Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, khi đi sâu phân tích các báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu tại những dự án mà Công ty TNHH Một thành viên Đức Minh (Công ty Đức Minh) trúng thầu ở TP Đồng Nai, hoạt động lựa chọn nhà thầu đang bộc lộ sự phân hóa thành hai nhóm rõ rệt: Nhóm các gói thầu rộng rãi quy mô lớn nhưng chỉ có duy nhất nhà thầu này nộp hồ sơ tham dự; và nhóm xuất hiện đối thủ tham gia nhưng đối thủ bị loại bởi các lỗi kỹ thuật thuyết minh, tạo điều kiện cho nhà thầu Đức Minh trúng.

Điểm nghẽn từ các gói thầu vắng bóng đối thủ

Theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật 90/2025/QH15), hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng được thiết kế nhằm tối đa hóa tính cạnh tranh, thu hút đông đảo các nhà thầu có năng lực tham gia để tối ưu hóa nguồn ngân sách nhà nước. Thế nhưng, tại nhiều phường, xã trực thuộc TP Đồng Nai, các gói thầu xây dựng quy mô lớn lại diễn ra theo chiều hướng thiếu vắng sự cạnh tranh một cách đáng chú ý.

Minh chứng điển hình là Gói thầu thi công xây lắp + thiết bị thuộc dự án Xây dựng 8 phòng học Trường Tiểu học Mạc Đĩnh Chi. Dù đây là gói thầu có giá trị dự toán được phê duyệt tới 9.116.157.991 đồng, nhưng biên bản mở thầu ghi nhận chỉ có duy nhất Công ty Đức Minh nộp hồ sơ tham dự. Theo Quyết định số 88/QĐ-TTDVTH ngày 05/06/2026 do Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Bình Long, TP Đồng Nai Nguyễn Quang Long ký duyệt, nhà thầu này dễ dàng trúng thầu với giá 8.933.424.434 đồng, mang lại tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước ở mức khiêm tốn 2,0%.

Tương tự, tại địa bàn xã Minh Đức, TP Đồng Nai, hai gói thầu nâng cấp giao thông nông thôn cũng diễn ra theo kịch bản không có đối thủ cạnh tranh. Cụ thể, Gói thầu xây lắp thuộc dự án Xây dựng đường nhựa ấp An Tân kết nối đường Tây QL13 (giá dự toán 7.890.587.575 đồng) và Gói thầu xây lắp thuộc dự án Xây dựng đường nhựa ấp Bình Phú đi Sóc Rul (giá dự toán 6.554.090.742 đồng). Đến thời điểm đóng thầu, cả hai gói thầu trên chỉ nhận được duy nhất hồ sơ của Công ty Đức Minh. Kết quả, doanh nghiệp này được Chánh văn phòng HĐND & UBND xã Minh Đức phê duyệt trúng thầu lần lượt với giá 7.692.946.713 đồng và 6.390.194.680 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm của cả hai dự án đều dừng lại ở mức 2,50%.

Đáng chú ý, ngay cả gói thầu có quy mô lớn nhất năm 2026 của nhà thầu này là Gói thầu xây dựng + thiết bị thuộc dự án Xây dựng Trường mầm non Tân Khai B (giá dự toán 17.470.435.480 đồng) do Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Tân Khai, TP Đồng Nai làm chủ đầu tư, cũng không thu hút được sự tham gia của các đối thủ. Biên bản mở thầu ngày 08/07/2026 tiếp tục ghi nhận duy nhất hồ sơ của Công ty Đức Minh. Nhà thầu này sau đó được phê duyệt trúng thầu với giá 16.771.957.000 đồng, tiết kiệm ngân sách 4,00%.

Điểm nghẽn kỹ thuật loại bỏ đối thủ cạnh tranh

Đối với một số gói thầu hiếm hoi xuất hiện sự cạnh tranh về giá, các báo cáo đánh giá của tổ chuyên gia chấm thầu lại cho thấy đối thủ bị loại bỏ bởi những lỗi kỹ thuật thuyết minh, dẫn đến việc nhà thầu Đức Minh dù có giá chào thầu ban đầu cao hơn vẫn giành chiến thắng, hoặc triệt tiêu tính so sánh giá ở các bước xếp hạng tiếp theo.

