Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng xã An Lục Long (tỉnh Tây Ninh) vừa phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu Thi công xây dựng thuộc công trình Xây dựng mới cầu Hồi Xuân. Đáng chú ý, dù đây là gói thầu xây lắp quy mô lớn nhưng tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước chỉ đạt mức “tượng trưng” khoảng 0,1%.
Tiết kiệm ngân sách chỉ gần 8 triệu đồng
Theo hồ sơ trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, gói thầu Thi công xây dựng thuộc dự án Xây dựng mới cầu Hồi Xuân được phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu tại Quyết định số 906/QĐ-UBND ngày 11/03/2026. Gói thầu có giá dự toán được duyệt là 7.309.855.000 đồng, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách xã năm 2026-2027.
Ngày 28/04/2026, ông Nguyễn Duy Phương - Giám đốc Ban Quản lý Dự án (BQLDA) đầu tư xây dựng xã An Lục Long đã ký quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu này. Theo đó, đơn vị trúng thầu là Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Nam Bộ.
Số liệu thực tế cho thấy mức giá trúng thầu được phê duyệt là 7.301.878.425 đồng. So với giá dự toán ban đầu là 7.309.855.000 đồng, số tiền tiết kiệm cho ngân sách xã An Lục Long khoảng 7.976.575 đồng. Đây là con số cực kỳ khiêm tốn đối với một dự án xây dựng hạ tầng quy mô tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ giảm giá thông qua đấu thầu chỉ khoảng 0,1%.
Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) số 36-BC-2026-TA cho thấy quá trình lựa chọn nhà thầu được thực hiện qua mạng. Tuy nhiên, việc giá trúng thầu sát nút giá dự toán (chênh lệch chưa tới 8 triệu đồng) đang khiến dư luận đặt nghi vấn về tính cạnh tranh thực chất và hiệu quả kinh tế của gói thầu.
Chân dung nhà thầu tại địa phương
Tìm hiểu về năng lực đơn vị trúng thầu, Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Nam Bộ (mã định danh: vn0313217441) có trụ sở tại số 679/5/42 Đường Quang Trung, Phường Thông Tây Hội, TP HCM. Doanh nghiệp được thành lập từ năm 2015, hiện do ông Lê Tự Lâm làm Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật.
Dữ liệu phân tích từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Nam Bộ là một cái tên rất năng động trong lĩnh vực đầu tư công tại các tỉnh phía Nam. Tính đến tháng 5/2026, doanh nghiệp này đã tham gia khoảng 120 gói thầu, trúng tới 82 gói với tổng giá trị trúng thầu tích lũy khoảng 273.136.666.320 đồng (trong đó, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập khoảng 233.472.297.559 đồng, tổng giá trị các gói thầu đã tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh khoảng 39.664.368.761 đồng)
Tính từ đầu năm 2026 đến nay ngoài gói thầu đã trúng đang phân tích nêu trên nhà thầu này cũng đã trúng các gói như: Gói thầu: Thi công xây dựng + Lắp đặt thiết bị tại Phòng kinh tế xã Vĩnh Hưng, trị giá 13.749.031.219 đồng (trúng tháng 04/2026); Gói thầu: Thi công xây dựng tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Cần Giuộc, trị giá 1.443.000.000 đồng (trúng tháng 02/2026); Gói thầu: Thi công xây dựng công trình Xây dựng cổng chào đường TL.833 tại Ban Quản lý dự án xã Vàm Cỏ, trị giá 885.286.000 đồng (trúng tháng 05/2026)
Phản biện đa chiều về tính cạnh tranh
Dưới góc nhìn phản biện, việc tỷ lệ tiết kiệm chỉ đạt 0,1% dù đấu thầu rộng rãi qua mạng đang đặt ra nhiều giả thiết. Theo các chuyên gia đấu thầu, tỷ lệ tiết kiệm thấp có thể xuất phát từ việc xây dựng giá dự toán quá sát thực tế, hoặc cũng có thể do hồ sơ mời thầu có những rào cản kỹ thuật khiến số lượng nhà thầu tham gia bị hạn chế.
Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Mục tiêu của đấu thầu theo Luật Đấu thầu 2023 là đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu có tỷ lệ giảm giá quá thấp, trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư là rất lớn. Cơ quan chức năng cần xem xét liệu quy trình mời thầu có thực sự tạo điều kiện cho nhiều nhà thầu cùng tham gia cạnh tranh sòng phẳng hay không."
Chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt cũng cho rằng, các gói thầu trúng sát giá dự toán thường đi kèm với áp lực về giám sát chất lượng thi công. Chủ đầu tư cần phải đảm bảo rằng nhà thầu thực hiện đúng định mức, chủng loại vật tư đã cam kết trong hồ sơ, tránh tình trạng "trúng thầu sát nút nhưng thi công nhỏ giọt".
Dự án xây dựng cầu Hồi Xuân được thực hiện trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết số 1682/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Theo đó, xã An Lục Long vẫn là địa bàn trọng điểm về đầu tư hạ tầng giao thông của tỉnh Tây Ninh sau khi ổn định địa giới hành chính từ ngày 01/07/2025.
Việc đầu tư cầu Hồi Xuân là cần thiết cho sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách xã năm 2026-2027 cần được đặt lên hàng đầu. Dư luận kỳ vọng bên cạnh việc lựa chọn được nhà thầu, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng xã An Lục Long sẽ thực hiện nghiêm túc vai trò giám sát, đảm bảo công trình hoàn thành đúng tiến độ 18 tháng và đạt chất lượng cao nhất.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.
