Phát hiện bản làng ở độ cao hơn 1.000m tại Việt Nam, 7 tháng mỗi năm mái nhà phủ xanh như tấm thảm nhung

Bản làng ở độ cao hơn 1.000m

Nằm giữa những dãy núi cao thường xuyên có mây và sương bao phủ, bản làng này gây ấn tượng bởi những nếp nhà sàn thấp thoáng bên ruộng bậc thang. Nhưng phải đến một thời điểm nhất định trong năm, cảnh vật nơi đây mới hiện lên với diện mạo đặc biệt nhất.

Trên nhiều mái nhà, một lớp xanh mềm mại dần dày lên theo năm tháng. Nhìn từ trên cao, những mảng xanh nối tiếp nhau giữa núi rừng khiến cả khu dân cư giống như được phủ bởi những tấm thảm nhung khổng lồ.

Địa điểm đó là thôn Xà Phìn, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang, nằm dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh. Báo Tuyên Quang cho biết nơi đây nằm ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ và có độ ẩm cao.

Những nếp nhà đặc biệt ở Xà Phìn là nhà sàn truyền thống của đồng bào Dao, phần mái được lợp bằng lá cọ. Qua nhiều năm chịu mưa, nắng, sương và độ ẩm vùng núi, rêu bắt đầu hình thành rồi phủ dày trên mái.

Theo thông tin từ địa phương, một mái lá cọ thường phải trải qua khoảng 5 năm mới bắt đầu xuất hiện lớp rêu rõ rệt. Càng lâu năm, rêu càng dày, màu xanh càng nổi bật, tạo nên vẻ cổ kính rất khác so với những mái nhà mới.

7 tháng mái nhà xanh như những tấm thảm nhung

Rêu trên mái Xà Phìn không phải chỉ xuất hiện trong vài ngày. Khoảng thời gian phát triển mạnh và có màu đẹp nhất thường kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, tương đương khoảng 7 tháng.

Đây là giai đoạn mùa đông và đầu xuân, khi khí hậu lạnh, ẩm và sương xuất hiện thường xuyên. Những điều kiện ấy giúp lớp rêu trên mái lá cọ trở nên xanh, dày và mềm hơn.

Có những mái nhà đã tồn tại 20-30 năm, lớp rêu phủ dày xen với cây cỏ nhỏ và đôi khi cả lan rừng. Khi nhìn từ xa, ranh giới giữa mái nhà và màu xanh của núi rừng dường như mờ đi.

Theo VietnamPlus, để hoàn thiện một mái nhà truyền thống ở Xà Phìn có thể cần tới 8.000-10.000 lá cọ. Lá được xếp chồng thành nhiều lớp nhằm chống mưa, giữ ấm vào mùa đông và làm dịu nhiệt trong những ngày hè.

Chính những lớp lá cọ dày cũng trở thành môi trường thuận lợi để rêu bám và phát triển qua thời gian. Người dân không xem lớp rêu là thứ cần loại bỏ. Ngược lại, những mái rêu lâu năm đã trở thành một phần quen thuộc của kiến trúc và cảnh quan bản địa.

Lớp rêu còn được ví như một chiếc "áo" tự nhiên cho ngôi nhà. Vào mùa lạnh, mái cọ dày cùng rêu giúp hạn chế hơi lạnh từ bên ngoài; tới mùa hè, kết cấu mái lại góp phần giữ không gian bên trong dễ chịu hơn.

Xà Phìn hiện là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào Dao, nhánh Dao Chàm. Sau đợt sắp xếp thôn năm 2026, thôn Xà Phìn hiện hành được hình thành trên cơ sở sáp nhập Xà Phìn và Mào Phìn trước đó. Vì vậy, một số tài liệu cũ có thể ghi số hộ của Xà Phìn thấp hơn số liệu hiện nay.

Ngoài mái rêu, cảnh quan quanh bản còn có ruộng bậc thang, nương chè Shan tuyết và những cung đường uốn lượn dưới chân Tây Côn Lĩnh. Đặc biệt vào mùa thu, màu xanh của mái rêu nằm cạnh những thửa ruộng chuyển vàng tạo nên hai lớp màu tương phản khá rõ.

Tháng 10/2026, địa phương cũng tổ chức Lễ hội "Mùa vàng - Làng nhà rêu" tại Xà Phìn với các hoạt động như gặt lúa, giã bánh dày, sao chè, giới thiệu ẩm thực Dao và đưa du khách tham quan những nếp nhà phủ rêu.

Đến Xà Phìn nên đi thời điểm nào?

Nếu muốn nhìn thấy những mái nhà xanh rõ nhất, du khách nên cân nhắc khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Trong đó, tháng 10 còn có lợi thế khi ruộng bậc thang bước vào mùa lúa chín, tạo nên cảnh sắc vàng - xanh khá đặc biệt.

Xà Phìn cách khu vực trung tâm phường Hà Giang 1 hơn 20km. Tuy khoảng cách không xa, đường lên bản có nhiều đoạn quanh co, dốc và có thể trơn khi mưa hoặc sương dày. Người không quen đường vùng cao nên đi ban ngày, kiểm tra thời tiết trước chuyến đi và hạn chế di chuyển khi mưa lớn.

Du khách đến đây có thể đi bộ quanh bản, ngắm những mái nhà phủ rêu, ruộng bậc thang, tìm hiểu văn hóa người Dao và thưởng thức chè Shan tuyết. Nếu muốn chụp cận cảnh mái nhà hoặc vào khuôn viên nhà dân, nên xin phép chủ nhà trước.

Đặc biệt, rêu trên mái là kết quả của nhiều năm hình thành nên du khách không nên tự ý trèo lên mái, giẫm hoặc bóc rêu để chụp ảnh. Những mái lá cọ lâu năm cũng có thể không chịu được tải trọng lớn.

Xà Phìn không có những công trình đồ sộ hay cảnh quan nhân tạo cầu kỳ. Điều khiến bản làng này trở nên khác biệt lại đến từ một quá trình diễn ra rất chậm: mưa, sương và thời gian từng ngày phủ màu lên những mái lá cọ, để rồi đến mùa đẹp nhất, cả khu dân cư hiện ra giữa núi rừng như những tấm thảm nhung xanh được thiên nhiên dệt qua nhiều năm tháng.

Theo Báo Tuyên Quang, VietnamPlus, Cổng Thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang