Vào thứ 2 tuần này, hai nhà sản xuất ô tô điện hàng đầu Trung Quốc cho biết sẽ hợp nhất các công ty con trong lĩnh vực sạc và đổi pin, dấu hiệu mới nhất cho thấy làn sóng hợp nhất đang diễn ra trong ngành công nghiệp ô tô vốn đã cực kỳ chật chội của Trung Quốc.
Thỏa thuận sẽ kết hợp các bộ phận của Nio và Zhejiang Geely Holding Group, đồng thời Nio cũng sẽ mua 10% cổ phần trong một mảng kinh doanh khác của Geely. Giao dịch diễn ra chỉ hai tuần sau khi một nhà sản xuất ô tô Trung Quốc khác là Guangzhou Automobile Group (GAC) công bố kế hoạch thực hiện một thương vụ hợp tác phức tạp với First Automotive Works (FAW), một nhà sản xuất ô tô lớn.
Năm ngoái, hai "ông lớn" khác của ngành ô tô Trung Quốc là Dongfeng Motor và Changan Automobile cũng từng thảo luận về khả năng sáp nhập, nhưng cuối cùng không đạt được thỏa thuận.
Ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc hiện có tình trạng dư thừa công suất khổng lồ: Năng lực của các nhà máy ô tô nước này đủ để sản xuất toàn bộ số xe được bán tại Trung Quốc, cộng thêm toàn bộ sản lượng ô tô của Mỹ và châu Âu.
Trong khi đó, thị trường ô tô nội địa Trung Quốc đã thu hẹp kể từ năm 2017, khi chi tiêu của người tiêu dùng nước này chịu sức ép từ sự lao dốc của giá nhà.
"Đơn giản là Trung Quốc đang có quá nhiều nhà sản xuất ô tô. Sáp nhập, mua lại và tái cấu trúc sẽ trở thành xu hướng trong thời gian tới", David Zhang, giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Khoa học và Công nghệ Huanghe ở Trịnh Châu, Trung Quốc nhận định.
Doanh số ô tô tại Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm nay giảm 20,8% so với cùng kỳ năm 2025. Để bù đắp cho thị trường nội địa suy yếu, các hãng xe ngày càng đẩy mạnh xuất khẩu.
Xuất khẩu phương tiện của Trung Quốc được dự báo sẽ đạt ít nhất 10 triệu chiếc trong năm nay, tăng mạnh so với chỉ 1 triệu xe vào năm 2020.
Liên minh châu Âu (EU), lo ngại trước sự suy giảm nhanh chóng của ngành ô tô châu Âu, đang cân nhắc những biện pháp có thể hạn chế thêm lượng xe Trung Quốc xuất khẩu vào khu vực.
Volkswagen đã gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với xe Trung Quốc và gần đây công bố kế hoạch cắt giảm thêm 50.000 việc làm. Các quan chức cấp cao châu Âu dự kiến tới Bắc Kinh vào tuần tới để tiến hành các cuộc đàm phán thương mại.
Nhà máy ô tô Trung Quốc chỉ hoạt động hơn một nửa công suất
Bất chấp xuất khẩu tăng vọt, các nhà máy sản xuất ô tô tại Trung Quốc vẫn chỉ hoạt động ở mức hơn một nửa công suất một chút.
Điều này khiến các nhà sản xuất ô tô phải giảm giá bán xuống thấp hơn cả chi phí sản xuất xe, dẫn đến tình trạng thua lỗ trên diện rộng trong ngành, đồng thời khiến các hãng xe chậm thanh toán cho các nhà cung cấp linh kiện.
Trong giao dịch được công bố hôm thứ hai, Geely đồng ý sáp nhập mảng đổi pin của mình vào mảng đổi pin có quy mô lớn hơn của Nio, đồng thời chi 95 triệu USD để đổi lấy 30% cổ phần trong doanh nghiệp sau hợp nhất.
Doanh nghiệp này đặt mục tiêu sở hữu 10.000 trạm đổi pin vào năm 2030.
Nio cũng sẽ nắm 10% cổ phần trong mảng trạm sạc xe điện quy mô lớn của Geely, hệ thống được dự kiến đạt 22.000 trạm sạc vào cuối năm sau. Ngoài ra, hai công ty cho biết sẽ phối hợp trong việc thiết kế ô tô liên quan đến tiêu chuẩn đổi pin và sạc pin.
