Phát hiện ngôi mộ cổ từ một lần đào đất

Tại khu vực Hoàng Sơn Đầu, huyện An Hương, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, một người dân địa phương tình cờ phát hiện dấu tích ngôi mộ cổ trong lúc lấy đất. Theo thông tin được công bố, khi đào sâu xuống lòng đất, người này nhận thấy những viên gạch xanh xếp thành cấu trúc bất thường. Nghi ngờ đây là công trình cổ, người dân nhanh chóng thông báo cho chính quyền địa phương.

Sau khi tiếp nhận thông tin, cơ quan quản lý văn vật tổ chức khảo sát và tiến hành khai quật khẩn cấp. Kết quả xác định đây là ngôi mộ xây bằng gạch thuộc thời Tây Tấn (265–316), có niên đại khoảng 1.700 năm.

Đáng chú ý, ngôi mộ được xác định là nơi an táng Lưu Hoằng, một vị tướng nổi tiếng từng giữ chức Thứ sử Kinh Châu dưới triều Tây Tấn. Danh tính chủ nhân được làm rõ nhờ những con dấu cùng nhiều hiện vật mang đặc điểm lịch sử tương ứng. Trong số đó có ấn vàng khắc chữ và những đồ tùy táng thể hiện địa vị cao của người được chôn cất. Phát hiện này không chỉ cung cấp tư liệu về một nhân vật lịch sử mà còn giúp giới khảo cổ nghiên cứu đời sống tầng lớp quý tộc Trung Quốc thời cổ đại.

Bảo vật bằng ngọc có kỹ thuật chế tác đặc biệt

Trong số những hiện vật được khai quật, nổi bật nhất là chiếc bình ngọc chạm khắc hình thần thú, thường được gọi là Thần thú văn ngọc tôn. Đây là loại đồ đựng có hình dáng tương tự những chiếc bình dùng trong sinh hoạt và nghi lễ thời Hán. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở chất liệu ngọc cùng kỹ thuật chạm khắc vô cùng tinh xảo.

Hiện vật cao khoảng 10,5 cm, đường kính miệng 10,5 cm, thân hình trụ tròn. Trải qua hàng nghìn năm nằm dưới lòng đất, bề mặt ngọc đã biến đổi màu sắc do tác động của môi trường chôn lấp. Phần thân được trang trí bằng nhiều hình tượng thần thoại. Ba đường rãnh ngang chia hoa văn thành hai khu vực chính, tạo bố cục cân đối.

Ở phía trên xuất hiện hình rồng, linh thú, tiên nhân và những đám mây. Hai bên thân có chi tiết đầu thú ngậm vòng, mô phỏng kiểu tay cầm thường thấy trên đồ đồng cổ. Phía dưới là những cảnh tượng sinh động như tiên nhân tương tác với rồng, các linh thú tranh giành linh chi và hình gấu đối diện với sinh vật thần thoại.

Đặc biệt, phần đáy có ba chân đỡ được chạm thành hình gấu ngồi. Những chi tiết nhỏ được thể hiện tỉ mỉ, tạo cảm giác các nhân vật đang chuyển động.

Theo các tài liệu giới thiệu hiện vật, toàn bộ tác phẩm có 10 hình thần thú, ba tiên nhân, ba chân đỡ hình gấu và hai chi tiết đầu thú trang trí. Sự kết hợp giữa tạo hình, bố cục và kỹ thuật điêu khắc khiến chiếc bình được đánh giá là một trong những đồ đựng bằng ngọc tinh xảo nhất còn được biết đến từ thời Hán.

Bí ẩn về công dụng thực sự của chiếc bình

Ban đầu, hiện vật được liên hệ với loại bình đựng rượu xuất hiện từ thời Chiến Quốc. Tuy nhiên, những dấu vết bên trong đã đặt ra giả thuyết khác về công dụng của nó.

Các nhà nghiên cứu phát hiện một lượng nhỏ vết mực còn sót lại trong lòng bình. Chi tiết này khiến giới chuyên môn cho rằng hiện vật có thể từng được sử dụng như một dụng cụ rửa bút viết. Dù vậy, đây mới là giả thuyết dựa trên dấu tích khảo cổ, chưa đủ cơ sở để khẳng định công dụng ban đầu của chiếc bình.