Nhiều vi phạm quản lý khoáng sản tại Hải Dương cũ: Ai chịu trách nhiệm?

Thanh tra Chính phủ kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân, xử lý nghiêm các dự án được cấp phép sai quy định.

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo Kết luận thanh tra số 1066 chuyên đề về công tác quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển các mỏ vật liệu xây dựng tại tỉnh Hải Dương cũ (nay là TP Hải Phòng) trong giai đoạn từ 1/1/2019 đến 30/6/2024.

Thông báo kết luận nêu rõ, trong giai đoạn từ ngày 1/1/2019 đến ngày 30/6/2024, UBND tỉnh Hải Dương đã tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động khai thác khoáng sản, ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật và nhiều văn bản chỉ đạo tổ chức thực hiện Luật Khoáng sản năm 2010 và các văn bản quy định của Chính phủ, các Bộ ngành về khoáng sản…góp phần tăng thu ngân sách nhà nước và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế, vi phạm, thiếu sót.

77777.jpg
Ảnh minh họa.

Sai phạm trong quy hoạch, cấp phép, khai thác khoáng sản

Theo thông báo kết luận thanh tra, trong thời kỳ được thanh tra, UBND tỉnh Hải Dương chậm ban hành, chậm tổ chức thực hiện một số văn bản quản lý Nhà nước về khoáng sản; không kịp thời sửa đổi văn bản không còn phù hợp với thực tiễn.

Việc chậm thực hiện đấu giá quyền khai thác khoáng sản không đúng quy định tại khoản 1 Điều 78 Luật Khoáng sản năm 2010; Nghị định số 22/2012/NĐ-CP và Nghị định số 158/2016/NĐ-CP của Chính phủ.

UBND tỉnh Hải Dương không thực hiện việc lập, trình, phê duyệt quy hoạch khoáng sản giai đoạn 2010–2015, tầm nhìn đến 2020 theo quy định tại khoản 1 Điều 10 Luật Khoáng sản năm 2010. Theo quy định của Luật Khoáng sản năm 2010, Quy hoạch khoáng sản của tỉnh Hải Dương phê duyệt theo Quyết định số 1669/QĐ-UBND ngày 29/6/2010 là không có căn cứ pháp lý, hết hiệu lực vào năm 2015. UBND tỉnh Hải Dương cho phép kéo dài việc thực hiện quy hoạch theo Quyết định số 1669/QĐ-UBND tại Quyết định số 455 ngày 18/2/2020 là không đảm bảo căn cứ theo quy định của Luật Khoáng sản.

Việc UBND Hải Dương căn cứ vào đề nghị của các doanh nghiệp để ban hành 8 quyết định điều chỉnh, bổ sung 9 khu có khoáng sản làm vật liệu xây dựng vào Quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng tỉnh Hải Dương là không đảm bảo căn cứ theo quy định. Hồ sơ, tài liệu chưa làm rõ và chứng minh được các điều kiện làm căn cứ để lập, thẩm định, phê duyệt điều chỉnh quy hoạch khoáng sản theo quy định tại khoản 1 Điều 14 Luật Khoáng sản năm 2010.

Khi bổ sung quy hoạch, không lấy ý kiến của Bộ Tài nguyên và Môi trường, các bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan về quy hoạch khoáng sản theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 15 Luật Khoáng sản năm 2010. Không trình Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua quy hoạch trước khi UBND tỉnh quyết định phê duyệt theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị định số 158/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoáng sản. Sau khi điều chỉnh, quy hoạch không được công khai theo khoản 2 Điều 15 Luật Khoáng sản năm 2010.

Đáng chú ý, UBND tỉnh Hải Dương cấp 2 Giấy phép thăm dò khoáng sản (số 493/GP-UBND ngày 24/2/2020 vào vùng 2 khu vực thuộc lĩnh vực văn hóa; số 2049/GP-UBND ngày 18/6/2019 vào khu tuyến đê, kè sông, hành lang thoát lũ) nhưng không thực hiện việc báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo quy định tại khoản 4 Điều 28 Luật Khoáng sản năm 2010.

Thông báo kết luận thanh tra nêu rõ, về việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản, ngày 28/12/2018, UBND tỉnh Hải Dương ban hành Quyết định số 4867/GP-UBND gia hạn Giấy phép khai thác khoáng sản số 3755/GP-UBND ngày 30/12/2010 để Công ty Tân Thành được tiếp tục khai thác đất đồi làm vật liệu san lấp tại mỏ đồi Ngang Vọng là không đúng quy định của Luật Khoáng sản năm 2010.

