Ngày 12/11, Bộ Tư lệnh TP.HCM tổ chức tiếp nhận 2 máy radar xuyên đất cùng các trang thiết bị phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do Quỹ Thiện Tâm thuộc Tập đoàn Vingroup trao tặng. Theo Báo Điện tử Chính phủ, tổng giá trị thiết bị được trao tặng gần 4,94 tỷ đồng.
Đáng chú ý, chỉ hai ngày trước đó, Quỹ Thiện Tâm đã thực hiện hoạt động tương tự tại miền Trung. Ngày 10/11, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị tiếp nhận 4 máy radar xuyên đất với tổng giá trị hỗ trợ tối đa 5,378 tỷ đồng. Cùng dịp, quỹ hỗ trợ thêm một máy radar cho Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Huế.
Như vậy, trong khoảng thời gian từ ngày 10 đến 12/11, ít nhất 7 máy radar xuyên đất đã được hỗ trợ cho Quảng Trị, Huế và TP.HCM. Riêng các khoản kinh phí công bố tại Quảng Trị và TP.HCM cộng lại ở mức khoảng 10,3 tỷ đồng, chưa tính giá trị riêng của thiết bị dành cho Huế. Con số này được tính theo mức hỗ trợ tối đa công bố tại Quảng Trị.
Buổi lễ bàn giao các máy công nghệ cao tới các địa phương (Ảnh Quỹ Thiện Tâm)
Quỹ Thiện Tâm được thành lập năm 2006, là tổ chức thiện nguyện thuộc Tập đoàn Vingroup, gắn với gia đình tỷ phú Phạm Nhật Vượng và bà Phạm Thu Hương. Trong nhiều năm, quỹ triển khai các chương trình hỗ trợ giáo dục, y tế, an sinh xã hội và đền ơn đáp nghĩa.
Lần trao tặng này hướng đến nhiệm vụ đặc biệt: hỗ trợ lực lượng chức năng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại những chiến trường xưa, nơi nhiều dấu tích chôn cất đã bị thời gian và sự thay đổi địa hình che lấp.
Cỗ máy nặng 20 kg có thể phát hiện những gì dưới lòng đất?
Hai máy radar được trao tặng tại TP.HCM thuộc dòng Opera XR, do hãng IDS GeoRadar của Italy sản xuất. Theo thông tin từ Báo Điện tử Chính phủ, thiết bị sử dụng hai tần số trung tâm 200 MHz và 900 MHz, có trọng lượng khoảng 20 kg, thiết kế gọn nhẹ và có thể do một người vận hành.
Điểm đặc biệt nằm ở công nghệ radar xuyên đất, hay Ground Penetrating Radar (GPR). Thay vì phải đào bới ngay từ đầu, thiết bị phát sóng điện từ xuống lòng đất, sau đó thu nhận tín hiệu phản xạ khi sóng gặp các lớp vật chất có đặc tính khác nhau.
Dữ liệu thu được giúp chuyên gia nhận diện những dấu hiệu bất thường bên dưới bề mặt, chẳng hạn khu vực đất từng bị xáo trộn, hố chôn lấp hoặc các cấu trúc bị vùi sâu. Máy còn hỗ trợ hiển thị dữ liệu theo thời gian thực, đánh dấu vị trí nghi vấn và lập báo cáo khảo sát tại hiện trường.
Cỗ máy radar xuyên đất phục vụ trong công tác tìm hài cốt liệt sĩ
Trong công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, công nghệ này đặc biệt hữu ích khi địa điểm chôn cất chỉ còn được ghi nhận qua tài liệu cũ hoặc lời kể nhân chứng. Việc khảo sát trước giúp lực lượng chức năng khoanh vùng, lựa chọn vị trí cần đào tìm, qua đó tiết kiệm nhân lực, thời gian và hạn chế tác động không cần thiết đến hiện trường.
Công nghệ GPR cũng đã được ứng dụng trên thế giới. Theo Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ (NPS), radar xuyên đất từng được sử dụng tại Nghĩa trang Quốc gia Vicksburg để khảo sát những ngôi mộ không có dấu mốc.
Tuy nhiên, radar không thể trực tiếp xác định một tín hiệu bất thường là hài cốt liệt sĩ. Kết quả vẫn cần được đối chiếu với hồ sơ lịch sử, thông tin nhân chứng và kiểm chứng bằng phương pháp chuyên môn. Đại diện Quỹ Thiện Tâm cho biết việc trao tặng còn gắn với hướng dẫn vận hành, chuyển giao kiến thức và đào tạo cán bộ, nhằm bảo đảm thiết bị được khai thác hiệu quả trong thực tế.
Ảnh Quỹ Thiện Tâm
Nhiệm vụ thiêng liêng đưa những người đã khuất trở về
Ý nghĩa của những cỗ máy càng rõ nét khi nhìn vào thực tế tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại các địa phương.
Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Trị, địa phương hiện còn hơn 26.800 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập. Sau chiến tranh, địa hình nhiều khu vực đã thay đổi, nguồn tư liệu ngày càng khan hiếm, trong khi các nhân chứng lịch sử cũng ít dần.
Sau 240 ngày triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị đã tìm kiếm, quy tập được 211 hài cốt liệt sĩ, đạt 49,07% chỉ tiêu 430 hài cốt.
Tại TP.HCM, công tác tìm kiếm ở công viên Lê Thị Riêng cho thấy quy mô và những khó khăn của nhiệm vụ này. Tính đến hết ngày 14/11, lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập 1.018 hài cốt liệt sĩ, trong đó 371 bộ có di vật. Đáng chú ý, 33 hài cốt được phát hiện tại 8 vị trí mộ tập thể.
Ảnh Báo Điện tử Chính phủ
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết thành phố vẫn còn nhiều địa điểm nghi có hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục xác minh. Một số nơi đã tổ chức đào tìm nhưng chưa có kết quả do hồ sơ, tư liệu lịch sử chưa đầy đủ. Vì vậy, việc kết hợp thiết bị khoa học với nghiên cứu tài liệu và lời kể nhân chứng được xác định là hướng đi cần thiết.
Những hoạt động trên diễn ra trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, kéo dài từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027. Chiến dịch đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, đồng thời đẩy mạnh lấy mẫu và giám định ADN phục vụ xác định danh tính.
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, hành trình tìm kiếm những người đã hy sinh vẫn đang tiếp tục. Những chiếc radar trị giá hàng tỷ đồng không thể thay thế con người trong nhiệm vụ ấy, nhưng có thể cung cấp thêm những manh mối quan trọng dưới lòng đất. Và phía sau mỗi vị trí được tìm thấy không chỉ là một kết quả khảo sát, mà còn là hy vọng đưa thêm một người lính trở về với gia đình, quê hương sau nhiều thập kỷ chờ đợi.