Trừng phạt bằng cách cắt nguồn tên lửa
Đài TST (Nga) đăng bài viết có tiêu đề "Mỹ có thể trừng phạt ông Zelensky như thế nào? Một bước đi, mọi chuyện sẽ nhanh chóng kết thúc!".
Theo đó, việc Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dầu diesel của Nga đã gây phản ứng tại Ukraine và châu Âu. Trong bối cảnh đó, khả năng Washington ngừng cung cấp vũ khí và thông tin tình báo nếu Kiev tiếp tục tấn công ngành năng lượng Nga trở thành vấn đề được chú ý.
Theo Financial Times ngày 10/10, trong cuộc gặp tại Miami, các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner nêu khả năng dừng chia sẻ tình báo nếu Kiev không ngừng tấn công nhà máy lọc dầu Nga. Tờ báo dẫn những người biết về cuộc trao đổi.
Tới ngày 12/10, tờ Axios cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump rất tức giận khi Tổng thống Ukraine Zelensky chưa chịu dừng các cuộc tập kích nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga.
“Ông Trump thực sự rất tức giận. Ông ấy cảm thấy ông Zelensky đang coi sự hỗ trợ của Mỹ là điều đương nhiên”, một nguồn tin tại Nhà Trắng nói với Axios.
Theo các nguồn này, phía Mỹ tiếp tục yêu cầu Ukraine ngừng đánh nhà máy lọc dầu, đồng thời xem thỏa thuận diesel là cách đưa Nga trở lại đàm phán.
Theo Axios, ông Trump rất tức giận khi ông Zelensky chưa chịu dừng các cuộc tập kích nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga. Ảnh: Getty
Các cuộc tập kích cơ sở năng lượng không phải bất đồng duy nhất giữa Washington và Kiev. Ông Trump nhiều lần thúc giục Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đạt thỏa thuận hòa bình với Điện Kremlin, song hai bên vẫn khác biệt về các điều kiện giải quyết xung đột.
“Tôi nghĩ ông Putin thực sự muốn đạt được thỏa thuận hơn ông Zelensky”, ông Trump nói khi trao đổi với báo giới trước chuyến đi tới bang Ohio.
Trả lời câu hỏi Mỹ có thể trừng phạt ông Zelensky như thế nào nếu Kiev tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu Nga bất chấp yêu cầu dừng lại từ Washington, Đại tá về hưu - chuyên gia quân sự Mikhail Timoshenko nêu hai hướng: siết nguồn tiền mua vũ khí và ngừng cung cấp các phương tiện tấn công.
Ông cáo buộc giá vũ khí Ukraine mua đã tăng gần gấp ba, tạo cơ hội cho hành vi biển thủ. Với biện pháp có thể gây tác động nhanh hơn, ông tập trung vào việc cắt nguồn cung tên lửa.
Theo ông Timoshenko, nếu Mỹ ngừng cung cấp tên lửa, Ukraine sẽ có ít vũ khí hơn để tiến hành các cuộc tấn công. Ông cho rằng Washington có thể dùng biện pháp này để gây sức ép buộc ông Zelensky thay đổi lập trường.
Việc dùng nguồn cung vũ khí để gây sức ép lên Kiev từng có tiền lệ: Mỹ đã tạm dừng viện trợ quân sự cho Ukraine vào tháng 3/2025. Tuy nhiên, Washington thông báo nối lại viện trợ sau cuộc đàm phán giữa hai nước tại Jeddah ngày 11/3/2025.
Bầu cử — phương án trừng phạt khác
Ngoài việc cắt nguồn cung tên lửa, chuyên gia quân sự, phó tiến sĩ sử học Ivan Konovalov cho rằng Mỹ còn có thể trừng phạt ông Zelensky về mặt chính trị bằng cách gây sức ép để Ukraine tổ chức bầu cử tổng thống.
Trao đổi với TST, ông nhận định một cuộc bầu cử có thể khiến ông Zelensky mất chức. Theo ông, việc rời vị trí tổng thống sẽ khiến nhà lãnh đạo Ukraine phải đối mặt với sức ép từ những lực lượng trong nước. Ông Konovalov cho rằng ông Zelensky hiểu các rủi ro này.
