Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, dữ liệu lịch sử đấu thầu của Công ty TNHH Bá Trí (MST: 5800533750; địa chỉ trụ sở tại Xã Cát Tiên, Tỉnh Lâm Đồng) đang cho thấy những đặc điểm đáng chú ý về tính cạnh tranh và hiệu quả tiết kiệm ngân sách đầu tư công tại địa phương.
Chỉ tính riêng từ đầu năm đến tháng 7/2026, doanh nghiệp này đã liên tiếp ghi nhận trúng 03 gói thầu xây lắp với tổng giá trị đạt hơn 39 tỷ đồng. Điểm chung đáng chú ý của các gói thầu này là tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước khiêm tốn cùng tình trạng ít nhà thầu tham gia cạnh tranh trực tiếp.
Cụ thể, tại Gói thầu số 05: Thi công công trình Sửa chữa tuyến đường thôn Phước Thái đi thôn 3, thôn 4 xã Cát Tiên 2 (mã số TBMT IB2600010553), giá dự toán được duyệt là 17.022.955.426 đồng. Tại thời điểm đóng thầu ngày 19/01/2026, chỉ có duy nhất một nhà thầu tham dự là Liên danh Công ty TNHH Bá Trí & Công ty TNHH XD TM Bình Trang.
Kết quả, ngày 29/01/2026, ông Lê Ngọc Dũng - Chánh văn phòng HĐND và UBND xã Cát Tiên 2 đã ký Quyết định số 04/QĐ-VP phê duyệt cho liên danh này trúng thầu với giá 16.942.921.503 đồng. Như vậy, số tiền tiết kiệm cho ngân sách tại gói thầu này chỉ đạt vỏn vẹn 80.033.923 đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm là 0,47%.
Tình trạng trúng thầu sát nút tiếp tục tái diễn tại dự án Cải tạo nâng cấp hệ thống kênh tưới và xây dựng cánh phai điều tiết nước trên địa bàn xã Cát Tiên 2 (mã số TBMT IB2600340984). Gói thầu này có giá dự toán 15.080.642.489 đồng. Mặc dù có 02 nhà thầu tham gia thầu qua mạng, nhưng đối thủ duy nhất là Công ty TNHH Phan Trần Phúc Đạt đã bị loại với lý do không đạt yêu cầu về năng lực kinh nghiệm và kỹ thuật.
Việc đối thủ bị loại từ sớm đã tạo điều kiện cho Công ty TNHH Bá Trí trúng thầu với giá 15.030.579.638 đồng theo Quyết định số 40/QĐ-KT ngày 16/07/2026 của ông Phạm Việt Hùng - Trưởng phòng Kinh tế xã Cát Tiên 2. Tỷ lệ tiết kiệm tại gói thầu này chỉ đạt mức 0,33%, tương đương khoảng 50 triệu đồng trên tổng quy mô dự án hơn 15 tỷ đồng.
Gần đây nhất, tại xã Đạ Tẻh, doanh nghiệp này tiếp tục trúng Gói thầu số 06: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Nâng cấp mở rộng đường vào khu sản xuất thôn 8A (mã số TBMT IB2600346531). Với giá dự toán 7.179.110.427 đồng, liên danh do Công ty Bá Trí đứng đầu đã trúng thầu với giá 7.030.660.137 đồng theo Quyết định số 115/QĐ-VP ngày 21/07/2026 do ông Nguyễn Tất Quyết - Chánh văn phòng HĐND và UBND xã Đạ Tẻh ký. Đây là gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm đạt trên 2% (cụ thể là 2,07%) nhưng cũng chỉ có duy nhất 01 nhà thầu tham dự như đã nêu ở kỳ trước.
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Việc một nhà thầu liên tục trúng thầu với giá sát nút dự toán (tiết kiệm dưới 1%) tại cùng một địa bàn là dấu hiệu cho thấy tính cạnh tranh của các gói thầu chưa thực sự cao. Theo tinh thần của Chỉ thị 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 về tăng cường hiệu quả công tác đấu thầu, các Chủ đầu tư phải có trách nhiệm giải trình và rà soát kỹ khâu lập giá gói thầu cũng như xây dựng hồ sơ mời thầu để bảo đảm không tạo lợi thế cho nhà thầu 'quen mặt' ".
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh là giá trị cốt lõi của Luật Đấu thầu nhằm lựa chọn nhà thầu có đủ năng lực với giá thành hợp lý nhất. Điều 6 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 quy định cụ thể nhà thầu tham dự thầu phải độc lập về pháp lý và tài chính với chủ đầu tư, bên mời thầu và các đơn vị tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu.
Tại Luật sửa đổi số 90/2025/QH15, các hành vi dàn xếp, thỏa thuận để một hoặc các bên rút hồ sơ dự thầu nhằm mục đích để một bên trúng thầu bị nghiêm cấm tuyệt đối. Đây được coi là hành vi thông thầu, vi phạm các điều cấm trong hoạt động đấu thầu.
Đặc biệt, Chỉ thị 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương phải: "Thường xuyên rà soát, nắm bắt các thông tin, phản ánh, kiến nghị về các hành vi vi phạm để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi dàn xếp, thông thầu, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đấu thầu, bảo đảm không có vùng cấm, không có ngoại lệ".
Về trách nhiệm người đứng đầu, Chỉ thị 12 nêu rõ: "Chịu trách nhiệm toàn diện trong việc thực hiện công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện công tác đấu thầu; thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu".