Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, khi đi sâu vào quy trình tổ chức lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu mua sắm thiết bị trường học do Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư thực hiện, hàng loạt đặc trưng cần lưu ý về tính cạnh tranh thực chất và hiệu quả kinh tế của nguồn vốn đầu tư công đã được ghi nhận.

Thiếu vắng tính cạnh tranh thực chất tại gói thầu rộng rãi 6,4 tỷ đồng

Trước hết, tại nhóm gói thầu tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng, hiện tượng chỉ có duy nhất một liên danh nộp hồ sơ đã diễn ra tại Dự án Trường tiểu học Tín Nghĩa - Hạng mục: Xây dựng mới 21 phòng học, phòng bộ môn, phòng chức năng tại địa bàn xã Xuân Thiện, TP Đồng Nai.

Cụ thể, Gói thầu số 16: Thiết bị văn phòng bàn ghế, thiết bị dạy học có giá dự toán được duyệt 6.484.610.000 đồng. Mặc dù được thông báo mời thầu công khai qua mạng với mã số IB2600282759, nhưng đến thời điểm đóng thầu và hoàn thành mở thầu vào lúc 09:03 ngày 22/06/2026, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận duy nhất Liên danh Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư, Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ HQG và Công ty TNHH Thương mại Viễn thông Việt Hồng Hà dự thầu.

Do không có đối thủ cạnh tranh, Liên danh do Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư đứng đầu đã vượt qua bước đánh giá kỹ thuật. Đến ngày 03/07/2026, Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực 04 Lê Hùng Toàn ký Quyết định số 935/QĐ-BQLDA phê duyệt trúng thầu cho liên danh này. Đáng nói, giá trúng thầu được duyệt là 6.452.110.000 đồng, tức chỉ giảm 32.500.000 đồng, tương đương 0,501%.

Việc một gói thầu quy mô hơn 6,4 tỷ đồng tổ chức đấu thầu rộng rãi nhưng thực chất lại thiếu vắng các đối trọng cạnh tranh đã phần nào làm giảm đi hiệu quả của hình thức đấu thầu này, tạo điều kiện cho nhà thầu trúng thầu với mức giá sát nút giá dự toán.

Chỉ định thầu rút gọn và câu hỏi về khâu thương thảo giá

Phân tích sâu hơn ở nhóm các gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn, bức tranh hiệu quả kinh tế cũng chưa đạt được như kỳ vọng. Tại Dự án Nâng cấp, sửa chữa, cung cấp trang thiết bị trường Lê Quý Đôn (địa điểm thực hiện tại xã Xuân Đông, TP Đồng Nai), Gói thầu số 06: Thiết bị bàn ghế trường học được Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Xuân Đông đưa vào kế hoạch lựa chọn nhà thầu bổ sung theo Quyết định số 111/QĐ-TTDVTH ngày 24/06/2026.

Ngay ngày hôm sau (25/06/2026), Giám đốc Trung tâm Lê Thành Nhân đã ký Quyết định số 117/QĐ-TTDVTH phê duyệt kết quả chỉ định thầu rút gọn cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư. Mức giá trúng thầu được duyệt trùng khớp với giá gói thầu là 1.637.928.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở gói thầu này hoàn toàn bằng 0,00%. Việc chủ đầu tư chấp thuận nguyên giá gói thầu mà không mang lại kết quả giảm giá nào qua khâu thương thảo hợp đồng đã ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tối ưu hiệu quả vốn ngân sách của địa phương.

Kịch bản tương tự cũng được ghi nhận trước đó tại Gói thầu số 14 (thiết bị): Thiết bị học tập thuộc Dự án Trường mầm non Trảng Tảo (xã Xuân Thanh, TP Đồng Nai). Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 119/QĐ-QLDA ngày 11/11/2025 do Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực 07 Nguyễn Thái Học ký đã giao gói thầu này cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư với giá trúng thầu là 1.798.731.000 đồng. So với giá gói thầu được duyệt là 1.816.900.000 đồng, mức tiết kiệm ngân sách tại đây cũng chỉ đạt vỏn vẹn 1,00%.

Cần làm rõ trách nhiệm giải trình của các chủ đầu tư

Bình luận về các vẫn đề nêu trên, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh, tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế là những giá trị cốt lõi của hoạt động đấu thầu mua sắm công theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15).

Đối với các gói chỉ định thầu rút gọn số 06 và số 14, Điều 80 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định rõ trong quá trình hoàn thiện hợp đồng, chủ đầu tư và nhà thầu bắt buộc phải tiến hành thương thảo về giá để bảo đảm hiệu quả kinh tế. Đặc biệt, Công văn số 5557/BTC-QLĐTV ngày 05/05/2026 của Bộ Tài chính đặt ra yêu cầu chủ đầu tư phải chủ động thương thảo mức tiết kiệm phù hợp để phòng chống lãng phí ngân sách. Do đó, việc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Xuân Đông duyệt kết quả chỉ định thầu với tỷ lệ tiết kiệm 0% cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hồ Sơn Tư là vấn đề cần làm rõ về tính hiệu quả và thực chất của quy trình thương thảo hợp đồng.

Dư luận hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi về quy trình khảo sát giá thị trường, lập dự toán giá gói thầu của các chủ đầu tư. Trách nhiệm giải trình trực tiếp trước hết thuộc về người đứng đầu các đơn vị là Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực 04 Lê Hùng Toàn, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Xuân Đông Lê Thành Nhân và Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực 07 Nguyễn Thái Học. Các cơ quan quản lý TP Đồng Nai cần nhanh chóng tiến hành rà soát để làm rõ việc xây dựng hồ sơ mời thầu, quy trình thương thảo hợp đồng đã được thực hiện như thế nào để mang lại mức tiết kiệm cận biên rất thấp hoặc bằng không cho ngân sách địa phương.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.