Hoạt động đấu thầu, mua sắm công luôn hướng tới mục tiêu cốt lõi là cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn tại một số địa phương, dù đúng quy trình thủ tục, đôi khi lại để lộ những con số khiến dư luận không khỏi băn khoăn về tính tối ưu của dòng vốn ngân sách. Gói thầu xây lắp tại xã D'Ran, tỉnh Lâm Đồng là một ví dụ điển hình mang tính thời sự.

Gói thầu gần 2 tỷ đồng "hạ màn" chóng vánh với tỷ lệ tiết kiệm 0 đồng

Theo hồ sơ pháp lý công khai, ngày 23/03/2026, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã D'Ran (tỉnh Lâm Đồng) đã ký Quyết định số 28/QĐ-VP về việc phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu công trình: "Sửa chữa, khắc phục kè chống sạt lở đường giao thông nông thôn thôn Phú Thuận 1". Gói thầu số 01 (Xây lắp) có giá trị dự toán là 1.979.954.000 đồng, được sử dụng từ nguồn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp trên, áp dụng hình thức "Chỉ định thầu rút gọn".

Đáng chú ý, diễn biến lựa chọn nhà thầu diễn ra vô cùng thần tốc. Chỉ đúng 1 ngày sau đó, vào ngày 24/03/2026, Văn phòng HĐND và UBND xã D'Ran tiếp tục ban hành Quyết định số 32/QĐ-VP phê duyệt chỉ định thầu đơn vị thi công.

Nhà thầu được "chọn mặt gửi vàng" là Công ty TNHH Mai Thanh Tân. Mức giá trị chỉ định thầu được phê duyệt khớp tuyệt đối từng con số so với giá dự toán ban đầu: 1.979.954.000 đồng (Một tỷ, chín trăm bảy mươi chín triệu, chín trăm năm mươi bốn ngàn đồng chẵn). Điều này đồng nghĩa với việc, thông qua hoạt động đấu thầu, dòng ngân sách nhà nước cấp trên bổ sung về cho địa phương không tiết kiệm được bất kỳ đồng nào.

Thời gian thực hiện gói thầu kéo dài 150 ngày dưới hình thức hợp đồng trọn gói. Việc giao thẳng một gói thầu có giá trị xấp xỉ 2 tỷ đồng với tỷ lệ tiết kiệm 0% đặt ra những góc nhìn đa chiều về năng lực thẩm định cũng như tiêu chí đàm phán thương thảo hợp đồng của chủ đầu tư nhằm bảo vệ lợi ích cao nhất của ngân sách nhà nước.

Năng lực của Công ty TNHH Mai Thanh Tân

Dữ liệu đấu thầu cho thấy, Công ty TNHH Mai Thanh Tân (Mã số thuế: 5800595838) có trụ sở đóng tại Phường Xuân Hương, tỉnh Lâm Đồng. Doanh nghiệp này thành lập từ năm 2009, hoạt động mạnh trong lĩnh vực xây lắp.

Với thâm niên lâu năm và đội ngũ nhân sự cơ bản, Công ty TNHH Mai Thanh Tân là một cái tên quen thuộc trong giới nhà thầu tại địa phương. Việc trúng chỉ định thầu một cách nhanh chóng tại xã D'Ran một mặt chứng tỏ năng lực tiếp cận thông tin và chuẩn bị hồ sơ linh hoạt của doanh nghiệp. Mặt khác, tỷ lệ tiết kiệm 0 đồng cũng cho thấy chủ đầu tư đã hoàn toàn chấp thuận mức giá đề xuất của nhà thầu mà không có sự điều chỉnh nào mang tính giảm trừ, dẫu cho các văn bản quy phạm pháp luật luôn khuyến khích việc đàm phán giá mang lại lợi thế cho dòng vốn đầu tư công.

Hiệu quả kinh tế từ góc nhìn pháp lý và chuyên gia

Phân tích ở lăng kính luật pháp, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) cùng Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã mở ra những hành lang pháp lý rất rõ ràng cho các trường hợp đặc thù được phép chỉ định thầu rút gọn, nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, nhất là với các công trình cần khắc phục hậu quả thiên tai, sạt lở. Tuy nhiên, tính "hiệu quả kinh tế" vẫn luôn là trụ cột bất di bất dịch.

Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Pháp luật cho phép chỉ định thầu rút gọn để đảm bảo tiến độ cấp bách của công trình, nhưng không có nghĩa là buông lỏng bài toán tài chính. Khoản 6 Điều 10 và Điều 23 của Nghị định 214/2025/NĐ-CP hướng dẫn rất chi tiết về lựa chọn nhà thầu. Chủ đầu tư khi lựa chọn nhà thầu chỉ định vẫn phải có trách nhiệm rà soát năng lực và thương thảo hợp đồng. Nếu một dự án hàng tỷ đồng mà tiết kiệm 0 đồng, cơ quan quản lý cần xem xét lại khâu lập, thẩm định dự toán ban đầu có sát với thực tế thị trường hay không, và khâu đàm phán với nhà thầu đã thực sự nỗ lực vì ngân sách hay chưa".

Đồng quan điểm trên tinh thần xây dựng môi trường đấu thầu chuyên nghiệp, chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định: "Cơ chế chỉ định thầu là con dao hai lưỡi. Việc giao thầu trong thời gian 24 giờ kể từ khi phê duyệt KHLCNT cho thấy sự khẩn trương của chủ đầu tư xã D'Ran. Tuy nhiên, giá trúng thầu bằng 100% giá gói thầu dễ tạo ra tâm lý e ngại về tính cạnh tranh. Để nâng cao trách nhiệm giải trình theo tinh thần Thông tư 79/2025/TT-BTC, các chủ đầu tư nên áp dụng linh hoạt việc khảo sát chéo hoặc khuyến khích các nhà thầu có mức giảm giá thiện chí, qua đó chia sẻ gánh nặng với ngân sách nhà nước".

Minh bạch hóa dữ liệu và tối ưu hiệu quả đầu tư công là yêu cầu cấp thiết. Dự án xây dựng kè chống sạt lở tại Phú Thuận 1 là một công trình mang ý nghĩa dân sinh quan trọng. Dư luận kỳ vọng, dưới sự triển khai của Công ty TNHH Mai Thanh Tân và sự giám sát của UBND xã D'Ran, công trình sẽ về đích đúng tiến độ 150 ngày, đảm bảo chất lượng, không phụ nguồn vốn mục tiêu của ngân sách đã "rót" xuống một cách trọn vẹn không thiếu một đồng.