Theo Stephen Dyer, người đứng đầu mảng tư vấn ô tô châu Á tại công ty tư vấn toàn cầu AlixPartners, nhiều nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã thảo luận về việc phối hợp tiêu chuẩn thiết kế cho công nghệ đổi pin trong hơn một thập kỷ qua.
Thỏa thuận giữa Geely và Nio, hai hãng đã bán tổng cộng 1,3 triệu xe thuần điện và hybrid sạc ngoài (plug-in hybrid) trong nửa đầu năm nay đánh dấu một bước tiến hướng tới việc tiêu chuẩn hóa trong sản xuất pin.
"Việc thiết kế toàn bộ chiếc xe xoay quanh một tiêu chuẩn đổi pin thực sự đòi hỏi sự can thiệp rất sâu vào thiết kế", ông Dyer nói.
Đổi pin chỉ mất 3-4 phút
Với công nghệ đổi pin, tài xế đưa xe vào một cơ sở ven đường, nơi một hệ thống tự động sẽ tháo bộ pin đã cạn và thay bằng một bộ pin được sạc đầy. Toàn bộ quá trình chỉ mất khoảng 3-4 phút.
Trong khi đó, ngay cả khi sử dụng bộ sạc rất nhanh, việc sạc pin lên mức 80% cũng mất thời gian gấp khoảng hai lần.
Tuy nhiên, đổi pin vẫn ít phổ biến hơn nhiều so với các trạm sạc cắm điện thông thường, cả tại Trung Quốc lẫn những thị trường khác. Nhiều chuyên gia phân tích ngành ô tô cũng đặt câu hỏi liệu công nghệ đổi pin có bao giờ bắt kịp được mạng lưới sạc truyền thống hay không.
BYD, doanh nghiệp dẫn đầu ngành ô tô Trung Quốc, đã chứng kiến doanh số bán lẻ trong nước giảm 34% từ đầu năm đến nay.
Trong khi đó, mức giảm doanh số của Geely chỉ bằng khoảng một nửa con số này. Kết quả là trong năm nay, Geely đã gần bắt kịp BYD trên thị trường Trung Quốc.
Không chỉ Geely và Nio, quá trình tái cấu trúc giữa các hãng xe Trung Quốc cũng đang diễn ra ở những doanh nghiệp khác.
Trong hồ sơ gửi thị trường chứng khoán ngày 15/9, Guangzhou Auto cho biết có kế hoạch phát hành cổ phiếu cho First Auto Works (FAW), doanh nghiệp thuộc sở hữu trực tiếp của chính phủ trung ương Trung Quốc.
Đổi lại, Guangzhou Auto sẽ có được một phần quyền sở hữu trong liên doanh lâu năm giữa FAW và Toyota.
Sau giao dịch, FAW sẽ trở thành cổ đông lớn thứ hai của Guangzhou Auto, chỉ sau chính quyền thành phố Quảng Châu.
Đáng chú ý, Guangzhou Auto cũng đang sở hữu một liên doanh riêng với Toyota, và liên doanh này cạnh tranh trực tiếp với liên doanh giữa FAW và tập đoàn ô tô Nhật Bản.
Trung Quốc từng buộc hãng xe ngoại phải liên doanh
Kể từ những năm 1980, Trung Quốc yêu cầu các nhà sản xuất ô tô nước ngoài phải hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc nếu muốn thâm nhập thị trường nước này. Các hãng xe Trung Quốc đã học hỏi được nhiều kinh nghiệm và công nghệ thông qua những mối quan hệ hợp tác như vậy.
Giờ đây, trong một động thái nhằm đối phó với làn sóng xe Trung Quốc xuất khẩu ngày càng lớn, Liên minh châu Âu cũng đang cân nhắc khả năng yêu cầu các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc thành lập liên doanh.
Bộ Thương mại Trung Quốc hồi tháng 3 tuyên bố nước này "kiên quyết phản đối" việc EU áp đặt các yêu cầu về thành lập liên doanh, bắt buộc chia sẻ công nghệ và những quy định tương tự.
Theo: Financial Times
