Ngôi mộ cổ gắn với truyền thuyết về hàng nghìn thanh kiếm

Dưới hồ Kiếm Trì trên núi Hổ Khâu, thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô (Trung Quốc), được cho là tồn tại một ngôi mộ cổ có niên đại khoảng 2.500 năm. Theo truyền thuyết, đây là nơi an táng Ngô vương Hạp Lư, vị quân chủ nổi tiếng của nước Ngô thời Xuân Thu. Điều khiến ngôi mộ trở nên đặc biệt là lời đồn về hàng nghìn thanh bảo kiếm được chôn theo, trong đó có thanh Ngư Trường (Yúcháng) nổi tiếng.

Hạp Lư là một trong những vị vua có ảnh hưởng lớn trong lịch sử nước Ngô. Sau khi ông qua đời, con trai là Phù Sai được cho là đã huy động nhân lực quy mô lớn để xây dựng nơi an nghỉ cho cha. Một số thư tịch cổ ghi lại rằng công trình có sự tham gia của hàng chục nghìn người, sử dụng nhiều vật liệu quý và được bố trí theo nghi thức mai táng dành cho quân chủ.

Theo những ghi chép được lưu truyền trong các sách cổ như Việt Tuyệt thư và Ngô Địa ký, bên trong mộ có quan tài đồng nhiều lớp, cùng nhiều đồ tùy táng quý giá. Đặc biệt, các thanh kiếm như Biển Chư, Bàn Dĩnh và Ngư Trường được nhắc đến trong những câu chuyện về kho báu dưới lòng núi Hổ Khâu.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng số lượng hàng nghìn thanh kiếm và danh sách bảo vật chủ yếu xuất hiện trong thư tịch cổ, chưa được xác nhận bằng một cuộc khai quật khảo cổ hiện đại.

Tần Thủy Hoàng từng cho đào tìm mộ nhưng không thành công?

Danh tiếng về kho báu dưới núi Hổ Khâu không chỉ tồn tại trong dân gian mà còn gắn với câu chuyện về những nhân vật quyền lực trong lịch sử Trung Quốc.

Theo truyền thuyết địa phương, khi Tần Thủy Hoàng đi qua vùng Giang Nam, ông nghe nói dưới núi Hổ Khâu có ngôi mộ chứa nhiều bảo kiếm và tài sản quý. Nhà vua được cho là đã huy động quân lính đào tìm trong khu vực này với hy vọng lấy được những bảo vật được chôn theo Ngô vương Hạp Lư.

Tuy nhiên, cuộc tìm kiếm không đem lại kết quả. Một số ghi chép dân gian còn kể rằng sau đó Hạng Vũ cũng từng sai người tìm kiếm nhưng đều thất bại.

Những câu chuyện này góp phần khiến hồ Kiếm Trì trở thành địa điểm gắn với nhiều bí ẩn. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng việc Tần Thủy Hoàng trực tiếp tổ chức đào mộ tại đây chưa có đủ chứng cứ lịch sử độc lập để xác nhận. Từ thời cổ đại, truyền thuyết về việc tìm kiếm bảo kiếm đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ và dần trở thành một phần của văn hóa địa phương.

Phát hiện cửa hang bí ẩn khi hồ Kiếm Trì được tháo cạn nước

Bước ngoặt đáng chú ý xuất hiện vào năm 1978, khi khu vực Kiếm Trì được tháo nước để tiến hành nạo vét và chỉnh trang thắng cảnh. Khi mực nước hạ xuống, một hốc đá có hình chữ nhân (人) xuất hiện ở phần hẹp phía Bắc hồ. Theo tư liệu của cơ quan biên soạn địa chí Tô Châu, hốc này cao khoảng 3 m, đủ rộng cho một người đi qua. Phía dưới còn có những phiến đá xếp chồng lên nhau, trong đó một phiến phía trên đã bị lệch khỏi vị trí ban đầu.

Các chuyên gia nhận thấy hình dạng và kết cấu của hốc đá có một số điểm tương đồng với cửa mộ dạng hang động thường gặp trong các ngôi mộ quý tộc thời Xuân Thu và Chiến Quốc. Vì vậy, một giả thuyết được đưa ra là khu vực này có thể liên quan đến lối vào mộ Ngô vương Hạp Lư.

Trước đó, vào năm 1955, trong quá trình nạo vét Kiếm Trì, người ta cũng từng phát hiện một hang động ở đáy hồ. Một số người tham gia khảo sát khi ấy cho rằng đây có thể là dấu tích cửa mộ cổ. Dù vậy, việc tìm thấy hốc đá có hình dạng giống kiến trúc mộ cổ chưa đủ để khẳng định chắc chắn đó chính là nơi an táng Hạp Lư. Muốn xác định danh tính chủ nhân, các nhà khảo cổ cần có thêm bằng chứng về cấu trúc bên trong, hiện vật và niên đại.

Vì sao giới khảo cổ chưa tiến hành khai quật?

Điều khiến bí ẩn Kiếm Trì kéo dài suốt nhiều thập niên là dù đã phát hiện dấu tích nghi liên quan đến một công trình cổ, các chuyên gia vẫn chưa tiến hành khai quật sâu. Nguyên nhân quan trọng nằm ở yêu cầu bảo vệ di tích và an toàn công trình phía trên. Núi Hổ Khâu có tháp Hổ Khâu, một công trình cổ nổi tiếng với tình trạng nghiêng đặc trưng. Việc mở rộng đường hầm hoặc di chuyển các phiến đá có thể làm thay đổi kết cấu địa chất, gây ảnh hưởng đến nền móng và sự ổn định của tháp.

Ngoài ra, khai quật một ngôi mộ cổ nằm sâu dưới lòng đất, trong khu vực có nước và địa hình phức tạp, đòi hỏi phương án kỹ thuật đặc biệt. Nếu không kiểm soát tốt tình trạng thấm nước, sụt lún và áp lực đất đá, những di vật bên trong có thể bị hư hại ngay trong quá trình khai quật.

Theo thông tin của cơ quan địa phương, trong lần tháo nước năm 1978, các chuyên gia đã lựa chọn khảo sát và ghi nhận hiện trạng thay vì di chuyển những phiến đá nghi là cửa mộ. Đây được xem là phương án thận trọng nhằm bảo vệ toàn bộ khu di tích.

Thanh kiếm Ngư Trường và bí mật chưa có lời giải

Thanh kiếm Ngư Trường là một trong những bảo vật nổi tiếng trong văn hóa lịch sử Trung Quốc. Theo truyền thuyết, thanh kiếm này từng được thích khách Chuyên Chư sử dụng trong vụ ám sát Ngô vương Liêu, giúp Hạp Lư giành được quyền lực. Vì vậy, câu chuyện về thanh kiếm gắn liền với những biến động chính trị của nước Ngô thời Xuân Thu.

Việc Ngư Trường có thực sự được chôn trong mộ Hạp Lư hay không vẫn chưa thể xác nhận. Cho đến nay, chưa có cuộc khai quật nào đưa ra bằng chứng khảo cổ chứng minh thanh kiếm còn tồn tại dưới hồ Kiếm Trì.

Dẫu vậy, giá trị của khu vực này không chỉ nằm ở kho báu được truyền tụng. Nếu được nghiên cứu bằng những phương pháp khảo cổ phù hợp, công trình dưới Kiếm Trì có thể cung cấp thêm thông tin về kỹ thuật xây dựng lăng mộ, nghi thức mai táng và văn hóa sử dụng kiếm của nước Ngô cổ đại.