NSND Thanh Hoa sinh năm 1950, là giọng ca quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả qua những bài hát như Tàu anh qua núi, Mùa xuân làng lúa làng hoa, Tình yêu trên dòng sông Quan họ. Ở tuổi 76, bà vẫn duy trì hoạt động nghệ thuật và có cuộc hôn nhân hơn 40 năm với nghệ sĩ xiếc Tôn Thất Lợi.
Tuổi 75 lần đầu đóng vai chính phim điện ảnh, được chồng chăm chút từng bữa ăn
Năm 2025, NSND Thanh Hoa lần đầu đảm nhận vai chính điện ảnh trong bộ phim Thế hệ kỳ tích của đạo diễn Hoàng Nam. Đây là trải nghiệm mới đối với nữ nghệ sĩ đã dành nhiều thập kỷ gắn bó với sân khấu ca nhạc. Ban đầu, bà từ chối lời mời vì lo lắng về khả năng diễn xuất. Sau khi đọc kịch bản, bà thay đổi quyết định và nhận vai bà Nga Tứ.
Hơn 4 thập kỷ chung sống, cách chăm sóc của ông khiến bà thấy mình luôn được yêu thương - Ảnh: FBNV
Quyết định đóng phim khiến những người thân trong gia đình không khỏi bất ngờ. Theo chia sẻ của nữ nghệ sĩ, chồng bà từng băn khoăn về việc vợ thử sức với điện ảnh khi đã ngoài 70 tuổi. Các con cũng lo mẹ phải đối diện với những lời nhận xét trái chiều. Tuy nhiên, sau khi xem phim, họ bày tỏ niềm vui và tự hào về lựa chọn của bà.
Rời sân khấu, NSND Thanh Hoa trở về với cuộc sống trong khu nhà vườn rộng gần 1.000m² ở ngoại thành Hà Nội. Hai vợ chồng thường dành thời gian uống trà, cà phê và chăm sóc cây cối. Ở tuổi thất thập, bà có 10 cháu nội ngoại, trong đó người lớn nhất đã trưởng thành. Những sinh hoạt quen thuộc tạo nên nhịp sống khác với quãng thời gian liên tục đi biểu diễn.
Người đồng hành với nữ nghệ sĩ là ông Tôn Thất Lợi, kém bà 6 tuổi. Trong cuộc phỏng vấn với VietNamNet cuối năm 2025, bà cho biết suốt khoảng 8 năm trước đó, mình hầu như không phải vào bếp vì chồng đảm nhận việc nấu nướng. Ông thường hỏi vợ muốn ăn món gì, quan tâm đến chuyện ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Cách chăm sóc ấy khiến bà cảm nhận mình vẫn được yêu thương chiều chuộng sau hơn bốn thập kỷ chung sống.
Ở tuổi 76, NSND Thanh Hoa vẫn duy trì hoạt động nghệ thuật - Ảnh: FBNV
Tuy nhiên, sức khỏe của nữ nghệ sĩ không phải lúc nào cũng thuận lợi. Bà từng kể về một lần té ngã trong chuyến lưu diễn tại Hungary khoảng năm 2017, sau đó gặp vấn đề ở cột sống. Trả lời phỏng vấn báo Dân trí tháng 12/2025, bà cho biết năm 2024 từng đau lưng nặng đến mức không thể đi lại. Bà cũng nhắc đến thoái hóa đốt sống, huyết áp cao, mỡ máu cao và trải qua hai đợt lọc máu.
Đau lưng ở người cao tuổi có thể là dấu hiệu gãy đốt sống do loãng xương
Đau lưng thường được xem là hệ quả của tuổi tác hoặc thoái hóa cột sống. Tuy nhiên, ở người trên 65 tuổi, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh, một cơn đau mới xuất hiện có thể liên quan đến gãy đốt sống do loãng xương.
Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), xương suy yếu có thể bị gãy sau va chạm nhẹ, thậm chí một số đốt sống có thể xẹp khi ho hoặc hắt hơi. Điểm dễ bị bỏ qua là gãy đốt sống không phải lúc nào cũng gây đau dữ dội.
Hướng dẫn chuyên môn của hệ thống y tế Scotland cho biết có tới khoảng 2/3 người bị gãy đốt sống do loãng xương không biểu hiện triệu chứng nghiêm trọng. Chỉ khoảng 20% trường hợp được ghi nhận xảy ra sau một cú ngã. Nhiều người không nhớ có chấn thương nào trước đó, khiến tổn thương dễ bị nhầm với đau cơ hoặc bệnh cột sống thông thường.
