Theo phân tích dựa trên dữ liệu FAOSTAT (Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc), qua StatsPanda, năm 2024, Trung Quốc thu hoạch 63,5 triệu tấn dưa hấu, nhiều hơn tất cả 123 nước còn lại cộng lại.
Bảng dữ liệu FAOSTAT trên StatsPanda ghi nhận sản lượng dưa hấu của 124 quốc gia, tổng cộng khoảng 104,8 triệu tấn. Riêng Trung Quốc đạt 63.510,4 nghìn tấn, tương đương khoảng 60,6% sản lượng toàn cầu. Cứ năm tấn dưa hấu trên thế giới thì có hơn ba tấn đến từ nước này.
Phần còn lại được chia cho 123 quốc gia, và mỗi nước chỉ nhận một lát rất mỏng. Ấn Độ đứng thứ hai với 3.721,3 nghìn tấn (3,5%), Thổ Nhĩ Kỳ thứ ba với 3.198,0 nghìn tấn (3,1%). Từ hạng 4 trở đi, không nước nào vượt quá 2,5% thị phần.
Khoảng cách giữa hạng 1 và hạng 2 là hơn 59,7 triệu tấn. Trung Quốc sản xuất nhiều hơn Ấn Độ khoảng 17 lần, nhiều hơn Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 20 lần và nhiều hơn Algeria khoảng 25 lần.
Nếu cộng cả chín nước từ hạng 2 đến hạng 10 lại, tổng sản lượng chỉ khoảng 19,4 triệu tấn, tức chưa bằng một phần ba riêng Trung Quốc. Top 10 chiếm 79% sản lượng toàn cầu, nhưng trong 79% đó, 60,6 điểm phần trăm thuộc về một nước.
Con số gây ấn tượng nhất xuất hiện khi gộp tất cả các nước khác. Trừ Trung Quốc ra, 123 quốc gia còn lại sản xuất tổng cộng khoảng 41,3 triệu tấn. So với 63,5 triệu tấn của Trung Quốc, đó là mức mà riêng một nước đã vượt khoảng 1,5 lần.
Nói cách khác, nếu mọi quốc gia khác trên thế giới cùng trồng dưa hấu đến mức tối đa trong bảng này, họ vẫn chưa theo kịp sản lượng của Trung Quốc.
Sản lượng trung bình của một quốc gia trong bảng là 845,5 nghìn tấn, nghe có vẻ hợp lý. Nhưng gần như không nước nào nằm gần con số đó. Mức trung bình bị kéo lên rất cao bởi Trung Quốc, đúng như StatsPanda ghi nhận khi xếp nước này vào nhóm giá trị ngoại lai, vượt hơn hai độ lệch chuẩn so với mức trung bình.
Một nửa số quốc gia trong bảng chỉ sản xuất từ 8,3 đến 290,4 nghìn tấn mỗi năm, và sản lượng trung vị chưa đến 100 nghìn tấn. So với đó, Trung Quốc gấp khoảng 75 lần mức bình quân, hơn 200 lần ngưỡng trên của nhóm giữa và hơn 600 lần một quốc gia điển hình. Ở cuối bảng, Bhutan gần như bằng không, khiến tỷ lệ giữa nước cao nhất và thấp nhất vượt 1,29 triệu lần. Con số này nói về độ lớn của Trung Quốc nhiều hơn là về sự khác biệt giữa các nước nhỏ.
Tin vui là Việt Nam không hề nhỏ trên bản đồ dưa hấu. Với 1.235,8 nghìn tấn, nước ta đứng thứ 12 trong 124 quốc gia, ngay sau Mexico (1.269,8) và trước Tây Ban Nha (1.222,7), cao hơn nhiều lần một quốc gia điển hình trong bảng.
Nhưng so với Trung Quốc, bức tranh khác hẳn. Sản lượng của Trung Quốc gấp khoảng 51,4 lần Việt Nam, còn Việt Nam chỉ bằng chưa đầy 2% sản lượng của họ. Thị phần của chúng ta khoảng 1,2%, trong khi Trung Quốc chiếm hơn 60%.
Bảng của StatsPanda chỉ cho biết ai sản xuất bao nhiêu, không giải thích lý do. Một số số liệu từ nguồn khác giúp hình dung phần nào. Theo số liệu năm 2023 do Hortoinfo tổng hợp từ FAOSTAT, Trung Quốc có khoảng 1,49 triệu héc-ta trồng dưa hấu, với năng suất khoảng 4,3 kg trên mỗi mét vuông (tương đương khoảng 43 tấn mỗi héc-ta). Cùng năm đó, sản lượng dưa hấu toàn cầu đạt kỷ lục khoảng 104,9 triệu tấn, và Trung Quốc đóng góp hơn 60% trong số đó.
Nghĩa là lợi thế của Trung Quốc đến từ cả quy mô diện tích lẫn năng suất canh tác, chứ không chỉ từ một mùa vụ thuận lợi. Dân số rất đông cũng là một yếu tố được nhiều báo cáo nhắc đến, vì phần lớn dưa hấu Trung Quốc được tiêu thụ ngay trong nước. Đây là các lý giải tham khảo, không phải kết luận rút ra trực tiếp từ bảng số liệu.
Nguồn: Tổng hợp