Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, một đặc trưng nổi bật nhất trong hoạt động đấu thầu của Công ty TNHH Một thành viên Thương mại Dịch vụ Văn phòng Châu Mai Loan (Công ty Châu Mai Loan) là sự xuất hiện lặp đi lặp lại với tỷ lệ trúng thầu cao tại các chủ đầu tư trên địa bàn TP Đồng Nai.

Dấu hiệu hệ sinh thái khép kín và mật độ tập trung thầu

Phân tích dữ liệu đấu thầu lũy kế cho thấy, tại TP Đồng Nai chiếm tỷ trọng tuyệt đối khi nhà thầu này tham gia 68 gói thầu, trúng tới 49 gói, mang về doanh số trúng thầu lũy kế 160.041.192.649 đồng, tương đương 84,4% tổng giá trị trúng thầu lịch sử của doanh nghiệp.

Sự tập trung này thể hiện qua tỷ lệ trúng thầu gần như tuyệt đối tại các Ban Quản lý dự án (QLDA) chuyên trách. Thống kê chi tiết ghi nhận, tại Ban QLDA khu vực 11, nhà thầu này tham gia và trúng 13/13 gói thầu (tỷ lệ 100%), đạt giá trị trúng thầu 25.333.902.000 đồng với tỷ lệ giá trúng thầu trung bình so với giá dự toán lên tới 93,38%. Tại Ban QLDA khu vực 09, nhà thầu trúng tuyệt đối 8/8 gói thầu, đạt giá trị 25.188.627.000 đồng. Tại Ban QLDA khu vực 03, đơn vị này tham gia và trúng 8/10 gói thầu, đạt doanh số 32.212.000.000 đồng.

Khoảng trống giám sát cấp cơ sở sau sáp nhập địa giới hành chính

Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, bộ máy hành chính trung gian cấp huyện đã bị bãi bỏ tại các địa phương diện sắp xếp. Tại TP Đồng Nai (được thành lập theo Nghị quyết số 30/2026/QH16), mô hình tổ chức hành chính địa phương chỉ còn vận hành theo 2 cấp: Cấp tỉnh và Cấp xã.

Việc bỏ cấp trung gian đã dẫn đến sự chuyển dịch dòng vốn đầu tư công: Các đơn vị hành chính cấp cơ sở (xã, phường, phòng chuyên môn cấp xã) trực tiếp được giao làm Chủ đầu tư đối với các dự án quy mô nhỏ và trung bình. Sự chuyển dịch này bộc lộ những khoảng trống giám sát và lỗ hổng năng lực quản lý dự án tại cấp cơ sở mà Công ty Châu Mai Loan đã tiếp cận trong năm 2026. Thay vì chỉ tập trung thầu ở các Ban QLDA chuyên nghiệp, Công ty Châu Mai Loan ghi nhận sự dịch chuyển địa bàn rõ rệt về phía các chủ đầu tư hành chính cấp xã, phòng cơ sở như Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tân An, Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Đăk Ơ, và Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tân Triều.

Các đơn vị hành chính này vốn không có chức năng chuyên trách về quản lý dự án, thường thiếu hụt đội ngũ cán bộ có chứng chỉ nghiệp vụ đấu thầu và kinh nghiệm đánh giá hồ sơ. Để khắc phục, các chủ đầu tư buộc phải thuê các đơn vị tư vấn độc lập bên ngoài (như Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Phát triển Xây dựng Trường An, Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Ngân Anh Phát). Việc phụ thuộc hoàn toàn vào quy trình lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT) và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) của các đơn vị tư vấn tạo khe hở để xuất hiện các tiêu chí kỹ thuật mang tính định hướng, có dấu hiệu cài cắm rào cản hạn chế cạnh tranh theo quy định tại khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, hoặc loại đối thủ bằng các lỗi kỹ thuật nhỏ nhặt mà chủ đầu tư không đủ năng lực phát hiện.

Nghi vấn về năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp

Sự phát triển nhanh và trúng thầu dồn dập hàng loạt gói thầu mua sắm thiết bị, xây lắp hỗn hợp quy mô lớn của Công ty Châu Mai Loan trong năm 2026 đặt ra câu hỏi lớn về năng lực thực hiện hợp đồng thực tế.

Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp xác nhận rõ: Đây là một công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do bà Nguyễn Thị Quỳnh Mai làm Chủ tịch kiêm Giám đốc, trụ sở chính đặt tại Số 2C, KP5, Đường Nguyễn Trãi, Phường Long Khánh, TP Đồng Nai.

Tuy nhiên, chỉ tính riêng trong nửa đầu năm 2026, doanh nghiệp này đã đồng thời triển khai hàng loạt dự án lớn có giá trị trúng thầu lên tới gần 37 tỷ đồng, trải dài trên nhiều địa bàn cách xa nhau. Đơn cử: cung cấp thiết bị giáo dục quy mô hơn 12,2 tỷ đồng tại Trường Sông Mây (xã Bình Minh, TP Đồng Nai), gói thầu hỗn hợp xây dựng và lắp đặt thiết bị 17 tỷ đồng tại Trường Trương Định (xã Đăk Ơ, TP Đồng Nai), gói thầu cung cấp thiết bị 2,5 tỷ đồng tại Trường THCS Vĩnh Tân (xã Tân An, TP Đồng Nai), cho đến gói thầu cung cấp trang thiết bị 5,1 tỷ đồng tại Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa.

Dưới góc nhìn quản trị rủi ro, một doanh nghiệp nhỏ sẽ gặp khó khăn rất lớn trong việc phân bổ đủ nhân lực chuyên môn, kỹ thuật viên lắp đặt, giám sát an toàn lao động và thu xếp đủ dòng tiền lưu động để vận hành cùng lúc nhiều công trình lớn ở các địa phương khác nhau mà vẫn bảo đảm tiến độ, chất lượng. Dư luận đặt câu hỏi: Cần làm rõ việc nhà thầu có khả năng tự thực hiện các khối lượng công việc, hay có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 82 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (về hành vi chuyển nhượng thầu trái pháp luật) và các điều khoản quản lý thực hiện hợp đồng tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Việc chủ đầu tư cấp cơ sở thiếu năng lực giám sát hiện trường càng tạo điều kiện để các rủi ro này bị bỏ ngỏ.

Bài toán trách nhiệm Người đứng đầu và yêu cầu kiểm tra

Tất cả các tồn tại nêu trên, từ hiệu quả tiết kiệm ngân sách chạm đáy, dấu hiệu rào cản kỹ thuật hạn chế cạnh tranh, đến nghi vấn năng lực thực tế của nhà thầu đều quy về một mối: Trách nhiệm giải trình của Người đứng đầu cơ quan quản lý đầu tư công cấp địa phương.

Đã đến lúc các cơ quan thanh tra nhà nước, Sở Tài chính TP Đồng Nai, Sở Kế hoạch và Đầu tư cần vào cuộc kiểm tra, rà soát lại vệt đấu thầu của Công ty Châu Mai Loan. Việc kiểm tra hoạt động lựa chọn nhà thầu cần phải được tiến hành khách quan theo đúng các nguyên tắc tại Điều 125 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP để kịp thời chấn chỉnh, bảo vệ dòng tiền ngân sách và trả lại môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.