Một dấu hiệu đáng chú ý khác là chiều cao giảm dần. Khi thân đốt sống bị lún hoặc xẹp, người bệnh có thể thấp đi, lưng cong hơn và gặp khó khăn khi đứng lâu. Những thay đổi này thường diễn ra âm thầm nên gia đình dễ nghĩ đó là biểu hiện tự nhiên của tuổi già. Trong khi đó, việc phát hiện gãy đốt sống có ý nghĩa quan trọng vì người từng bị gãy xương do loãng xương có nguy cơ tiếp tục gặp những tổn thương tương tự.
Theo hướng dẫn NOGG 2024 của Anh, người có yếu tố nguy cơ loãng xương và xuất hiện đau lưng cấp tính cần được cân nhắc kiểm tra hình ảnh cột sống. Việc đánh giá gãy đốt sống cũng được chỉ định khi có tiền sử giảm chiều cao từ 4cm trở lên, gù lưng, dùng glucocorticoid đường uống kéo dài hoặc mật độ xương có chỉ số T từ âm 2,5 trở xuống. Những tiêu chí này áp dụng cho phụ nữ sau mãn kinh và nam giới từ 50 tuổi có yếu tố nguy cơ phù hợp.
Tuy nhiên, không phải cứ đau lưng là cần chụp cộng hưởng từ hoặc làm hàng loạt xét nghiệm. Bác sĩ sẽ đánh giá thời điểm khởi phát, vị trí đau, tiền sử té ngã, thuốc đang sử dụng và các yếu tố làm tăng nguy cơ gãy xương. Khi nghi ngờ tổn thương đốt sống, chụp X-quang hoặc đánh giá gãy đốt sống bằng thiết bị đo mật độ xương có thể được chỉ định. Trong khi đó, phương pháp DXA giúp xác định mật độ khoáng của xương, hỗ trợ chẩn đoán loãng xương và đánh giá nguy cơ gãy xương trong tương lai.
Một công cụ khác được sử dụng là FRAX, giúp ước tính xác suất gãy xương do loãng xương trong 10 năm dựa trên các yếu tố nguy cơ lâm sàng, có thể kết hợp kết quả đo mật độ xương. Tuy nhiên, FRAX không thay thế việc khám bệnh hoặc xác định người đang đau lưng có bị gãy đốt sống hay không. Hướng dẫn NOGG lưu ý bác sĩ phải cân nhắc thêm những yếu tố mà FRAX chưa phản ánh đầy đủ, chẳng hạn tiền sử té ngã hoặc một số bệnh lý đi kèm.
Trường hợp đã xác định gãy đốt sống do loãng xương, mục tiêu điều trị không chỉ là giảm đau. Người bệnh cần phục hồi khả năng đi lại, hạn chế suy giảm vận động và phòng ngừa gãy xương tiếp theo. NOGG khuyến nghị sử dụng thuốc giảm đau với liều hiệu quả thấp nhất trong thời gian cần thiết, đồng thời theo dõi tác dụng phụ. Đặc biệt, thuốc chống viêm không steroid cần được cân nhắc thận trọng ở người cao tuổi vì nguy cơ ảnh hưởng đến dạ dày, thận và tim mạch.
Vận động phục hồi cũng phải phù hợp với tình trạng tổn thương. Các chương trình có hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu có thể kết hợp tăng sức mạnh cơ, đặc biệt là nhóm cơ duỗi lưng và rèn sức bền. Khi người bệnh còn đau, một số bài tập ban đầu có thể được thực hiện ở tư thế giảm tải cho cột sống. Người cao tuổi, đặc biệt là người bị loãng xương hoặc có nguy cơ gãy đốt sống, nên tránh tự tập các động tác cúi gập sâu, vặn xoắn cột sống mạnh hoặc nâng vật nặng khi chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.
Với người có nguy cơ cao, bổ sung canxi và vitamin D có thể chưa đủ để phòng ngừa gãy xương. Theo hướng dẫn của NOGG, người bệnh cần kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động phù hợp và dùng thuốc điều trị loãng xương khi có chỉ định. Tùy mức độ nguy cơ, bác sĩ có thể kê thuốc làm chậm quá trình mất xương hoặc thuốc thúc đẩy tạo xương. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào mật độ xương, tiền sử gãy xương, bệnh lý đi kèm và tình trạng sức khỏe của từng người.
Người cao tuổi không nên chờ đến khi đau lưng mới kiểm tra sức khỏe xương. Nếu từng gãy xương sau va chạm nhẹ, giảm chiều cao rõ rệt hoặc lưng ngày càng gù thì nên đi khám để đánh giá nguy cơ loãng xương. Đặc biệt, nếu đau lưng kèm yếu hoặc tê hai chân, mất cảm giác ở vùng kín hoặc rối loạn đại tiểu tiện, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu tổn thương thần kinh nghiêm trọng.
