Việt Trinh sinh năm 1972, là gương mặt quen thuộc của điện ảnh Việt Nam qua những bộ phim nổi tiếng như Ngọc trong đá, Người đẹp Tây Đô, Xương rồng đen... Giải nghệ năm 2022, cô dành nhiều thời gian cho con trai, công việc kinh doanh và làm vườn. Tháng 4/2026, nữ diễn viên công khai quá trình điều trị trầm cảm kéo dài khoảng 3 năm.
3 năm điều trị trầm cảm, day dứt vì những lo lắng ảnh hưởng đến con trai
Theo những chia sẻ được báo Dân trí và Thanh Niên đăng tải, ban đầu, Việt Trinh cảm thấy xấu hổ, khó chấp nhận mình mắc trầm cảm và không muốn đi khám chuyên khoa tâm thần. Có giai đoạn, cô lo lắng quá mức, ăn ngủ kém, sụt cân và có tuần đi khám tới ba lần.
Việt Trinh tiết lộ giai đoạn đầu dùng thuốc, cô trải qua nhiều cảm giác khó chịu. Nữ diễn viên chia sẻ: "Tác dụng phụ của thuốc khiến tôi tăng cân. Lúc mới tái phát bệnh, tôi nặng 48-49kg, bây giờ tôi 63kg. Nếu tôi không cố gắng giảm ăn, tập thể dục, có lẽ tôi đã nặng trên 70kg".
Việt Trinh từng lo lắng quá mức, ăn ngủ kém, sụt cân, có tuần đi khám tới 3 lần - Ảnh: FBNV
Trong video chia sẻ trên Facebook cá nhân, Việt Trinh bày tỏ: "Chỉ có những người bị trầm cảm mới hiểu được và thương được người trầm cảm". Cô thừa nhận những lo lắng và cảm xúc tiêu cực của mình đã ảnh hưởng đến con trai. Có thời gian, nữ diễn viên thường xuyên đi khám bệnh và còn đưa con đi khám cùng.
Trong một lần gặp bác sĩ, theo lời Việt Trinh kể lại, con trai cô đã nói riêng rằng "mẹ đang lo lắng nhiều" và nhờ bác sĩ giải thích để mẹ yên tâm hơn. Khi được bác sĩ thuật lại lời cậu bé, nữ diễn viên cảm thấy rất thấm thía. Tuy nhiên, cô cho biết sau đó vẫn có những lúc bị cảm xúc tiêu cực chi phối, ảnh hưởng đến sinh hoạt gia đình.
Trầm cảm ở cha mẹ tác động thế nào đến con cái?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính năm 2023 có 5,2% người trưởng thành trên toàn cầu mắc trầm cảm. Bệnh có thể đi kèm cáu gắt, giảm hứng thú, mệt mỏi và khó tập trung, không chỉ là cảm giác buồn bã. Những biểu hiện ấy có thể gây khó khăn cho việc phản ứng bình tĩnh, nhất quán trong sinh hoạt gia đình.
Một tổng quan hệ thống năm 2024 của Zitzmann và cộng sự khảo sát 23 nghiên cứu về sức khỏe tâm thần, khả năng điều tiết cảm xúc và cách nuôi dạy con. Kết quả ghi nhận khó khăn điều tiết cảm xúc ở cha mẹ có liên quan đến phản ứng nuôi dạy tiêu cực hơn và khả năng hỗ trợ cảm xúc cho con kém hơn. Đây chủ yếu là các mối liên hệ được quan sát, không chứng minh mọi cha mẹ mắc trầm cảm sẽ cư xử như vậy.
Về sức khỏe của trẻ, phân tích tổng hợp đăng trên JAMA Network Open năm 2023 gồm 16 nghiên cứu với 7.153.723 cặp cha và con. Nghiên cứu ghi nhận trầm cảm ở người cha có liên quan đến khả năng mắc trầm cảm ở con cao hơn. Cụ thể, tỷ số chênh OR là 1,42 (khoảng tin cậy 95% từ 1,17 đến 1,71). Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ 100 trẻ có cha mắc trầm cảm thì sẽ có thêm 42 trẻ mắc bệnh.
Trầm cảm có thể đi kèm cáu gắt, giảm hứng thú, mệt mỏi và khó tập trung - Ảnh: FBNV
Tổng quan đăng trên Frontiers in Psychiatry năm 2025 chọn 8 nghiên cứu về trẻ từ 0-17 tuổi và trầm cảm ở cha mẹ; 6 nghiên cứu tập trung vào người mẹ. Những kết quả này gợi ý căng thẳng nuôi dạy và cách tương tác giữa người lớn với trẻ có thể đóng vai trò trung gian trong khó khăn điều tiết cảm xúc của con. Tuy nhiên, bằng chứng còn hạn chế và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác, kể cả hoàn cảnh gia đình.
Làm gì để hạn chế ảnh hưởng của trầm cảm đến gia đình?
Nghiên cứu của Weissman và cộng sự đăng trên JAMA năm 2006 theo dõi 151 cặp mẹ con tại 19 cơ sở thuộc 7 trung tâm ở Mỹ. Sau ba tháng, tỷ lệ trẻ có chẩn đoán rối loạn tâm thần giảm 11% ở nhóm mẹ thuyên giảm, nhưng tăng khoảng 8% ở nhóm mẹ không thuyên giảm. Đây là kết quả theo dõi, chưa đủ khẳng định sự thuyên giảm của mẹ là nguyên nhân duy nhất.
Một nghiên cứu tiếp nối năm 2011 phân tích 36 bà mẹ thuyên giảm sớm, 28 người thuyên giảm muộn và 16 người không thuyên giảm. Diễn biến cảm xúc, hành vi ở con nhìn chung thuận lợi hơn khi bệnh của mẹ ổn định, nhưng không giống nhau giữa các nhóm. Điều đó cho thấy cần theo dõi cả người lớn lẫn trẻ thay vì cho rằng cha mẹ khỏe lên thì mọi khó khăn của con tự biến mất.
Can thiệp dành riêng cho con cái cũng có bằng chứng. Phân tích tổng hợp năm 2018 gồm 7 thử nghiệm ngẫu nhiên với 935 trẻ chưa mắc trầm cảm, có cha hoặc mẹ mắc bệnh. Trong giai đoạn theo dõi ban đầu, chương trình dự phòng gắn với nguy cơ khởi phát trầm cảm thấp hơn nhóm đối chứng, RR 0,56, tương đương mức giảm tương đối 44%. Song lợi ích này không còn thể hiện rõ ở những lần theo dõi từ 12 tháng trở đi.
Thử nghiệm của Compas và cộng sự năm 2009 trên 111 gia đình Mỹ có con từ 9-15 tuổi đánh giá một chương trình phòng ngừa theo hướng nhận thức hành vi cho gia đình. Sau 12 tháng, nhóm can thiệp đạt kết quả tốt hơn nhóm nhận tài liệu tự học ở nhiều chỉ số cảm xúc, hành vi. Vì vậy, hỗ trợ chuyên môn không chỉ hướng đến cha mẹ mà có thể bao gồm cách trò chuyện về bệnh, kỹ năng ứng phó và quan hệ giữa các thành viên.
