Trọng tâm của đề án không chỉ nằm ở việc kiểm soát giao thông mà còn đi kèm các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực để khuyến khích người dân và doanh nghiệp chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Thay đổi tư duy quản lý theo mức độ phát thải

Theo báo cáo từ Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), thành phố sẽ chuyển dịch từ việc quản lý theo loại phương tiện sang quản lý dựa trên mức độ phát thải thực tế. Tiêu chuẩn khí thải sẽ trở thành căn cứ pháp lý cốt lõi để phân loại, kiểm soát và hạn chế các phương tiện lưu thông trong khu vực nội đô. Mô hình này được cụ thể hóa thông qua các quy định về kiểm định khí thải bắt buộc. Những phương tiện không đáp ứng quy chuẩn sẽ bị hạn chế và tiến tới cấm lưu thông hoàn toàn tại các vùng phát thải thấp.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi một cách tự nhiên, Hà Nội dự kiến kết hợp các công cụ kinh tế và hành chính. Cụ thể, thành phố sẽ tăng phí trông giữ xe đối với các phương tiện gây ô nhiễm, đồng thời thực hiện miễn, giảm lệ phí cho các dòng xe xanh. Cách tiếp cận này tạo ra sự chênh lệch chi phí vận hành, giúp người dân tự nguyện thay đổi thói quen sử dụng phương tiện mà không cần quá phụ thuộc vào các biện pháp cưỡng chế hành chính cứng nhắc.

Cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp cho cá nhân

Dự thảo nghị quyết của HĐND thành phố đưa ra các mức hỗ trợ cụ thể nhằm đảm bảo tính công bằng xã hội. Đối tượng thụ hưởng là cá nhân thường trú hoặc tạm trú liên tục từ 2 năm trở lên tại Hà Nội, đang sở hữu xe máy xăng đăng ký trước thời điểm nghị quyết ban hành. Khi chủ xe thực hiện chuyển đổi sang phương tiện chạy điện có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên, ngân sách thành phố sẽ hỗ trợ trực tiếp.

Mức hỗ trợ thông thường được đề xuất là 20% giá trị xe mới, nhưng tối đa không quá 5 triệu đồng. Đặc biệt, nhằm hỗ trợ nhóm yếu thế, hộ nghèo sẽ được hỗ trợ 100% giá trị phương tiện với mức trần 20 triệu đồng; hộ cận nghèo nhận hỗ trợ 80%, tối đa không quá 15 triệu đồng. Mỗi cá nhân được áp dụng chính sách này cho 1 xe, kéo dài từ khi nghị quyết có hiệu lực đến hết năm 2029. Nếu không nhận tiền mặt, người dân có thể đổi sang thẻ vé sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng có giá trị tương đương.

Ưu đãi tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp vận tải

Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, Hà Nội còn đề xuất chính sách hỗ trợ 30% lãi suất vay khi cá nhân mua trả góp xe máy điện với thời hạn vay không quá 12 tháng. Đây được xem là đòn bẩy tài chính quan trọng giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dòng xe sạch mà không bị áp lực về nguồn vốn ban đầu.

Đối với doanh nghiệp, thành phố tập trung vào các đơn vị cung cấp dịch vụ công ích và vận tải. Các doanh nghiệp đầu tư xe chuyên dùng như xe cứu thương, xe bưu chính, xe quét rác, xe đưa đón học sinh, taxi hoặc xe cho thuê tự lái chạy bằng năng lượng xanh sẽ được hỗ trợ 30% lãi suất vay ngân hàng thương mại với thời hạn tối đa 5 năm.

Ngoài ra, các tổ chức còn có thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Quỹ đầu tư phát triển và Quỹ bảo vệ môi trường của thành phố. Những chính sách đồng bộ này được kỳ vọng sẽ giảm thiểu xáo trộn đời sống và tạo động lực mạnh mẽ cho lộ trình giao thông xanh của thủ đô.