Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, căn cứ pháp lý được các trường học sử dụng để phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Ban Mai là Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025. Đây là văn bản quy định chi tiết về lựa chọn nhà thầu, trong đó có mục 3 quy định về "Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt".

Cơ chế đặc thù cho suất ăn học đường

Theo Điều 84, Khoản 4, Điểm n của Nghị định 214/2025/NĐ-CP, gói thầu cung cấp suất ăn, bữa ăn học đường cho học sinh bán trú tại cơ sở giáo dục công lập thuộc trường hợp áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu đặc biệt. Quy trình này cho phép chủ đầu tư lập kế hoạch, sau đó tiến hành thương thảo, hoàn thiện hợp đồng với nhà thầu có đủ năng lực mà không nhất thiết phải đấu thầu rộng rãi truyền thống.

Chính cơ chế này đã mở đường cho những bản hợp đồng được ký kết một cách nhanh chóng. Tại Trường Tiểu học Hạ Yên Quyết, biên bản thương thảo hợp đồng diễn ra ngày 04/09/2025 và ngay hôm sau, 05/09/2025, Hiệu trưởng đã ký quyết định phê duyệt kết quả. Tại Trường Tiểu học Dục Tú, quy trình thương thảo và phê duyệt kết quả cũng được hoàn tất chỉ trong ngày 03/09/2025.

Chuyên gia Đào Giang phân tích: "Quy định tại Nghị định 214 về trường hợp đặc biệt nhằm giúp các cơ sở giáo dục chủ động hơn trong việc đảm bảo bữa ăn cho học sinh. Tuy nhiên, Điều 85 của Nghị định cũng nêu rõ chủ đầu tư phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả và trách nhiệm giải trình. Việc 'vận dụng' quy định này để chỉ thương thảo với duy nhất một nhà thầu quen mặt như Công ty Ban Mai trong nhiều năm liên tiếp có thể làm giảm đi tính cạnh tranh của thị trường và tính minh bạch của hoạt động đầu tư công".

Sự im lặng của các đối thủ

Số liệu thống kê cho thấy Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Ban Mai đã tham gia và trúng thầu tại 35 bên mời thầu khác nhau nhưng chưa từng ghi nhận việc đấu với nhà thầu nào trên hệ thống. Điều này đặt ra câu hỏi về việc tiếp cận thông tin và cơ hội tham gia của các đơn vị cung cấp suất ăn khác trên địa bàn Hà Nội.

Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) góp ý: "Hoạt động đấu thầu trong trường hợp đặc biệt vẫn phải tuân thủ nguyên tắc công khai theo Điều 8 của Luật Đấu thầu. Việc các chủ đầu tư chỉ nhắm đến một nhà thầu duy nhất với lý do 'năng lực vượt trội' cần phải được minh chứng bằng các báo cáo đánh giá khách quan. Nếu hồ sơ mời thầu hoặc yêu cầu kỹ thuật được xây dựng quá sát với năng lực của một đơn vị cụ thể, nó sẽ vô tình tạo ra rào cản kỹ thuật trái với quy định pháp luật".

Thực tế, nhà thầu Ban Mai với hồ sơ năng lực 46 gói thầu trúng tuyệt đối đã tạo ra một "lợi thế áp đảo" khi thương thảo. Nhưng với đội ngũ chỉ 7 nhân sự theo đăng ký chính thức, tính khả thi của việc vận hành đồng thời hàng chục bếp ăn vẫn là một bài toán cần lời giải đáp thực tế từ các cơ quan chức năng.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 4:] Nhà thầu Ban Mai: Năng lực thực tế có như cam kết?