Đơn cử, tại Gói thầu xây dựng + thiết bị thuộc dự án Cải tạo, sửa chữa trụ sở Đảng ủy phường Tân Khai, TP Đồng Nai (Mã IB2600219244, giá dự toán 4.816.275.041 đồng). Tại bước mở hồ sơ đề xuất tài chính ngày 28/05/2026, nhà thầu đối thủ là Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Gia Võ đã bỏ giá 4.551.786.087 đồng, thấp hơn đáng kể so với giá chào ban đầu của Công ty Đức Minh là 4.727.962.023 đồng. Về mặt hiệu quả kinh tế, đây là một mức giá mang tính cạnh tranh cao.

Tuy nhiên, tại Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu số 06/BCĐG-TCG-TT ngày 01/06/2026 của tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH MTV Tư vấn xây dựng Tây Tiến, nhà thầu Gia Võ đã bị đánh giá "Không đạt" ở bước năng lực kỹ thuật. Lý do được đưa ra là nhà thầu này thiếu thuyết minh chi tiết về biện pháp dọn dẹp vệ sinh, hoàn trả mặt bằng; thiếu biểu tiến độ chi tiết; kế hoạch bố trí xe máy thiết bị không đáp ứng và tổ chức huấn luyện an toàn lao động không đạt yêu cầu. Việc nhà thầu bỏ giá thấp bị loại đã giúp Công ty Đức Minh trúng thầu sau thương thảo với giá 4.539.000.000 đồng (theo Quyết định số 25-QĐ/VPĐU ngày 5/06/2026), đạt tỷ lệ tiết kiệm 5,76%.

Khác với các gói thầu đối thủ bị loại từ bước kỹ thuật, cuộc cạnh tranh tại Gói thầu xây dựng + thiết bị thuộc dự án Xây dựng nhà đa năng, sân bóng trường Tiểu học Thanh An (giá dự toán 14.012.352.950 đồng) mở thầu ngày 14/07/2026 lại ngã ngũ ở khâu so sánh giá. Tại đây, Công ty TNHH MTV Thương mại Phương Mai chào giá 13.941.342.011 đồng và bị xếp hạng 2 do đưa ra mức giá cao hơn Đức Minh.

Kết quả, Công ty Đức Minh giành vị trí xếp hạng 1 và được phê duyệt trúng thầu ở mức 13.741.518.695 đồng theo Quyết định số 76/QĐ-TTDVTH, đưa tỷ lệ tiết kiệm ngân sách của gói thầu hơn 14 tỷ đồng này xuống mức khiêm tốn 1,93%.

Đánh giá về hiện tượng trên, Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích: "Theo quy định tại Điều 44 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, mục tiêu cao nhất của hoạt động đấu thầu là bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Việc các gói thầu quy mô lớn liên tục vắng bóng đối thủ cạnh tranh là một dấu hiệu cần lưu tâm về môi trường thị trường tại địa phương. Đặc biệt, đối với các trường hợp tổ chuyên gia loại bỏ nhà thầu có giá bỏ thầu thấp hoặc đối thủ duy nhất do các lỗi thuyết minh định tính (như biện pháp dọn vệ sinh, an toàn lao động) mà chưa thông qua các bước yêu cầu làm rõ theo Điều 30 và Điều 67 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, dư luận có quyền đặt câu hỏi về tính khách quan của quá trình chấm thầu."

Chuyên gia cũng nhấn mạnh, việc phê duyệt các dự án trúng thầu với tiết kiệm thấp cần gắn liền với trách nhiệm thương thảo giá để bảo vệ dòng vốn đầu tư công, tuân thủ đúng tinh thần của Chỉ thị số 12/CT-TTg và Công văn số 5557/BTC-QLĐT của Bộ Tài chính.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 3] Chuỗi trúng thầu sát trần của Công ty Đức Minh và bài toán trách nhiệm