Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, qua việc xâu chuỗi toàn bộ quy trình từ khâu lập Kế hoạch lựa chọn nhà thầu, ấn định mức giảm giá cố định 5%, phê duyệt kết quả cho đến việc ban hành văn bản hành chính sai lệch, hoạt động quản lý đấu thầu tại Phòng Kinh tế xã Tân Hưng, tỉnh Cà Mau đang bộc lộ những lỗ hổng mang tính hệ thống. Việc một doanh nghiệp quy mô như Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng và Dịch vụ Phúc Khang dễ dàng trúng tuyệt đối 100% các gói thầu xây lắp do xã triển khai, trong khi đó thông tin lại có dấu hiệu chậm trễ trong việc công khai hàng trăm ngày trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, đòi hỏi một sự đánh giá nghiêm túc về năng lực và trách nhiệm quản lý nhà nước tại địa phương này.

Trách nhiệm của tập thể Chủ đầu tư và sự phân vai bộc lộ kẽ hở

Trong bối cảnh sắp xếp tinh gọn bộ máy hành chính từ năm 2025, vai trò của chính quyền cấp Xã được nâng lên tầm cao mới, trực tiếp làm Chủ đầu tư quản lý các nguồn ngân sách lớn mạnh. Căn cứ vào Luật Đầu tư công và các quy định pháp luật về xây dựng, UBND xã Tân Hưng đóng vai trò là Chủ đầu tư trực tiếp đối với các dự án hạ tầng cơ sở, giao thông nông thôn trên địa bàn. Với trọng trách này, tập thể Chủ đầu tư có nghĩa vụ quản lý, giám sát chặt chẽ mọi quy trình sử dụng nguồn vốn ngân sách, đảm bảo nguyên tắc cốt lõi của công tác đấu thầu là: Cạnh tranh, công bằng, minh bạch và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất theo đúng tinh thần chỉ đạo tại Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, hồ sơ thực tế lại cho thấy sự phân vai giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan tham mưu trực tiếp là Phòng Kinh tế xã Tân Hưng đang tạo ra những rủi ro nhất định, làm suy yếu khâu kiểm soát chéo và đối chiếu hồ sơ. Theo đó, các Quyết định phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu – bước tiền đề quan trọng nhất để xác định giá gói thầu, hình thức lựa chọn nhà thầu và dấu hiệu ấn định tỷ lệ giảm giá cố định 5% – đều do ông Võ Văn Triệu, chức vụ Trưởng phòng Kinh tế trực tiếp ký duyệt.

Sau khi đã định hình được khung dự án, toàn bộ các Quyết định chốt kết quả đấu thầu, chính thức giao thầu trực tiếp cho Công ty Phúc Khang thi công lại được chuyển giao cho ông Nguyễn Thanh Sang, cấp phó của phòng này đặt bút ký ban hành. Sự đứt gãy và thiếu tính rà soát đồng bộ giữa người duyệt Kế hoạch và người duyệt Kết quả đã dẫn đến việc phát hành hàng loạt văn bản mang tiêu đề mâu thuẫn, đồng thời tạo ra lỗ hổng về việc chậm trễ công bố thông tin minh bạch theo đúng quy định của Luật Đấu thầu.

Làm rõ trách nhiệm cá nhân của những cán bộ tham mưu

Bên cạnh trách nhiệm tập thể của UBND xã Tân Hưng trong vai trò Chủ đầu tư, việc xác định rõ vai trò và trách nhiệm giải trình của từng cá nhân trong chuỗi cung ứng hồ sơ thầu là điều bắt buộc để đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật.

Đối với ông Võ Văn Triệu - Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hưng, với tư cách là người đứng đầu cơ quan chuyên môn trực tiếp tham mưu, ông Triệu là người ký duyệt các Kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Việc hồ sơ xuất hiện dấu hiệu chia tách các hạng mục đầu tư có tính chất kỹ thuật tương đồng (như các tuyến đường giao thông, nhà bia, kho lưu trữ) trên cùng một địa bàn thành nhiều gói thầu có giá trị dưới 2 tỷ đồng, từ đó làm cơ sở để áp dụng hình thức "Chỉ định thầu rút gọn" thay vì tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng, là vấn đề cần được người đứng đầu giải trình chi tiết nhằm làm rõ tính hợp lý, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Thêm vào đó, với tư cách quản lý bao quát cơ quan, ông Triệu phải có trách nhiệm liên đới theo quy định khi để xảy ra tình trạng cấp dưới ban hành văn bản sai lệch thể thức hệ trọng và chậm trễ công khai thông tin trên mạng đấu thầu quốc gia.

Đối với ông Nguyễn Thanh Sang - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hưng, là người trực tiếp đặt bút ký các Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu mang tiêu đề mâu thuẫn ("UBND XÃ CÁI NƯỚC" đi kèm dấu "XÃ TÂN HƯNG"), trách nhiệm pháp lý và hành chính là rất trực diện. Việc ký duyệt xuất ngân sách hàng loạt quyết định chi tiêu tiền tỷ nhưng lại thiếu đi sự kiểm tra, đối chiếu cẩn trọng cần thiết ngay từ phần tiêu đề văn bản cho thấy sự lỏng lẻo báo động trong khâu kiểm duyệt hồ sơ. Hành vi này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến tính hợp lệ của hợp đồng kinh tế mà còn đẩy ngân sách nhà nước vào nguy cơ rủi ro, ách tắc tại khâu kiểm soát chi của Kho bạc Nhà nước.

Đánh giá sự việc dưới lăng kính quản lý hành chính nhà nước, Luật sư Nguyễn Văn Lập, Đoàn Luật sư TP HCM kiến nghị: "Đã đến lúc Thanh tra tỉnh Cà Mau, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy cần nhanh chóng vào cuộc, tiến hành thanh tra, kiểm tra chuyên ngành để làm rõ tính minh bạch tại các dự án do UBND xã Tân Hưng làm Chủ đầu tư. Cần rà soát toàn diện và khách quan quy trình lập dự toán, thương thảo giá, lý do áp dụng chỉ định thầu liên tục cho một doanh nghiệp và công tác nghiệm thu thực tế. Qua đó, làm rõ việc có hay không sự buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm dẫn đến các dấu hiệu ưu ái nhà thầu. Đồng thời, cần xử lý nghiêm minh trách nhiệm cá nhân của những cán bộ liên quan nếu phát hiện vi phạm theo đúng quy định của Luật Cán bộ, công chức, đảm bảo tinh thần thượng tôn pháp luật và 'không có vùng cấm' mà Chính phủ đã đề ra".

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

​