Theo tài liệu thu thập của PV Tri thức và Cuộc sống, tỷ lệ tiết kiệm "nhỏ giọt" tại hàng loạt gói thầu mà Công ty TNHH MTV Phúc Khang tham gia không chỉ xuất phát từ tình trạng "một mình một ngựa", mà còn đến từ những tình huống đối thủ bỗng dưng "hụt hơi" ở các bước kỹ thuật vô cùng cơ bản. Điều này vô hình trung đã tạo ra luồng tuyến trống trải để nhà thầu này tiến tới bàn ký kết hợp đồng một cách thuận lợi.

Những kịch bản 'bỏ cuộc' khó hiểu từ phía đối thủ cạnh tranh

Phân tích sâu vào Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu điện tử (E-HSDT) tại Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Khu tái định cư Phường 3 do Ban Quản lý dự án phường Tân Ninh làm chủ đầu tư, hệ thống mạng đấu thầu ghi nhận có 2 nhà thầu tham dự gồm: Công ty TNHH MTV Phúc Khang và Công ty Cổ phần Phú Thịnh (Mã số thuế: 3900382558). Sự xuất hiện của hai nhà thầu ban đầu được kỳ vọng sẽ mang lại một cuộc cạnh tranh sòng phẳng, giúp tiết giảm chi phí tối đa cho ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, quá trình đánh giá hồ sơ lại kết thúc theo một kịch bản đầy bất ngờ. Cụ thể, Tổ chuyên gia đã đánh giá Công ty Cổ phần Phú Thịnh "Không đạt" và loại ở bước năng lực kinh nghiệm. Nguyên nhân được ghi nhận rành mạch trong biên bản: Nhà thầu này đã hoàn toàn phớt lờ, không nộp các tài liệu bổ sung chứng minh năng lực trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia khi được bên mời thầu gửi văn bản yêu cầu. Việc một doanh nghiệp đã mất công sức lập hồ sơ, nộp dự thầu nhưng lại dễ dàng buông xuôi ở khâu làm rõ thủ tục cơ bản đã dọn đường cho Công ty TNHH MTV Phúc Khang nhận trọn gói thầu trị giá 6,7 tỷ đồng với tỷ lệ giảm giá 0,07%.

Không chỉ có lợi từ sự hụt hơi của đối thủ, bản thân hồ sơ của Công ty TNHH MTV Phúc Khang ở một số gói thầu cũng bộc lộ sự yếu thế ban đầu, nhưng lại được tạo điều kiện tối đa từ phía các đơn vị tư vấn lựa chọn nhà thầu. Tại Gói thầu Đường 20 Điện Biên Phủ, dù là nhà thầu duy nhất tham dự, năng lực ban đầu của Phúc Khang vẫn không đủ để vượt qua vòng đánh giá sát sao. Tuy nhiên, Tổ chuyên gia của Công ty TNHH MTV Dương Hoàng Nam đã gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp này làm rõ, bổ sung tài liệu tới 2 lần liên tiếp vào các ngày 12/05/2026 và 18/05/2026. Sau hai lần được bổ sung tài liệu này, hồ sơ của nhà thầu mới được đánh giá "Đạt" để tiến tới trúng thầu sát giá với tỷ lệ tiết kiệm 0,43%.

Sự yếu thế khi bước vào môi trường cạnh tranh thực chất

Đáng chú ý, năng lực cạnh tranh thực sự của nhà thầu Phúc Khang phản ánh rất rõ khi họ vấp phải một môi trường đánh giá khắt khe và các đối thủ có quyết tâm giành thầu thực sự. Tại Gói thầu Nâng cấp bê tông nhựa đường Cây Dương – Bàu Cá Chạch do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường An Tịnh làm chủ đầu tư (quyết định phê duyệt ngày 03/03/2026), Công ty TNHH MTV Phúc Khang đã bị đánh rớt.

Tại đây, Tổ chuyên gia chỉ rõ hồ sơ của nhà thầu này vi phạm nghiêm trọng yêu cầu tại Điểm 1.3 Khoản 1 Mục 3 về thuyết minh biện pháp thi công hạng mục Đảm bảo an toàn giao thông. Gói thầu này sau đó đã thuộc về Công ty TNHH MTV Xây dựng Công trình Giao thông Phương Trinh.

Cần làm rõ dấu hiệu cản trở cạnh tranh lành mạnh

Bình luận về sự xuất hiện của các đối thủ nộp hồ sơ rồi tự buông xuôi, tạo điều kiện cho một đơn vị duy nhất lọt lưới, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhìn nhận một cách khách quan: "Chưa thể khẳng định ngay đây là hành vi thông thầu khi chưa có kết luận chính thức từ phía các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, việc một nhà thầu tham gia dự thầu nhưng cố tình để hồ sơ thiếu sót, không phản hồi các yêu cầu làm rõ từ Tổ chuyên gia là một dạng thức thường thấy của hiện tượng 'quân xanh, quân đỏ' trên thị trường đấu thầu hiện nay".

Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh, kịch bản này thường được các nhóm lợi ích sử dụng nhằm hợp thức hóa số lượng nhà thầu tối thiểu tham gia để tạo vỏ bọc cạnh tranh trên mạng, nhưng bản chất bên trong là nhường sân cho một nhà thầu định sẵn trúng thầu sát giá dự toán. Tinh thần của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật 90/2025/QH15 kiên quyết xóa bỏ những hành vi cản trở sự minh bạch này. Khi các dữ liệu bất thường có tính lặp đi lặp lại, trách nhiệm của cơ quan thanh tra là phải tiến hành đối chiếu chéo các mối quan hệ giữa nhà thầu tham dự, đối thủ bỏ cuộc và đơn vị tư vấn lập hồ sơ (như vai trò của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tư vấn và Đầu tư Xây dựng Đại Hưng với tần suất mời thầu tới 59 gói cho Phúc Khang tham gia) nhằm bóc tách rốt ráo vấn đề.

Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Đấu thầu tại Tây Ninh: Chống lãng phí bắt đầu từ trách nhiệm người đứng đầu