Nằm trong quần đảo Maldives, thuộc Raa Atoll, đảo Vaadhoo nổi tiếng toàn thế giới nhờ một hiện tượng thiên nhiên kỳ thú: nước biển phát sáng xanh lam khi đêm xuống. Những bức ảnh chụp bờ biển lấp lánh như dải ngân hà từng lan truyền rộng rãi trên Internet, khiến nơi đây được mệnh danh là “Sea of Stars” (Biển sao). Khung cảnh tưởng chừng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng thực chất là kết quả của một hiện tượng sinh học có thật.

Nguyên nhân tạo nên ánh sáng kỳ ảo này là hiện tượng phát quang sinh học (bioluminescence), chủ yếu liên quan đến các sinh vật phù du cực nhỏ trong nước biển, đặc biệt là một số loài tảo giáp (dinoflagellates). Khi bị kích thích bởi chuyển động của sóng, dòng nước hoặc những tác động cơ học khác, chúng phát ra những tia sáng xanh thông qua phản ứng hóa học bên trong tế bào. Một trong những loài thường được nhắc đến trong hiện tượng này là Noctiluca scintillans, còn được gọi là “ánh sáng biển”.

Bãi biển Vaadhoo với những con sóng phát sáng xanh lam trong đêm. Ảnh: viacation.com

Ánh sáng xanh xuất hiện rõ nhất khi mặt nước chuyển động. Những con sóng nhỏ vỗ vào bờ, mái chèo khuấy nước hay bước chân chạm xuống vùng nước nông đều có thể tạo ra những vệt sáng lấp lánh. Đây là phản ứng hóa học sinh ra ánh sáng, có sự tham gia của các hợp chất luciferin và enzyme luciferase. Hiện tượng này không chỉ xuất hiện ở Maldives mà còn được ghi nhận tại nhiều vùng biển khác trên thế giới.

Noctiluca scintillans, một loài sinh vật phù du có khả năng phát quang sinh học. Ảnh: micro.magnet.fsu.edu

Điều thú vị là hiện tượng phát sáng không phải lúc nào cũng xuất hiện tại Vaadhoo. Sự tập trung của sinh vật phù du phụ thuộc vào nhiệt độ, độ mặn, dòng hải lưu, nguồn dinh dưỡng và nhiều điều kiện môi trường khác. Vì thế, du khách có thể đến hòn đảo đúng mùa nhưng vẫn không nhìn thấy biển phát sáng. Những đêm ít ánh trăng, bầu trời tối và vùng biển ít ánh sáng nhân tạo thường tạo điều kiện quan sát tốt hơn.

Sự nổi tiếng của Vaadhoo cũng phần nào đến từ những bức ảnh phơi sáng lâu, khiến ánh sáng xanh hiện lên rực rỡ hơn so với mắt thường. Năm 2013–2014, những hình ảnh bờ biển lấp lánh như bầu trời sao lan truyền mạnh mẽ trên Internet, đưa hòn đảo nhỏ này trở thành điểm đến được nhiều người mơ ước. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu và người làm du lịch đều nhấn mạnh rằng đây là hiện tượng tự nhiên khó dự đoán, không phải một màn trình diễn có thể đặt lịch trước.

Đối với các nhà khoa học, những bãi biển phát sáng như Vaadhoo còn là lời nhắc nhở về sự đa dạng kỳ diệu của sinh vật biển. Những sinh vật phù du bé nhỏ, gần như vô hình vào ban ngày, có thể biến cả đường bờ biển thành một cảnh tượng ngoạn mục khi màn đêm buông xuống. Đó cũng là minh chứng rằng đôi khi những hiện tượng thiên nhiên ấn tượng nhất không cần đến núi lửa phun trào hay những cơn bão khổng lồ, mà chỉ bắt nguồn từ hàng triệu sinh vật tí hon cùng phát sáng trong lòng đại dương.