Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH Dịch vụ - Xây dựng Bá Tòng (MST: 3600728484; địa chỉ tại xã Phước Thái, TP Đồng Nai) đã trúng nhiều gói thầu tại các dự án giao thông, sửa chữa trụ sở trên địa bàn xã Long Phước, TP Đồng Nai. Chỉ tính riêng từ 26/5 đến 22/7/2026, doanh nghiệp này đã được phê duyệt trúng liên tiếp 4 gói thầu xây lắp với tổng trị giá trúng thầu là 11.370.757.877 đồng.
Dữ liệu từ những lần đấu thầu qua mạng
Điểm đặc biệt nằm ở chỗ, tại 02 gói thầu tổ chức theo hình thức Chào hàng cạnh tranh qua mạng, Biên bản mở thầu ghi nhận chỉ có duy nhất Công ty Bá Tòng nộp hồ sơ dự thầu. Việc thiếu vắng các đối thủ cạnh tranh đã khiến tỷ lệ giảm giá tại các gói thầu này xuống mức thấp.
Cụ thể, tại Gói thầu số 01 (xây dựng): Xây lắp thuộc Dự án Hẻm 778 đường Bàu Cạn (Mã TBMT: IB2600224410), Công ty Bá Tòng trúng thầu theo Quyết định số 134/QĐ-PKT ngày 18/06/2026 do ông Nguyễn Tấn Lâm - Trưởng phòng Kinh tế xã Long Phước ký. Giá dự toán gói thầu là 3.529.147.484 đồng, giá trúng thầu là 3.485.867.754 đồng. Sau đấu thầu, ngân sách nhà nước chỉ tiết kiệm được 43.279.730 đồng, tương ứng tỷ lệ xấp xỉ 1,23%.
Tương tự, tại Gói thầu số 01 (xây dựng): Xây lắp thuộc Dự án Hẻm 751 đường Bàu Cạn (Mã TBMT: IB2600292716), Công ty Bá Tòng tiếp tục là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ dự thầu và trúng thầu theo Quyết định số 153/QĐ-PKT ngày 06/07/2026. Với giá dự toán 5.257.425.496 đồng, Công ty Bá Tòng trúng thầu ở mức 5.201.975.123 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu này chỉ đạt vỏn vẹn khoảng 1,05%.
Hiệu quả kinh tế tại các gói chỉ định thầu
Không chỉ chiếm ưu thế tại các gói thầu mạng, Công ty Bá Tòng còn là đơn vị được lựa chọn thực hiện các gói thầu qua hình thức chỉ định thầu rút gọn.
Điển hình là ngày 22/07/2026, bà Nguyễn Thị Thu - Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Long Phước ký Quyết định số 33/QĐ-VP phê duyệt cho Công ty Bá Tòng trúng gói thầu Sửa chữa trụ sở UBND xã và trụ sở Công an xã. Giá trúng thầu là 1.281.268.000 đồng so với giá dự toán 1.321.097.909 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm khoảng 3% như đã nêu ở kỳ trước.
Trong khi đó, tại gói thầu xây lắp thuộc dự án Hẻm 814, ấp 8 do ông Nguyễn Tấn Lâm - Trưởng Phòng kinh tế xã Long Phước ký Quyết định số 119/QĐ-PKT ngày 26/5/2026, Công ty Bá Tòng được chỉ định thầu với giá 1.401.647.000 đồng trên giá dự toán 1.475.418.017 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm đạt khoảng 5%.
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Luật Đấu thầu số 90/2025/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP yêu cầu chủ đầu tư phải bảo đảm tính cạnh tranh và hiệu quả kinh tế tối ưu. Khi đấu thầu mạng chỉ có 1 nhà thầu tham dự hoặc tỷ lệ tiết kiệm chỉ quanh mức 1%, chủ đầu tư cần rà soát lại khâu lập hồ sơ mời thầu xem có các rào cản kỹ thuật hay không. Đồng thời, trách nhiệm của người đứng đầu trong việc thương thảo giá theo Chỉ thị 12/CT-TTg là rất quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng thất thoát ngân sách".
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.
Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.
Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.