Ngày 28/10, tại Kỳ họp thứ 7, HĐND TP Hà Nội khóa XVII, HĐND TP đã thông qua Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù cùng các biện pháp xử lý hậu quả vi phạm về đất đai và trật tự xây dựng, kết hợp với công tác cải tạo, chỉnh trang đô thị đối với 12 dự án thuộc Tập đoàn Mường Thanh.

Các dự án bao gồm: Tổ hợp chung cư cao cấp và thương mại Bemes (CT6 Kiến Hưng); công trình chức năng hỗn hợp Đại Thanh; công trình nhà ở kết hợp trung tâm thương mại CT5 Tân Triều; Khu nhà ở Xa La; các tòa CT11, CT12 thuộc khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ; cùng nhiều công trình tại khu vực hồ Linh Đàm như tòa VP3, VP5, VP6 và các tổ hợp HH1, HH2, HH3, HH4.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, 12 công trình trên có quy mô vi phạm lớn, kéo dài nhiều năm. Ban đầu dự kiến xây dựng 6.759 căn hộ, nhưng thực tế đã lên đến 24.943 căn, trong đó có 18.184 căn vi phạm. Nếu áp dụng quy định pháp luật thông thường sẽ không thể giải quyết được, ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự xã hội và quyền lợi chính đáng của người dân đã mua nhà tại các dự án.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, cơ chế đặc thù được xây dựng trên 7 nguyên tắc: đảm bảo khách quan, công khai, minh bạch; bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, người mua nhà không có lỗi sẽ không chịu thiệt hại. Nghị quyết này không làm thay đổi thực chất hành vi vi phạm, do đó chủ đầu tư phải tự chi trả toàn bộ chi phí khắc phục hậu quả.

Dựa trên những nguyên tắc trên, thành phố phân loại các công trình thành hai nhóm: được phép tồn tại với các điều kiện nhất định và bắt buộc phá dỡ.

Nhóm được tồn tại có điều kiện phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí: đã hoàn thành xây dựng; đảm bảo an toàn chịu lực; đáp ứng tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy; hạ tầng kỹ thuật và xã hội thiết yếu đạt yêu cầu hoặc có thể bổ sung được, đảm bảo giữ đúng khoảng cách an toàn theo quy chuẩn tại thời điểm xây dựng; không vi phạm chỉ giới đường đỏ.

Nhóm buộc phải phá dỡ bao gồm các trường hợp không đáp ứng các tiêu chí trên, không đảm bảo an toàn chịu lực, không thể khắc phục về phòng cháy chữa cháy hoặc vi phạm chỉ giới đường đỏ.

Người dân trong diện phải di dời sẽ nhận được tiền bồi thường trong vòng 90 ngày; được ưu đãi khi thỏa thuận mua căn hộ do chủ đầu tư xây dựng, hoặc nếu đủ điều kiện sẽ được ưu tiên mua nhà ở xã hội mà không cần tham gia bốc thăm. Trường hợp không phải di dời, người dân tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký, không phải trả chi phí khắc phục thay chủ đầu tư và sẽ được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Chủ đầu tư có trách nhiệm hoàn tất các biện pháp khắc phục để được cập nhật quy hoạch, nhận quyết định giao đất và cấp giấy chứng nhận. Số tiền thu lợi bất hợp pháp từ việc xây dựng trái phép được tính bằng tổng diện tích sàn vi phạm nhân với suất vốn đầu tư theo thời gian thực tế, sau đó nhân với tỷ lệ 50%.

Tại kỳ họp, các đại biểu đều nhận định việc giải quyết 12 dự án là vấn đề phức tạp, mang tính đặc thù, cần có hướng dẫn chi tiết để đảm bảo chính sách được triển khai hiệu quả trong thực tế.

Đại biểu Võ Đăng Dũng kiến nghị thành phố cần hướng dẫn và hỗ trợ cụ thể đối với một số quy định, cụ thể như: quy định giao cho Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định buộc phá dỡ, tổ chức cưỡng chế phá dỡ trong trường hợp chủ đầu tư không tự giác chấp hành. Theo đại biểu, với số lượng nhà ở phải di dời, phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng, trong đó có 3.902 căn hộ cao tầng, phải phá dỡ, tác động không nhỏ đến việc sinh sống, lao động, học tập của hàng vạn người dân. Do đó nếu phương án di dời chưa tạo được sự đồng thuận của người dân, nguy cơ khiếu đông người là hiện hữu.

Do các dự án kéo dài, trải qua các thời kỳ nên việc xác định số lượng, các tiêu chí áp dụng nghĩa vụ tài chính rất phức tạp, vì vậy, đại biểu Trần Thọ Hiền nêu ý kiến Thành phố cần có hướng dẫn, chỉ đạo rõ để tránh các tiền lệ nguy cơ thất thu ngân sách, cũng như đảm bảo quyền lợi của người dân.

Đại biểu Trần Hợp Dũng cho rằng, tiếp sau các dự án có tính chất vi phạm trật tự xây dựng này, ngoài việc ban hành kế hoạch thực hiện, UBND thành phố cần có đánh giá tổng thể để đảm bảo quá trình thực hiện nghị quyết này và các nội dung vi phạm trật tự về sau mang tính chất là pháp luật phải đảm bảo công bằng và minh bạch, tất cả người dân đều được đảm bảo những quyền lợi chính đáng của mình.

Phát biểu làm rõ các ý kiến, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cảm ơn các ý kiến đóng góp của các đại biểu và cho biết, vì quyền lợi của nhân dân, vì sự ổn định, gắn với cải tạo chỉnh trang đô thị, trên cơ sở quy định của Luật Thủ đô, UBND thành phố trình HĐND Thành phố ban hành nghị quyết đặc thù này để xử lý các công trình vi phạm đã tồn tại trong thời gian dài...