Cái bẫy giăng cho Nga ở Abu Dhabi: 3 giả thuyết lý giải vì sao Moscow "giả vờ mắc bẫy"

Bất đồng nằm ở trình tự đàm phán

Đài TST (Nga) cho rằng Moscow đang được thuyết phục tranh thủ thời gian đạt thỏa thuận với Tổng thống Donald Trump, khi ông vẫn còn khả năng tác động đến chính sách của Washington.

Theo lập luận của TST, sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, phe Dân chủ có thể dùng sức ép ngân sách để buộc ông Trump nối lại tài trợ cho Kiev và phối hợp chặt chẽ hơn với châu Âu trong chính sách đối với Nga.

Trong bối cảnh đó, Washington được cho là đã chuyển trọng tâm từ các lệnh ngừng bắn cục bộ và vấn đề lãnh thổ sang xây dựng một cấu trúc an ninh mới cho châu Âu, có tính đến lợi ích của Moscow.

Trong cuộc phỏng vấn với CBS News được công bố hôm Chủ nhật, ông Trump bày tỏ tin tưởng vào đàm phán tại Abu Dhabi. Ông cũng nói rằng cuối cùng Ukraine sẽ có “hình dạng hơi khác” so với hiện nay.

TST diễn giải phát biểu này như tín hiệu Mỹ có thể tính đến những yêu cầu tối thiểu của Nga về lãnh thổ, đồng thời gây sức ép để Kiev chấp thuận.

Moscow cũng thể hiện sự coi trọng cuộc gặp. Ngày 6/11, Tổng thống Vladimir Putin thảo luận vấn đề đàm phán với các thành viên thường trực Hội đồng An ninh và những người tham gia phái đoàn Nga.

Thành phần phái đoàn gồm trợ lý tổng thống Vladimir Medinsky, Yuri Ushakov; các Thứ trưởng Ngoại giao Mikhail Galuzin, Sergei Ryabkov; cùng những quan chức cấp cao của Bộ Tổng tham mưu.

Theo TST, sự hiện diện của ông Ryabkov, người phụ trách quan hệ với Mỹ, cho thấy Moscow muốn sẵn sàng trao đổi cả những vấn đề vượt ra ngoài khuôn khổ ngừng bắn.

Ông Putin cũng cảm ơn lãnh đạo UAE vì tổ chức đàm phán và hỗ trợ giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine.

Phía Mỹ có đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner. Trong khi đó, theo danh sách được bài viết nêu, phái đoàn Ukraine gồm nhiều quan chức tình báo, an ninh và đại diện chính trị.

TST nhận định thành phần này chủ yếu phù hợp với việc thảo luận ngừng bắn, thay vì quyết định một cấu trúc an ninh rộng lớn cho châu Âu.

“Cái bẫy” nằm ở đâu?

Dẫn thông tin của The Washington Post, TST cho biết kế hoạch của ông Kushner là đồng thời đạt thỏa thuận ngừng bắn và khởi động đàm phán về cấu trúc an ninh mới cho châu Âu.

Đây chính là điểm khiến truyền thông Nga đặt câu hỏi. Ngừng bắn có hiệu lực sẽ lập tức làm thay đổi tình hình chiến trường, còn đàm phán an ninh có thể kéo dài mà không tạo ra cam kết ràng buộc.

Theo cách nhìn này, Kiev sẽ có khoảng nghỉ để bổ sung nguồn lực, trong khi những vấn đề Moscow coi là nguyên nhân gốc rễ của xung đột vẫn chưa được giải quyết.

TST liên hệ nguy cơ đó với các thỏa thuận Minsk và cảnh báo Nga có thể đối mặt một “Minsk-3”: giao tranh tạm dừng nhưng nền tảng cho một giải pháp lâu dài chưa hình thành.

Bài viết cũng phản đối việc lấy Hội đồng Nga – NATO làm hình mẫu tham khảo. Theo lập luận của TST, cơ chế đối thoại này từng tồn tại nhiều năm nhưng không ngăn được bất đồng giữa Moscow và NATO ngày càng sâu sắc.

