Hoạt động đấu thầu mua sắm công và đầu tư xây dựng cơ bản luôn đòi hỏi sự cân bằng tinh tế giữa hai yếu tố: tiến độ triển khai và hiệu quả kinh tế. Mới đây, tại tỉnh Khánh Hòa, dự án Nâng cấp và mở rộng bãi rác xã (điểm bãi rác Ninh Thượng cũ) do UBND xã Hòa Trí làm chủ đầu tư đã thu hút sự chú ý khi quá trình lựa chọn nhà thầu được thực hiện với tiến độ vô cùng khẩn trương. Gói thầu số 03: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án này đã được giao cho Công ty TNHH Xây dựng và Tư vấn Hoàng Thịnh Phát thông qua hình thức chỉ định thầu, với giá trị sát dự toán ban đầu.

Theo hồ sơ công khai, hành trình pháp lý của dự án bãi rác Ninh Thượng cũ được hoàn thiện trong khoảng thời gian rất ngắn của tháng 3 năm 2026. Ngày 12/3/2026, Chủ tịch UBND xã Hòa Trí ký Quyết định số 305/QĐ-CTUBND phê duyệt dự án với tổng mức đầu tư 1.498.822.000 đồng từ nguồn vốn ngân sách xã (nguồn XDCB tập trung), trong đó chi phí xây dựng là 1.339.424.000 đồng.

Chỉ một tuần sau, ngày 19/3/2026, Chủ tịch UBND xã Hòa Trí tiếp tục ký Quyết định số 327/QĐ-CTUBND phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Ngay ngày hôm sau, 20/3/2026, Chủ đầu tư và nhà thầu tiến hành thương thảo hợp đồng, đồng thời Chủ tịch UBND xã Hòa Trí chính thức ký Quyết định số 351/QĐ-CTUBND phê duyệt kết quả chỉ định thầu cho Công ty TNHH Xây dựng và Tư vấn Hoàng Thịnh Phát. Giá trúng thầu được ấn định là 1.339.424.000 đồng (loại hợp đồng trọn gói).

Điểm đáng chú ý đầu tiên dưới lăng kính pháp lý chính là hình thức lựa chọn nhà thầu. Căn cứ theo điểm m khoản 1 Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, hạn mức chỉ định thầu đối với gói thầu xây lắp thông thường là không quá 1 tỷ đồng. Trong khi đó, gói thầu tại xã Hòa Trí có giá trị lên tới hơn 1,33 tỷ đồng. Việc Chủ đầu tư áp dụng hình thức chỉ định thầu trong trường hợp này hoàn toàn có thể xuất phát từ tính chất đặc thù của dự án (điểm c khoản 1 Điều 23 cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu cần thực hiện ngay để khắc phục sự cố môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng). Bãi rác Ninh Thượng cũ có thể đang trong tình trạng quá tải hoặc gây ô nhiễm, đòi hỏi chính quyền địa phương phải có biện pháp can thiệp khẩn cấp.

Tuy nhiên, nếu quy trình "khẩn trương" được lý giải bằng sự cấp bách của môi trường dân sinh, thì bài toán về hiệu quả kinh tế lại là một khía cạnh cần được Chủ đầu tư làm rõ. Đối chiếu số liệu, giá trúng thầu của Công ty TNHH Xây dựng và Tư vấn Hoàng Thịnh Phát hoàn toàn bằng với chi phí xây dựng dự kiến. Tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu này đạt mức 0%.

Đi sâu vào phân tích hồ sơ năng lực, dữ liệu về Công ty TNHH Xây dựng và Tư vấn Hoàng Thịnh Phát (Mã số thuế: 4201615113) cho thấy đơn vị này là một đối tác quen thuộc tại các dự án trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp đã thiết lập mối quan hệ với 14 bên mời thầu, tham gia tổng cộng 35 gói thầu và có tỷ lệ trúng thầu rất ấn tượng: trúng 32 gói, chỉ trượt 2 gói và 1 gói chưa có kết quả (chưa từng nhận quyết định xử phạt vi phạm đấu thầu).

