Tại nghị trường Quốc hội kỳ họp thứ 2, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) nhấn mạnh đến nội dung bảo vệ quyền lợi của người mua nhà tại các dự án có sai phạm khi bàn về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).

Không để người dân phải gánh chi phí khắc phục thay chủ đầu tư

Dẫn thực tiễn các dự án nhà ở của Tập đoàn Mường Thanh tại Hà Nội, đại biểu Xuân An cho rằng cần giải quyết thỏa đáng một vấn đề: chủ đầu tư có vi phạm về đất đai, quy hoạch, xây dựng, nhưng người mua đã bỏ tiền mua nhà lại phải chờ đợi kéo dài để giải quyết các vướng mắc pháp lý, thậm chí đối diện nguy cơ phải di dời hoặc phá dỡ căn hộ.

Theo đại biểu, Điều 27 của dự thảo đã quy định nghĩa vụ của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, nhưng chưa thể hiện rõ cơ chế bảo vệ người mua nhà trong những tình huống nêu trên.

Đại biểu đặt vấn đề, nếu dự án chưa hoàn thiện pháp lý, chủ đầu tư không chấp hành quy định, vi phạm pháp luật, bị xử lý hoặc mất khả năng thanh toán, người dân sẽ được bảo vệ bằng cơ chế nào?.

Từ thực tế đó, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị bổ sung một điều khoản riêng về giải quyết quyền lợi của người mua nhà tại các dự án có vi phạm, áp dụng thống nhất đối với nhà ở thương mại và các trường hợp có liên quan.

Về nội dung cụ thể, đại biểu Trịnh Xuân An đề xuất 3 nhóm giải pháp: Thứ nhất, phân định rõ trách nhiệm để bảo vệ người mua nhà không biết và không buộc phải biết về vi phạm của dự án.

"Không được mặc nhiên chuyển nghĩa vụ tài chính hoặc chi phí khắc phục sai phạm của chủ đầu tư sang người dân. Không thể yêu cầu người mua tự kiểm tra những hồ sơ mà chỉ cơ quan quản lý nhà nước mới có đủ thông tin và thẩm quyền để xác định", ông An nói.

Thứ hai, cần phân biệt phương án xử lý theo tính chất của từng công trình. Đối với công trình có thể khắc phục và được phép tồn tại, cần quy định thời hạn hoàn thiện hồ sơ pháp lý, giải quyết việc cấp giấy chứng nhận.

Đối với công trình buộc phải phá dỡ, cần có phương án hỗ trợ tạm thời, hoàn trả tiền, đổi nhà hoặc bồi thường phù hợp. Trường hợp công trình không bảo đảm an toàn, phải di dời người dân ngay, đồng thời bảo đảm chỗ ở cho các hộ bị ảnh hưởng.

Thứ ba, gắn nghĩa vụ bồi thường với nguồn bảo đảm và cơ chế bảo toàn tài sản. Đại biểu đề nghị làm rõ phương án xử lý khi chủ đầu tư mất khả năng thanh toán; xác định cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện việc bảo vệ quyền lợi người mua nhà; đồng thời làm rõ quyền sở hữu căn hộ, quyền đối với phần đất sử dụng chung và các quyền, lợi ích liên quan trong nhà chung cư.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị rà soát các vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh, bảo đảm làm rõ những nội dung cần thiết trong quá trình giải quyết đơn thư, khiếu nại.

Chốt "số phận" của các dự án sai phạm Mường Thanh

Tại kỳ họp thứ 7 của HĐND Thành phố Hà Nội sáng 28/10, với đa số đại biểu có mặt tán thành, HĐND Thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết Quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số công trình, dự án trên địa bàn gồm 12 dự án, công trình của Tập đoàn Mường Thanh.

Ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội cho biết, 12 dự án vi phạm quy mô lớn kéo dài nhiều năm, số căn hộ phê duyệt ban đầu là 6.759 căn, số căn hộ xây dựng thực tế 24.943 căn, số căn hộ vi phạm là 18.184 căn.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố, nếu áp dụng khung pháp luật thông thường sẽ không thể giải quyết được, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự và quyền lợi người dân mua nhà tại các dự án.

Ông Tuấn nhấn mạnh 7 nguyên tắc áp dụng của nghị quyết đảm bảo khách quan, công khai, minh bạch; bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân; không làm thay đổi bản chất vi phạm; chủ đầu tư phải chịu mọi chi phí khắc phục; người mua nhà không có lỗi không phải chịu thiệt hại.

Theo ông Tuấn, Điều 4 dự thảo nghị quyết quy định rà soát, phân nhóm công trình, hạng mục công trình và tiêu chí xác định, quy định gồm 2 nhóm.

Nhóm 1 (tồn tại có điều kiện): Đã hoàn thành xây dựng, đảm bảo an toàn chịu lực, đủ điều kiện phòng cháy chữa cháy, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu đáp ứng hoặc bổ sung được, đảm bảo khoảng cách theo quy chuẩn tại thời điểm xây dựng công trình và không vi phạm chỉ giới đường đỏ.

Nhóm 2 (buộc phá dỡ): Không đáp ứng tiêu chí tại nhóm 1, không đảm bảo an toàn chịu lực, không khắc phục phòng cháy chữa cháy và vi phạm chỉ giới.

Điều 5 và Điều 6 dự thảo nghị quyết quy định về việc di dời cư dân và phá dỡ công trình. Theo đó, di dời người dân ra khỏi khu vực buộc phá dỡ hoặc khối đế vi phạm; chủ đầu tư lập phương án phá dỡ an toàn trong 30 ngày, nếu không thực hiện sẽ bị cưỡng chế.

Về cơ chế, chính sách đặc thù, ông Tuấn cho hay dự thảo nghị quyết quy định trường hợp phải di dời, theo đó người dân được nhận tiền bồi thường trong 90 ngày, được thỏa thuận mua căn hộ, nhà ở thuộc dự án của chủ đầu tư hoặc trường hợp thuộc đối tượng mua nhà ở xã hội thì được ưu tiên mua nhà ở xã hội của chủ đầu tư không qua bốc thăm.

Đối với trường hợp không phải di dời, người dân được tiếp tục thực hiện hợp đồng, không phải nộp phí khắc phục hậu quả thay chủ đầu tư, được cấp giấy chứng nhận sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Dự thảo nghị quyết quy định chủ đầu tư phải hoàn thành biện pháp khắc phục để được cập nhật quy hoạch, giao đất và cấp giấy chứng nhận.