Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, đi sâu vào phân tích 8 gói thầu xây dựng (xây lắp) quy mô lớn thuộc các dự án đầu tư phát triển của Phòng Kinh tế xã Hàm Thuận Nam, tỉnh Lâm Đồng, một thực trạng đáng quan ngại về hiệu quả sử dụng vốn đã bộc lộ rõ nét. Toàn bộ 8 gói thầu này đều được chủ đầu tư áp dụng hình thức "Chỉ định thầu rút gọn" và ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm kịch sàn là 0%.

Đúng quy trình công bố, nhưng "trắng" hiệu quả tiết kiệm

Về mặt thủ tục hành chính, do áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn , Phòng Kinh tế xã Hàm Thuận Nam không có nghĩa vụ phải phát hành Hồ sơ mời thầu (E-HSMT) hay Thông báo mời thầu (TBMT) để mời các nhà thầu nộp hồ sơ cạnh tranh rộng rãi. Thực tế ghi nhận, chủ đầu tư đã tuân thủ khá tốt tiến độ đăng tải thông tin đối với phân khúc này. Toàn bộ Kết quả lựa chọn nhà thầu (KQLCNT) của 8 gói thầu đều được công bố công khai lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn từ 1 đến 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định gốc, bảo đảm đúng quy định hiện hành của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, sự minh bạch trong khâu công bố thông tin lại vô tình làm lộ ra một dấu hiệu bất thường lớn về mặt hiệu quả kinh tế. Tổng giá trị dự toán được duyệt của 8 gói thầu xây lắp này lên tới 12.532.704.110 đồng. Đáng kinh ngạc, tổng giá trị trúng thầu thực tế của cả 8 gói cũng chính xác là 12.532.704.110 đồng. Tổng số tiền ngân sách nhà nước tiết kiệm được qua khâu thương thảo hợp đồng là 0 đồng.

Điểm mặt loạt gói thầu chênh lệch 0 đồng

Bóc tách chi tiết danh sách các gói thầu, có thể thấy các gói thầu hàng tỷ đồng đều được giao thẳng tay cho các nhà thầu với giá kịch trần. Điển hình, Gói thầu số 4 (Xây lắp toàn bộ công trình Nâng cấp, cải tạo đường Ngô Gia Tự và đường bên hông vật liệu xây dựng Minh Hòa) có dự toán 1.979.807.175 đồng đã được chỉ định cho Công ty TNHH Xây dựng Trung Thịnh VTCONS với giá trúng thầu bằng giá dự toán.

Tương tự, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Tiến Đạt Bình Thuận cũng được chỉ định Gói thầu số 4 (Sửa chữa, cải tạo trường Tiểu học Thuận Nam 1, Thuận Nam 2 và Hàm Minh 2) với giá 1.682.207.589 đồng, chênh lệch 0 đồng. Ở mảng chiếu sáng, Gói thầu số 4 (Nâng cấp, sửa chữa điện chiếu sáng trung tâm xã) trị giá 1.865.015.828 đồng được giao cho Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 cũng không giảm một đồng nào cho ngân sách. Các doanh nghiệp khác như Công ty TNHH Xây dựng Thiên Phát hay Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Thương mại và Dịch vụ Đông Nam cũng đều ghi nhận kịch bản trúng thầu sát giá tương tự.

Bình luận về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Chỉ định thầu rút gọn giúp đẩy nhanh tiến độ dự án, nhưng bản chất của nó vẫn yêu cầu chủ đầu tư phải thương thảo giá để mang lại lợi ích tốt nhất cho nhà nước. Việc 100% các hợp đồng xây lắp có giá trị lớn đều trúng thầu bằng đúng giá dự toán kịch trần cho thấy công tác thương thảo giá hợp đồng của chủ đầu tư chỉ mang tính hình thức. Không có cạnh tranh đã đành, khâu đàm phán giảm giá cũng bị bỏ ngỏ khiến hiệu quả tối ưu hóa ngân sách theo tinh thần thực hành tiết kiệm bị triệt tiêu hoàn toàn".

Dư luận có quyền đặt câu hỏi về năng lực thẩm định giá và trách nhiệm thương thảo của những người đứng đầu Phòng Kinh tế xã Hàm Thuận Nam, tỉnh Lâm Đồng khi hơn 12,5 tỷ đồng ngân sách được giải ngân mà không giữ lại được một đồng tiết kiệm nào cho nhà nước.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

Hệ sinh thái nhà thầu quen mặt tại Phòng Kinh tế xã Hàm Thuận Nam: Dấu hỏi về sự độc lập [Kỳ 3]