Tổng giá trị các gói thầu mà công ty này đã trúng (bao gồm cả vai trò độc lập và liên danh) đạt 36.072.633.636 đồng. Trong đó, thi công độc lập mang về 32.482.062.042 đồng, và trúng 3.590.571.594 đồng trong vai trò liên danh (đã từng liên danh với 1 nhà thầu trong 2 gói thầu: thắng 1, thua 1).

Điều làm nên đặc trưng trong hồ sơ của nhà thầu này là tỷ trọng lớn của các gói thầu được giao trực tiếp. Có tới 23.668.311.000 đồng trong tổng doanh thu đến từ các gói được chỉ định thầu. Thống kê cũng chỉ ra rằng, dù trúng tới 32 gói thầu, doanh nghiệp này thực chất mới chỉ "cọ xát" đấu thầu rộng rãi với 12 nhà thầu khác trong 6 gói thầu (thắng 3, thua 2, 1 chưa kết quả).

Chính vì phần lớn khối lượng công việc được đảm nhận qua hình thức không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp, tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của Công ty Hoàng Thịnh Phát luôn duy trì ở mức cao: 98,25% (tức tỷ lệ tiết kiệm trung bình chưa tới 1,75%). Việc gói thầu bãi rác Ninh Thượng cũ đạt tỷ lệ tiết kiệm 0% có thể xem là một dữ liệu hoàn toàn tương đồng với xu hướng thi công lịch sử của đơn vị này.

Về mặt địa giới hành chính, toàn bộ dự án của Công ty Hoàng Thịnh Phát đều tập trung tại khu vực tỉnh Khánh Hòa. Có một chi tiết cần được cập nhật đồng bộ: Trước đây, trụ sở công ty đăng ký tại "Thôn Bình Thành, Xã Ninh Bình, Thị xã Ninh Hòa". Tuy nhiên, thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính từ 01/7/2025 (áp dụng mô hình 34 tỉnh/thành, bãi bỏ chính quyền cấp huyện, duy trì chính quyền 2 cấp Tỉnh và Xã), trong Quyết định số 351/QĐ-CTUBND của UBND xã Hòa Trí, địa chỉ nhà thầu đã được ghi nhận tại "Thôn Bình Thành, xã Tân Định, tỉnh Khánh Hòa". Sự thống nhất về pháp lý này cần được rà soát kỹ lưỡng theo đúng tinh thần của Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Khánh Hòa.

Bình luận về sự việc dưới góc độ luật pháp chuyên sâu, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: “Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 luôn đề cao tính linh hoạt cho các địa phương trong việc xử lý các tình huống cấp bách, đặc biệt là sự cố môi trường thông qua cơ chế chỉ định thầu. Tuy nhiên, tính cấp bách không được phép trở thành 'tấm bình phong' để làm lu mờ nguyên tắc hiệu quả kinh tế. Khi tỷ lệ tiết kiệm bằng 0, trách nhiệm giải trình của Chủ đầu tư càng trở nên nặng nề hơn. UBND xã Hòa Trí cần chứng minh được rằng năng lực thực tế của nhà thầu, cũng như chất lượng và tiến độ công trình thi công, hoàn toàn xứng đáng với từng đồng ngân sách được xuất ra. Mọi quy trình ký kết và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Thông tư 79/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành”.

Việc phản ánh trung thực quy trình lựa chọn nhà thầu tại xã Hòa Trí hoàn toàn không nhằm mục đích phủ nhận những nỗ lực cải thiện môi trường của địa phương, mà cốt lõi là để khơi dậy tính trách nhiệm, sự cẩn trọng của các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác sử dụng nguồn vốn đầu tư công. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để Công ty Hoàng Thịnh Phát khẳng định năng lực thi công thực chất, đáp ứng được sự tín nhiệm mà chính quyền địa phương đã gửi gắm.