Ngày 29/10, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Góp ý về khoản 4 Điều 21 của dự thảo liên quan đến quyền của người sử dụng đất, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn ĐBQH TP HCM) đề nghị quy định trực tiếp trong luật những giao dịch bắt buộc công chứng, chứng thực, thay vì giao Chính phủ quy định.

Theo đại biểu, kết quả lấy ý kiến người dân trên VNeID cho thấy có 67% số ý kiến thuộc nhóm công chứng, chứng thực đề nghị quy định công chứng bắt buộc. Tuy nhiên, nội dung lấy ý kiến không đề cập đến việc nên giao Chính phủ quy định hay quy định trực tiếp trong luật.

Tại phiên thảo luận tổ, trong số 39 ý kiến liên quan đến công chứng, chứng thực, có 37 ý kiến đồng tình với phương án quy định ngay trong Luật Đất đai (sửa đổi) nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch. Chỉ có hai ý kiến đồng thuận với phương án không quy định công chứng bắt buộc và giao nội dung này cho văn bản dưới luật.

Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu cho rằng Luật Đất đai có mối quan hệ chặt chẽ với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Bộ luật Dân sự và Luật Công chứng.

Trong khi Luật Công chứng xác định các giao dịch bắt buộc công chứng phải được quy định trong luật, Điều 120 của Luật Nhà ở cũng quy định 6 loại giao dịch phải thực hiện công chứng, thì dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) lại giao Chính phủ quy định nội dung này. Cách tiếp cận như vậy cần được cân nhắc để bảo đảm sự thống nhất giữa các luật có liên quan.

Đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về tính khả thi khi giao Chính phủ quy định chi tiết. Qua rà soát 2 dự thảo Nghị định trong hồ sơ, với tổng cộng 411 điều, đại biểu nhận thấy chưa có điều khoản nào quy định cụ thể những giao dịch phải công chứng, chứng thực.

Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị quy định ngay trong Luật Đất đai các giao dịch bắt buộc công chứng, chứng thực, thay vì giao Chính phủ quy định, nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và an toàn pháp lý cho người sử dụng đất.

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Đoàn ĐBQH TP Bắc Ninh) cho biết, việc giao cho Chính phủ quy định các giao dịch bắt buộc phải công chứng là chưa thực sự thuyết phục, chưa có đầy đủ cơ sở lý luận.

Bởi lẽ, quy định như thế sẽ không phù hợp với Bộ luật Dân sự; không thống nhất với Luật Công chứng.

Ngoài ra, quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là những quyền quan trọng của người sử dụng đất, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao.

Vì vậy, đại biểu đề nghị là cần quy định tại luật này các giao dịch thực hiện quyền sử dụng đất bắt buộc phải công chứng.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH Tây Ninh) cho rằng không nên coi công chứng là thủ tục cần cắt giảm mà là quy định kiểm soát rủi ro, trước khi người dân thực hiện các thủ tục hành chính tiếp theo.

Đây là khâu quan trọng để kiểm tra, xác định người đồng sở hữu, người thừa kế thực sự tự nguyện, minh mẫn, đảm bảo làm chủ hành vi; đảm bảo không bỏ sót hàng thừa kế trong thỏa thuận phân chia tài sản.

Đồng thời phát hiện các dấu hiệu giả mạo giấy tờ liên quan, dù công nghệ thông tin, AI có thể hỗ trợ tích cực trong cung cấp, xác minh thông tin song không thể thay thế hoàn toàn đánh giá của công chứng viên và người có thẩm quyền chứng thực.

Đề nghị quy định công chứng, chứng thực ngay trong luật để phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu.