Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, sự việc 10 nhà thầu đồng loạt dừng bước tại vòng đánh giá kỹ thuật của gói thầu Cung cấp và lắp đặt thiết bị (mã số TBMT: IB2500482459) trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Gói thầu này có giá dự toán là 144.080.308.000 đồng, do Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long làm chủ đầu tư.

Vượt qua 10 đối thủ, Liên danh Cung cấp và lắp đặt thiết bị lớp 8- 9, tỉnh Vĩnh Long (gồm Công ty Cổ phần Thiết bị Thiên Bình và Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh) đã trúng thầu với mức giá 131.760.366.000 đồng, theo Quyết định số 398/QĐ-BQL do Giám đốc Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long Lê Thanh Sơn ký ngày 07/05/2026. Mặc dù tỷ lệ tiết kiệm đạt 8,55% (giảm giá hơn 12.319.942.000 đồng), một bức tranh đấu thầu với những điểm nghẽn trong khâu thẩm định và dấu hiệu về hệ sinh thái đan xen giữa các đơn vị tham gia đang đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước cần có cái nhìn thấu đáo.

Mối tương kết hành chính khép kín sau ngày sáp nhập địa giới

Bên cạnh những băn khoăn về mặt kỹ thuật, một khía cạnh vĩ mô khác đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận và các nhà thầu chính là sự thay đổi bối cảnh hành chính địa phương theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025). Việc hợp nhất toàn bộ địa giới tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long thành tỉnh Vĩnh Long mới đã vô tình đưa các thực thể vốn hoạt động độc lập ở các địa bàn trước đây về chung một dòng chảy ngân sách địa phương, từ đó bộc lộ một hệ sinh thái đấu thầu khép kín đặc biệt.

Hồ sơ gói thầu ghi nhận: Chủ đầu tư kiêm bên mời thầu là Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long. Đơn vị được giao trọng trách lập E-HSMT và trực tiếp đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) là Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Bến Tre (đăng ký văn phòng giao dịch tại Số 50 Nguyễn Trung Trực, phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long mới). Trong khi đó, thành viên của Liên danh duy nhất vượt qua vòng kỹ thuật để trúng gói thầu trăm tỷ này là Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh (Số 133A, Khu Phố 2, Phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long mới).

Đáng chú ý, dữ liệu lịch sử thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy Công ty Nhựt Linh chính là một đối tác xây lắp "quen mặt" có mối liên kết hữu cơ đặc biệt mật thiết tại địa bàn Bến Tre cũ (nay là một bộ phận của tỉnh Vĩnh Long mới). Tại chủ đầu tư cũ của đơn vị tư vấn là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Bến Tre, Công ty Nhựt Linh từng tham gia 13 gói thầu với tư cách độc lập và đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 13/13 gói, thâu tóm dòng vốn ngân sách tại đây lên tới 650.526.042.857 đồng.

Sự kết hợp chéo giữa một đơn vị tư vấn thiết kế tiêu chí thầu và một nhà thầu thành viên liên danh có chung xuất phát điểm từ địa bàn truyền thống Bến Tre cũ đang đặt ra dấu hỏi lớn về tính độc lập, khách quan trong công tác chấm thầu. Nhiều nhà thầu đối thủ bày tỏ sự nghi ngại rằng: Liệu việc đơn vị tư vấn thiết lập một hệ thống rào cản kỹ thuật tiểu tiết để loại bỏ sạch sẽ 10 đối thủ cạnh tranh trên toàn quốc, dọn đường cho duy nhất Liên danh Thiên Bình Nhựt Linh trúng thầu dự án 131.760.366.000 đồng, có thực sự bảo đảm nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và minh bạch theo Luật Đấu thầu?

Chênh lệch thầu gần 40 tỷ đồng tại Vĩnh Long và bài toán hiệu quả kinh tế

Việc loại bỏ hàng loạt nhà thầu bỏ giá thấp tại gói thầu mua sắm thiết bị dạy học tối thiểu lớp 8 và lớp 9 tại tỉnh Vĩnh Long đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ dư luận. Sự chênh lệch lên đến gần 40 tỷ đồng giữa giá trúng thầu sát trần và các phương án tiết kiệm bị loại bỏ đang đặt ra những bài toán kinh tế sâu sắc cho dòng vốn đầu tư công tại địa phương.

