Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, hiệu quả kinh tế trong công tác lựa chọn nhà thầu là thước đo quan trọng nhất để đánh giá trách nhiệm của chủ đầu tư. Tuy nhiên, tại các gói thầu mà Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Ban Mai thực hiện, khái niệm "tiết kiệm" dường như trở nên xa xỉ khi tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán luôn duy trì ở mức 100%.

Tiết kiệm đạt mức... 0 đồng

Khảo sát dữ liệu thầu năm học 2025 - 2026, những con số "khớp" đến kinh ngạc xuất hiện tại các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu:

• Trường Tiểu học Xuân La: Tại thông báo số 33/TB-THXL ngày 15/09/2025, Hiệu trưởng Nguyễn Thị Tuyết đã ký phê duyệt cho nhà thầu Ban Mai trúng gói thầu suất ăn với giá 13.356.000.000 đồng. Đáng chú ý, tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán tại đây được ghi nhận chính xác là 100%.
• Trường Tiểu học Đông Thái: Tại Quyết định số 138/QĐ-THĐT phê duyệt kết quả ngày 04/09/2025 do Hiệu trưởng Nguyễn Thị Phương Lan ký, giá trúng thầu được xác định là 9.306.990.000 đồng. Con số này cũng khớp khít hoàn toàn với giá dự toán được duyệt, đưa tỷ lệ tiết kiệm về mức 0 đồng.
• Trường Tiểu học Hạ Yên Quyết: Quyết định số 10/QĐ-THHYQ ngày 05/09/2025 do Hiệu trưởng Nguyễn Thị Hoa ký phê duyệt giá trúng thầu là 3.573.990.000 đồng. Tỷ lệ trúng thầu so với dự toán tại đơn vị này cũng là 100%.
• Trường Tiểu học Dục Tú: Theo quyết định số 281/QĐ-THDT ngày 03/09/2025 của Hiệu trưởng Nguyễn Thị Thu Hằng, giá trúng thầu là 5.076.000.000 đồng. Lịch sử đấu thầu tại đây ghi nhận tỷ lệ trúng thầu so với dự toán là 100%.

Tình trạng này diễn ra một cách có hệ thống tại hầu hết các đơn vị mời thầu mà Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Ban Mai tham gia, từ các trường tiểu học đến THCS như Mỹ Đình 1, Kim Nỗ, Trung Hòa.

Câu hỏi về trách nhiệm giải trình

Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ bày tỏ quan điểm: "Mục đích cốt lõi của đấu thầu là tìm ra đơn vị tốt nhất với mức giá cạnh tranh nhất. Khi giá trúng thầu bằng đúng giá dự toán, tức là tính cạnh tranh về giá gần như bị triệt tiêu. Điều này đòi hỏi các chủ đầu tư phải giải trình rất rõ về việc xây dựng giá dự toán và quy trình thương thảo hợp đồng để đảm bảo lợi ích cao nhất cho học sinh và phụ huynh, vốn là những người trực tiếp chi trả cho các suất ăn này".

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Theo Luật Đấu thầu 2023, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh tế của gói thầu. Việc phê duyệt giá trúng thầu khớp khít 100% với dự toán tại hàng loạt gói thầu không phải là chuyện bình thường. Cơ quan chức năng cần vào cuộc kiểm tra xem có dấu hiệu của việc thông đồng hay không, nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các cơ sở giáo dục".

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, các gói thầu này thường sử dụng kết hợp nguồn ngân sách nhà nước hỗ trợ và nguồn thu hộ chi hộ từ tiền ăn bán trú của học sinh. Khi tỷ lệ tiết kiệm đạt mức 0 đồng, đồng nghĩa với việc không có thêm nguồn lực nào được giữ lại để tái đầu tư cho chất lượng bữa ăn hoặc giảm bớt gánh nặng tài chính cho phụ huynh.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Đấu thầu suất ăn: "Vận dụng" quy định lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt của Công ty Ban Mai