Một trở ngại khác là lập trường của châu Âu. Theo WP, phần lớn các nước châu Âu vẫn yêu cầu ngừng bắn trước rồi mới tiến hành đàm phán.

Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot nói trên đài RTL rằng Pháp sẽ có mặt tại Abu Dhabi để tham gia các cuộc thảo luận.

Trong khi đó, Financial Times cho biết các quan chức châu Âu bất ngờ trước đề xuất của Mỹ về khả năng Nga tham gia xây dựng cấu trúc an ninh mới. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi ý tưởng này là “nguy hiểm”.

Sức ép tài chính cũng tác động đến tính toán của các bên. Theo những số liệu được TST dẫn lại, Ukraine yêu cầu thêm 70 tỷ euro cho năm tới, trong đó EU dự kiến huy động 46 tỷ euro.

Một phần nguồn tiền có thể đến từ lợi nhuận của tài sản Nga bị phong tỏa. Phần còn lại đòi hỏi châu Âu tiếp tục vay nợ.

Dù vậy, khó khăn tài chính chưa đồng nghĩa các nước phương Tây sẵn sàng chấp nhận yêu cầu của Moscow.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuyên bố một thỏa thuận Nga – Mỹ được đánh đổi bằng lợi ích của Ukraine là điều không thể chấp nhận đối với Kiev và châu Âu.

Người đứng đầu ngành ngoại giao EU Kaja Kallas cũng phản đối việc Ukraine nhượng bộ lãnh thổ hoặc chấp nhận giới hạn quân số.

Từ những phát biểu này, TST nhận định khoảng cách giữa các bên vẫn lớn. Ngay cả khi đạt ngừng bắn, bất đồng về lãnh thổ, quân sự và trách nhiệm đối với thiệt hại chiến tranh vẫn có thể khiến thỏa thuận đổ vỡ.

Kênh Telegram Kotsnews mô tả sự khác biệt trong chính sách Mỹ là Nhà Trắng thương lượng hòa bình, còn Quốc hội tiếp tục hỗ trợ chiến tranh. Theo kênh này, tiến trình trung gian của Washington vì thế có nguy cơ kéo dài mà không tạo đột phá.

Ba giả thuyết về tính toán của Moscow

TST đặt câu hỏi: Nếu nhận thấy những rủi ro ấy, vì sao Moscow vẫn cử phái đoàn cấp cao tới Abu Dhabi?

Tác giả đưa ra ba giả thuyết, đồng thời không khẳng định đây là những động cơ đã được giới chức Nga xác nhận.

Thứ nhất, Nga muốn thể hiện thiện chí với các đồng minh và đối tác. Việc tham gia đàm phán giúp Moscow chứng minh rằng nước này vẫn tìm kiếm giải pháp ngoại giao.

Thông điệp đó đặc biệt hướng tới những quốc gia đang chịu sức ép của Washington nhằm thu hẹp quan hệ với Nga.

Thứ hai, Moscow muốn tranh thủ cơ hội từ chính quyền Trump. Đàm phán có thể giúp Nga thu được một số lợi ích, đồng thời làm rõ hoặc khoét sâu khác biệt giữa Mỹ và các nước châu Âu hỗ trợ Ukraine.

Theo giả thuyết này, Moscow vẫn tham gia dù không đặt nhiều kỳ vọng vào một thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn xung đột.

Thứ ba, Nga cũng có thể cần một khoảng nghỉ. Tác giả cho rằng Moscow có khả năng thể hiện sự lạc quan về triển vọng thỏa thuận để tạo điều kiện chấp nhận ngừng bắn, trong bối cảnh việc duy trì chiến sự cũng gây sức ép lên Nga.

Đây là kịch bản khiến tác giả lo ngại nhất. Theo TST, nếu giao tranh dừng lại mà chưa có những cam kết an ninh đủ vững chắc, Moscow có thể phải đối mặt với điều kiện bất lợi hơn khi xung đột tái diễn.