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, gói thầu "Cung cấp và lắp đặt thiết bị" thuộc dự án "Mua sắm thiết bị dạy học tối thiểu lớp 8 và lớp 9 cho các trường Trung học cơ sở" do Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long làm chủ đầu tư ghi nhận mức giá gói thầu được duyệt là 144.080.308.000 đồng. Dữ liệu từ Biên bản mở thầu qua mạng ngày 28/11/2025 ghi nhận có tới 11 nhà thầu và liên danh nhà thầu nộp hồ sơ tham dự cuộc thầu quy mô lớn này. Trong đó, nhiều liên danh nhà thầu đã chủ động đề xuất các phương án tài chính vô cùng cạnh tranh, giảm giá sâu với kỳ vọng hỗ trợ tối ưu hóa dòng tiền công quỹ của địa phương.

Cụ thể, nhà thầu Liên danh Thiết bị lớp 8,9 Vĩnh Long đã đưa ra giá dự thầu sau khi áp dụng tỷ lệ giảm giá 25,7% là 92.190.898.353 đồng. Một đối thủ khác là Liên danh LD25 (đại diện bởi Công ty TNHH Hai thành viên Sản xuất Thương mại Dịch vụ DAZHU) cũng chào thầu phương án tài chính giảm giá lên đến 24%, đưa giá dự thầu thực tế về mức 96.528.431.440 đồng. Cả hai phương án cạnh tranh này đều đề xuất mức giá dưới ngưỡng 100 tỷ đồng, thấp hơn giá dự toán ban đầu từ 47 tỷ đến gần 52 tỷ đồng.

Tuy nhiên, các rào cản khắt khe tại vòng đánh giá kỹ thuật liên quan đến yêu cầu bóc tách Quyết định xuất bản và Quyết định phát hành đối với học liệu điện tử như USB tranh điện tử và video theo từng khối lớp học đã khiến toàn bộ 10 nhà thầu giá rẻ bị loại bỏ đồng loạt. Kết quả là, Liên danh gói thầu: Cung cấp và lắp đặt thiết bị lớp 8 - 9, tỉnh Vĩnh Long (bao gồm Công ty Cổ phần Thiết bị Thiên Bình và Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh) đã trở thành đơn vị duy nhất vượt qua bước đánh giá kỹ thuật và trúng thầu ở mức giá 131.760.366.000 đồng.

Mức giá trúng thầu sát giá trần được phê duyệt này cao hơn tới 39.569.467.647 đồng so với phương án giá rẻ nhất bị đánh trượt của Liên danh Thiết bị lớp 8,9 Vĩnh Long. Khoản chênh lệch thầu chấn động gần 40 tỷ đồng này thậm chí đã để lại một bút tích đặc biệt bằng nét viết tay trực tiếp ngay trên bản scan Biên bản mở thầu gốc lưu trữ trong hồ sơ thầu: "chênh lệch: giá trúng thầu 39.570.000.000". Sự gạt bỏ hàng loạt nhà thầu giá thấp bằng những quy định rào cản kỹ thuật tiểu tiết đã làm sụt giảm tính cạnh tranh thực chất và đặt ra một dấu hỏi lớn về tính hiệu quả kinh tế thực tế của một dự án đầu tư công sử dụng ngân sách nhà nước.

Năng lực tài chính thực tế của nhà thầu Nhựt Linh cần được làm rõ

Theo tài liệu thu thập của phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, một khía cạnh khác đang bộc lộ những rủi ro tài chính sâu sắc, đặt dòng vốn ngân sách nhà nước trước bài toán bảo vệ dòng vốn công chính là năng lực tài chính thực tế của thành viên Liên danh trúng thầu.

Chỉ đúng 27 ngày sau khi được Giám đốc Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long Lê Thanh Sơn ký Quyết định số 398/QĐ-BQL phê duyệt kết quả trúng thầu gói thiết bị dạy học trăm tỷ vào ngày 07/05/2026, Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh đã tự bộc lộ sự suy kiệt nghiêm trọng về dòng tiền. Cụ thể, vào ngày 03/06/2026, ông Hồ Nhựt Linh – Giám đốc Công ty Nhựt Linh đã ký Công văn khẩn số 10/NL-BQLDAKVBT gửi Ban Quản lý dự án Khu vực Bến Tre khẩn thiết đề nghị xin chấm dứt thực hiện Hợp đồng xây lắp số 405/HĐ-BQLDA (công trình Giồng Xoài).

