Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, bên cạnh hiện tượng trúng thầu tuyệt đối với tỷ lệ giảm giá trùng khớp lạ thường 5%, quá trình triển khai các dự án đầu tư công tại xã Tân Hưng, tỉnh Cà Mau giao cho Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng và Dịch vụ Phúc Khang còn bộc lộ những rủi ro lớn về mặt tuân thủ quy trình hành chính. Đi sâu vào phân tích hồ sơ, các chuyên gia pháp lý đã chỉ ra những dấu hiệu bất thường liên quan đến công tác lập dự án và minh bạch thông tin, gióng lên hồi chuông cảnh báo về năng lực quản lý đấu thầu tại cơ sở.

Dấu hiệu chia nhỏ dự án để áp dụng chỉ định thầu

Hồ sơ lưu trữ trên mạng đấu thầu quốc gia và các tài liệu liên quan thể hiện, hàng loạt dự án phát triển hạ tầng cơ sở tại xã Tân Hưng như: Tuyến đường Cựa Gà, Tuyến đường kênh 9 Lù, Xây dựng nhà bia ghi danh và Xây dựng kho lưu trữ đều mang tính chất tương đồng về mặt kỹ thuật xây lắp công trình dân dụng và giao thông nông thôn. Đặc biệt, các dự án này được triển khai trên cùng một không gian địa giới hành chính xã Tân Hưng và được cơ quan chức năng phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, chốt kết quả trong cùng một thời điểm là ngày 08/01/2026.

Theo lẽ thường và nguyên tắc tối ưu hóa nguồn lực trong quản lý kinh tế, việc gom các hạng mục có tính chất tương tự trên cùng một địa bàn thành một gói thầu quy mô lớn để tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng (E-HSDT) sẽ thu hút được nhiều doanh nghiệp lớn, có năng lực tham gia. Từ đó, thông qua lăng kính cạnh tranh sòng phẳng, thị trường sẽ tự động ép giá thi công xuống mức có lợi nhất cho ngân sách nhà nước, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt thay vì mức tiết kiệm 0% hay 5% đầy khuôn mẫu.

Tuy nhiên, thực tế tại Phòng Kinh tế xã Tân Hưng lại đi theo hướng ngược lại. Toàn bộ các hạng mục này được bóc tách thành các gói thầu độc lập. Kết quả là giá trị của từng gói thầu riêng lẻ này (từ hơn 400 triệu đồng đến gần 1,5 tỷ đồng) đều được thiết lập nằm dưới hạn mức 2 tỷ đồng. Qua đó, chủ đầu tư nghiễm nhiên có đủ điều kiện pháp lý để áp dụng hình thức "Chỉ định thầu rút gọn" thay vì phải tổ chức đấu thầu rộng rãi ra công chúng.

Dấu hiệu chậm trễ thông tin ròng rã nhiều tháng

Nếu như việc bóc tách dự án gây ra những băn khoăn sâu sắc về hiệu quả kinh tế, thì công tác công khai thông tin của chủ đầu tư lại đặt ra một thách thức lớn đối với tính thượng tôn pháp luật và tinh thần minh bạch. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận một độ trễ dữ liệu cực kỳ nghiêm trọng trong việc đăng tải các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu tại các dự án này.

Cụ thể, đối chiếu dữ liệu cho thấy, Quyết định số 10/QĐ-PKT (gói Tuyến đường Cựa Gà) và Quyết định số 11/QĐ-PKT (gói Tuyến đường kênh 9 Lù) đều được ông Nguyễn Thanh Sang - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hưng ký phê duyệt vào ngày 08/01/2026. Thế nhưng, phải đến ngày 29/05/2026, thông tin kết quả thầu mới được đăng tải công khai trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Quãng thời gian chậm trễ lên tới 141 ngày.

Chưa dừng lại ở đó, tại gói thầu Xây dựng nhà bia ghi danh (Quyết định số 12/QĐ-PKT) và Xây dựng 04 phòng kho (Quyết định số 14/QĐ-PKT) ký cùng ngày 08/01/2026, mãi đến ngày 01/06/2026 chủ đầu tư mới chịu đưa lên hệ thống điện tử, đánh dấu mức độ trễ hạn kỷ lục là 144 ngày. Sự chậm trễ này không thể chỉ được coi là lỗi kỹ thuật hay sự lơ là trong thao tác hành chính thông thường.

Nguy cơ vô hiệu hóa quyền giám sát

Đánh giá tính tuân thủ pháp lý của các hành vi trên, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) khẳng định, việc trì hoãn công bố thông tin kéo dài hàng trăm ngày không chỉ là sự chậm trễ mang tính hành chính đơn thuần mà còn là hành vi có dấu hiệu vi phạm nguyên tắc công khai, minh bạch của Luật Đấu thầu. Việc công khai đúng hạn là công cụ sống còn để người dân, báo chí và các cơ quan hậu kiểm có thể theo dõi đường đi của nguồn vốn đầu tư công.

Luật sư Nguyễn Thị Hương phân tích: "Đối với các gói thầu xây lắp quy mô nhỏ phục vụ hạ tầng nông thôn, thời gian thực hiện hợp đồng thực tế diễn ra rất nhanh gọn, thông thường chỉ kéo dài từ 30 đến 60 ngày. Khoảng thời gian chậm trễ công bố lên tới hơn 140 ngày cho thấy một kẽ hở khổng lồ: Các công trình này hoàn toàn có thể đã được triển khai thi công, tiến hành nghiệm thu và hoàn tất mọi thủ tục quyết toán nguồn vốn ngân sách xong xuôi từ lâu, trước cả khi công chúng hay các cơ quan chức năng giám sát kịp biết danh tính doanh nghiệp nào đang thi công".

Theo quan điểm của chuyên gia pháp lý Đào Giang, hành vi này có dấu hiệu vô hiệu hóa quyền giám sát chính đáng của cộng đồng xã hội, che khuất quá trình thực hiện dự án, tạo điều kiện cho những góc khuất trong việc kiểm soát chất lượng công trình và quản lý dòng tiền.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Chỉ thị 12/CT-TTg và trách nhiệm người đứng đầu tại xã Tân Hưng

​