 1859 trên đảo King William hé lộ bi kịch. Thuyền trưởng Franklin đã qua đời ngày 11/6/1847. Đến tháng 4/1848, những người sống sót còn lại rời bỏ hai con tàu, dự định đi bộ về phía Nam dọc theo sông Back. Không ai trong số họ được tìm thấy còn sống. Những bộ xương, ngôi mộ và di vật được phát hiện sau đó chỉ giúp ghép lại một phần câu chuyện. Các bằng chứng khảo cổ còn gợi ý rằng một số người đã phải chịu cảnh đói khát cùng cực; tuy nhiên, số phận cụ thể của từng thành viên vẫn chưa thể xác định đầy đủ.

Ảnh: canadianmysteries.ca

Điều đáng chú ý là người Inuit bản địa đã lưu truyền những câu chuyện về các thủy thủ và con tàu mất tích, cung cấp manh mối quan trọng cho nhiều thế hệ tìm kiếm. Thế nhưng, xác tàu chỉ được xác định sau hơn một thế kỷ rưỡi: HMS Erebus được phát hiện năm 2014, còn HMS Terror được tìm thấy năm 2016. Tri thức truyền thống của người Inuit kết hợp với công nghệ khảo sát dưới nước hiện đại đã góp phần giải mã bí ẩn tưởng chừng không có lời giải.

Chuyến thám hiểm Franklin thất bại trong việc đưa toàn bộ thủy thủ trở về, nhưng những cuộc tìm kiếm sau đó giúp lập bản đồ nhiều vùng biển Bắc Cực. Ngày nay, xác tàu vẫn nằm dưới đáy biển lạnh giá, như những chứng tích lặng im về giới hạn của tham vọng con người trước thiên nhiên.