Trong văn bản tự thú về năng lực này, đại diện Công ty Nhựt Linh đã phơi bày tình trạng kiệt quệ tài chính vô cùng nghiêm trọng của doanh nghiệp: “Từ đầu năm 2025 đến nay, Công ty đối mặt với sự suy thoái nghiêm trọng; khối lượng công việc sụt giảm không đủ duy trì bộ máy, lỗ lũy kế từ các công trình trước đó đã gây áp lực tài chính đè nặng... không còn đủ năng lực tài chính và nhân sự để thực hiện hợp đồng... Ngân hàng đang tiến hành cơ cấu lại nhóm nợ đối với Công ty, dẫn đến nguy cơ cao mất khả năng thanh toán cho người lao động, nợ đọng nhà cung cấp và đối mặt với rủi ro phá sản”. Ngay sau đó, vào tháng 06/2026, Ban Quản lý dự án Khu vực Bến Tre đã phải ban hành quyết định chấm dứt hợp đồng do lỗi của nhà thầu Nhựt Linh, đồng thời áp dụng chế tài cấm nhà thầu này tham gia đấu thầu các dự án do đơn vị làm chủ đầu tư trong vòng ba năm liên tiếp.

Sự tương phản sâu sắc này đang đặt ra một dấu hỏi lớn về chất lượng và tính nghiêm túc của quy trình chấm thầu. Dư luận và các nhà thầu cạnh tranh hoàn toàn có quyền chất vấn: Một doanh nghiệp tự nhận liên tục thua lỗ lũy kế kéo dài từ năm 2025, bị tổ chức tín dụng cơ cấu lại nhóm nợ và mất khả năng thanh toán ngay tại thời điểm tháng 5/2026, bằng cách nào lại có thể vượt qua vòng thẩm định năng lực tài chính để được Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Bến Tre và chủ đầu tư đánh giá là "Đạt" năng lực tài chính?

Việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho một liên danh có thành viên đứng sát bờ vực phá sản thực hiện gói thầu mua sắm công quy mô lên tới 131.760.366.000 đồng không chỉ tiềm ẩn nguy cơ đổ vỡ tiến độ, gây thất thoát lãng phí dòng vốn đầu tư công, mà còn xâm hại trực tiếp đến quyền lợi học tập của hàng ngàn học sinh Trung học cơ sở tại địa phương.

Trách nhiệm giải trình của người đứng đầu

Nhận định về vụ việc dưới góc độ pháp lý, Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư tỉnh Vĩnh Long) phân tích và nhấn mạnh rằng: Theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, hoạt động mua sắm công phải tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Việc thẩm định và đánh giá hồ sơ năng lực tài chính của nhà thầu phải dựa trên số liệu thực tế để lựa chọn được đơn vị thực sự có năng lực. Do đó, việc phê duyệt cho một doanh nghiệp tự nhận đang gặp khó khăn tài chính nghiêm trọng và bế tắc dòng tiền trúng gói thầu mua sắm công quy mô lớn lên tới 131.760.366.000 đồng cần được xem xét lại một cách nghiêm túc về quy trình thẩm định của đơn vị tư vấn cũng như vai trò giám sát của chủ đầu tư.

Việc giao một gói thầu cung cấp thiết bị giáo dục quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến cơ sở vật chất phục vụ học tập của hàng ngàn học sinh cho một doanh nghiệp có dấu hiệu bất ổn về dòng tiền tiềm ẩn rủi ro rất lớn đối với tiến độ dự án. Nếu nhà thầu không đủ khả năng tài chính để cung cấp thiết bị đúng hạn, hậu quả đổ vỡ tiến độ, gây lãng phí và thất thoát nguồn vốn ngân sách nhà nước là điều hoàn toàn có thể xảy ra, đòi hỏi phải kích hoạt cơ chế giải trình cao nhất từ phía chủ đầu tư.

Trước những dấu hiệu trên, dư luận và các nhà thầu đang rất mong mỏi các cơ quan chức năng, cơ quan Thanh tra sớm vào cuộc rà soát toàn diện quy trình tổ chức đấu thầu gói thầu mang mã số thông báo mời thầu IB2500482459. Việc làm rõ tính khách quan của bộ tiêu chí kỹ thuật, đồng thời kiểm tra chéo năng lực tài chính thực tế của liên danh trúng thầu gồm Công ty Cổ phần Thiết bị Thiên Bình và Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh là động thái tiên quyết để củng cố niềm tin vào kỷ cương quản lý dòng vốn đầu tư công. Trách nhiệm giải trình trực tiếp thuộc về Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu khi ký quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.