Vấn đề bầu cử cũng xuất hiện trong cuộc phỏng vấn ông Zelensky trên chương trình This Week của ABC News ngày 11/10. Nhà lãnh đạo Ukraine nói ông sẵn sàng tổ chức bầu cử nếu Nga chấp nhận ngừng bắn hoàn toàn trong 60 ngày.
Ông nhấn mạnh người dân Ukraine quyết định ai lãnh đạo đất nước và khẳng định sẵn sàng chấp nhận lựa chọn của họ. Theo ông, chiến sự khiến việc bỏ phiếu gặp trở ngại cả về pháp lý lẫn an toàn. Ông đề nghị phía Mỹ chuyển tới ông Putin yêu cầu về khoảng thời gian ngừng bắn này để Ukraine có thể tổ chức bầu cử.
Trước đó, trong thông tin công bố tháng 5/2023, Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine nêu rõ không thể tổ chức bầu cử tổng thống hoặc quốc hội khi thiết quân luật có hiệu lực. Khi ấy, Thư ký hội đồng Oleksiy Danilov khẳng định Ukraine phải tuân thủ hiến pháp và luật pháp trong nước.
Một cuộc tấn công của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Nga. Ảnh: TST
Cảnh báo tên lửa gây chú ý
Trong lúc các phương án trừng phạt được đề cập, cuộc tấn công vào Kiev tối 12/10 làm dấy lên câu hỏi về việc chia sẻ thông tin giữa Mỹ và Ukraine.
TST dẫn thông báo của ông Zelensky trên Telegram cho biết Ukraine không nhận được cảnh báo từ các đối tác trước cuộc tấn công. Ngoại trưởng Andriy Sybiha giải thích việc thiếu cảnh báo về vụ phóng tên lửa đạn đạo liên quan đến đặc điểm của loại tên lửa được sử dụng.
Bình luận về sự việc, ông Timoshenko cho rằng phòng không Ukraine đã không phát hiện kịp vụ phóng. Ông phân biệt dữ liệu về mục tiêu phục vụ hoạt động tấn công với thông tin cảnh báo tên lửa đang bay tới.
“Thông tin tình báo về mục tiêu được cung cấp cho bên chuẩn bị tấn công những mục tiêu đó. […] Tên lửa đã được phóng rồi. Phải đánh chặn”, ông nói.
Theo ông, khi một vụ phóng bị bỏ lỡ, lực lượng phòng thủ phải xử lý bằng khả năng phát hiện và đánh chặn của mình. Ông cũng nhấn mạnh Starlink phục vụ liên lạc, không phải thiết bị trinh sát chuyên dụng. Muốn truyền thông tin về một mục tiêu, trước hết phải phát hiện được mục tiêu đó.
Ông Konovalov cho rằng hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa Ukraine đã bị phân tán, chủ yếu bảo vệ từng cơ sở cụ thể. Theo đánh giá của ông, Ukraine không còn duy trì được một hệ thống đầy đủ, tích hợp các thành phần cảnh báo sớm tên lửa hoặc những phương tiện chuyên phục vụ nhiệm vụ này.
Từ đó, chuyên gia này đặt ra khả năng sự gián đoạn cảnh báo có liên quan đến sức ép từ Washington. Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng đây chỉ là sự trùng hợp.
“Nếu họ hành động nhanh đến vậy, điều đó cho thấy ông Trump và những người xung quanh thực sự có ý định gây sức ép lên Kiev. Đó là nếu chuyện này thực sự đã xảy ra, nếu đây không phải sự trùng hợp”, ông Konovalov nói.
Ngày 13/10, Reuters dẫn lời Ngoại trưởng Sybiha khẳng định Kiev vẫn nhận dữ liệu tình báo từ Mỹ. Không quân Ukraine cho biết nguyên nhân thiếu cảnh báo trước cuộc tấn công tên lửa vào Kiev đang được điều tra.
