Tối 6/3, tại di sản thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hải Phòng trang trọng tổ chức Lễ tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả (1334 - 2026) và khai hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026.
Tham dự có bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; đại diện Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; ông Lê Tiến Châu, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng; ông Lê Ngọc Châu, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng cùng lãnh đạo thành phố và đông đảo tăng ni, Phật tử, nhân dân và du khách thập phương.
Chương trình Lễ tưởng niệm và Khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 với chương trình nghệ thuật đặc sắc và các nghi lễ Phật giáo, nghi thức dâng hương tưởng niệm Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả thể hiện lòng tri ân tiền nhân, tôn vinh giá trị tư tưởng, đạo lý của Thiền phái Trúc Lâm.
Lễ tưởng niệm được tổ chức nhằm thành kính tưởng nhớ công đức của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả - bậc cao tăng có nhiều đóng góp quan trọng trong việc phát triển Thiền phái Trúc Lâm và hoằng dương Phật pháp tại Côn Sơn.
Đọc diễn văn tưởng niệm Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả và khai hội mùa xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc, ông Nguyễn Minh Hùng,Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 nhấn mạnh, Côn Sơn - Kiếp Bạc là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi hội tụ tinh hoa văn hóa, gắn liền với lịch sử hào hùng, oanh liệt của dân tộc Việt Nam.
Từ thế kỷ XIV, Côn Sơn đã trở thành một trong những trung tâm Phật giáo lớn của Thiền phái Trúc Lâm - dòng thiền mang bản sắc Việt, góp phần làm nên sức mạnh “Đông A” - điểm tựa tinh thần cho quân dân Đại Việt giữ vững nền độc lập chủ quyền trước âm mưu xâm lược của các thế lực ngoại xâm. Nơi đây, cứ mỗi độ xuân về, đồng bào cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài lại nô nức về trẩy hội, thắp nén tâm hương tưởng nhớ vị tổ Thiền phái Phật giáo Trúc Lâm - Huyền Quang Tôn giả.
Huyền Quang tên thật là Lý Đạo Tái, sinh tháng Giêng, năm Giáp Dần, niên hiệu Nguyên Phong thứ 4, tức năm 1254 đời vua Trần Thái Tông. Đương thời, Huyền Quang là một trong những trí thức tài năng, nổi tiếng thơ văn, đỗ Tiến sĩ từ năm 21 tuổi, từng làm quan tại Viện Hàn lâm. Song, cũng như vua Trần Nhân Tông, Ông đã từ bỏ chốn quan trường, quyết chí tu hành, học đạo, được Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông giao chuyên tâm biên soạn kinh sách về Phật học.
Huyền Quang cùng với Phật Hoàng Trần Nhân Tông và Pháp Loa đi đến mọi miền đất nước để thuyết pháp, giảng kinh và trở thành vị tổ thứ ba của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm.
Những năm tháng cuối đời, ông về trụ trì tại chùa Côn Sơn, hoằng dương Phật pháp, dựng Cửu Phẩm Liên Hoa, biên soạn kinh sách để truyền lại cho đời sau, có công lớn trong việc phát triển thiền phái Trúc Lâm, tôn tạo Côn Sơn thành tăng viện Kỳ Lân - một chốn tổ của Phật giáo Trúc Lâm, đương thời sánh ngang với Vĩnh Nghiêm, Yên Tử, Quỳnh Lâm...
Ngày 23 tháng Giêng năm Khai Hựu thứ 6, tức năm 1334, Tổ Huyền Quang viên tịch tại Chùa Côn Sơn, được Thái Thượng Hoàng Trần Minh Tông ban Thụy hiệu: Trúc Lâm thiền sư Đệ tam đại, đặc phong tự pháp Huyền Quang Tôn giả; Và từ đó, ngày giỗ Tổ Huyền Quang đã trở thành cội nguồn của Lễ hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc.
Về những giá trị đặc biệt của khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc trong dòng chảy lịch sử và văn hóa dân tộc, năm 1962, khu di tích được xếp hạng di tích quốc gia; năm 2012, Lễ hội truyền thống Côn Sơn - Kiếp Bạc được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Nhiều hiện vật quý như bia “Thanh Hư Động”, bia “Côn Sơn Tư Phúc tự bi”, bộ tượng “Tam Thế Phật” chùa Côn Sơn đã được công nhận là bảo vật quốc gia.
Đặc biệt, năm 2025, quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa thế giới, khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của không gian văn hóa Phật giáo Trúc Lâm - một minh chứng tiêu biểu cho sự hình thành và phát triển của tôn giáo mang bản sắc Việt, có ảnh hưởng sâu rộng tới đời sống xã hội và văn hóa dân tộc.
Sau dấu mốc hợp nhất tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng năm 2025, thành phố mở ra không gian phát triển mới với nhiều động lực và vị thế mới. Cùng với phát triển kinh tế, Hải Phòng luôn xác định bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa là nhiệm vụ quan trọng, vừa gìn giữ bản sắc truyền thống, vừa tạo động lực phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, tôn tạo hệ thống di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh. Các di sản văn hóa thế giới như: Côn Sơn - Kiếp Bạc, Thanh Mai, Kính Chủ, Nhẫm Dương, Quần đảo Cát Bà và các di tích tiêu biểu khác trên địa bàn thành phố sẽ tiếp tục được đầu tư, tu bổ, tôn tạo, trở thành điểm nhấn quan trọng trong phát triển du lịch văn hóa của địa phương.
Ngay sau diễn văn, ông Lê Ngọc Châu, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng thực hiện nghi thức khởi trống khai hội, chính thức mở đầu Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026.
Trong không khí linh thiêng của núi rừng Côn Sơn, Hòa thượng Thích Thanh Vân, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hải Phòng cung tuyên thân thế và sự nghiệp của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả. Các đại biểu, nhân dân và du khách thập phương đã thành kính dâng hương tưởng niệm 692 năm Ngày viên tịch của Đệ tam tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang tôn giả.
Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 là dịp quan trọng quảng bá giá trị của Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới. Thông qua lễ hội, những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và cảnh quan của khu di tích được giới thiệu rộng rãi tới nhân dân và du khách trong nước, quốc tế, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn di sản và thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa.