UBND tỉnh Hải Dương cấp 2/10 giấy phép khai thác khoáng sản vào khu vực cấm khai thác khoáng sản gồm: Mỏ đá cuội kết, đá sạn kết, đá cát kết; đất đá phong hóa xen lẫn cuội, sỏi, sạn, cát và sét, đá phiến sét làm vật liệu san lấp, nghiền cát nhân tạo, phường Phả Lại, thành phố Chí Linh do Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Minh Hằng (thuộc khu vực cấm hoạt động khoáng sản thuộc lĩnh vực quân sự; thuộc lĩnh vực văn hóa vùng VH1) và mỏ đất sét trắng, phường Cộng Hòa, thành phố Chí Linh do Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Thương mại Tân Thành Long (thuộc khu vực văn hóa vùng VH1) nhưng không thực hiện báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo quy định tại khoản 4 Điều 28 Luật Khoáng sản năm 2010 là không đúng quy định của pháp luật.

Vẫn theo kết luận thanh tra, trong hoạt động khai thác khoáng sản, một số dự án có các vi phạm, như khai thác vượt công suất; không đúng thiết kế kỹ thuật mỏ được phê duyệt; khai thác ngoài ranh giới được cấp phép; không lắp đặt trạm cân, camera giám sát; không thực hiện các công trình bảo vệ môi trường theo quy định. Trong khi đó, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản chưa khai thác còn chưa tốt, việc xử lý còn chậm, chưa triệt để theo đúng quy định.

Bên cạnh đó, nhiều mỏ không thực hiện được thủ tục đóng cửa mỏ do các doanh nghiệp chưa thực hiện đúng, đủ nghĩa vụ tài chính. Sau khi Nghị định số 10/2025 của Chính phủ có hiệu lực, cho phép doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng cửa mỏ và tiếp tục thực hiện nghĩa vụ tài chính, điều này mới được tháo gỡ. Đến nay còn 3 khu vực mỏ đang hoàn thiện hồ sơ phê duyệt đề án đóng cửa mỏ và 4 khu vực mỏ chưa thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ.

Công tác quản lý sản lượng khai thác thông qua báo cáo của các doanh nghiệp chưa chặt chẽ, thể hiện ở việc một số doanh nghiệp báo cáo khai thác vượt công suất hoặc có sai số nhưng chưa được phát hiện, xử lý kịp thời.

Ai chịu trách nhiệm?

Kết luận chỉ rõ, các tồn tại, hạn chế nêu trên thuộc trách nhiệm của UBND tỉnh Hải Dương các nhiệm kỳ 2015–2020, 2020–2025 và các lãnh đạo UBND tỉnh có liên quan. Bên cạnh đó là trách nhiệm tham mưu của các sở, ngành liên quan và trách nhiệm của các chủ đầu tư dự án mỏ có vi phạm.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND TP Hải Phòng tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân qua các thời kỳ trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, tham mưu, đề xuất và quản lý để xảy ra các vi phạm, hạn chế đã được chỉ ra.

Căn cứ kết quả kiểm điểm của các sở, ngành, cơ quan, đơn vị, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng thực hiện xử lý trách nhiệm theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các tập thể, cá nhân có sai phạm theo quy định. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị UBND TP Hải Phòng chỉ đạo kiểm tra, rà soát, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm đối với các chủ đầu tư dự án mỏ có vi phạm đã được kết luận; đồng thời rà soát các dự án khác có dấu hiệu vi phạm tương tự để xử lý theo quy định. Cùng với đó, các cơ quan liên quan được giao rà soát, đôn đốc thực hiện đầy đủ các khoản phải thu vào ngân sách nhà nước, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát, lãng phí.

Với các dự án cụ thể, Thanh tra Chính phủ đề nghị xem xét chấm dứt hoạt động đầu tư, thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản đối với Dự án khai thác đất đồi tại đồi Ngang Vọng (phường Thái Học, TP Chí Linh) của Công ty TNHH một thành viên Thương mại Tân Thành do việc gia hạn khai thác không đúng quy định.

Thanh tra Chính phủ đồng thời đề nghị xử lý nghiêm theo đúng quy định pháp luật đối với 2 dự án, gồm: Dự án khai thác mỏ vật liệu xây dựng thông thường làm cát nhân tạo tại khu vực đồi Thông (phường Phả Lại, TP Chí Linh) của Công ty Cổ phần sản xuất thương mại và dịch vụ Minh Hằng; Dự án khai thác mỏ đất sét trắng (phường Cộng Hòa, TP Chí Linh) của Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển thương mại Tân Thành Long. Bởi 2 dự án này được cấp phép trong khu vực cấm hoạt động khoáng sản.

Bên cạnh đó, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tại Văn bản số 2640 ngày 27/3/2026, Thanh tra Chính phủ đề nghị Chủ tịch UBND TP Hải Phòng tổ chức thực hiện đầy đủ các nội dung kiến nghị, bảo đảm xử lý dứt điểm các vi phạm, tồn tại theo kết luận thanh tra.

>>> Mời độc giả xem thêm video Trục vớt phần đầu chiếc xe đầu khéo ở cầu Phong Châu: