Trúng thầu với mức tiết kiệm "0 đồng"

Ngày 03/03/2026, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hiệp Thạnh (tỉnh Lâm Đồng) đã ký Quyết định số 07/QĐ-DVTH, chính thức phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho "Gói thầu số 1 - Công trình: Duy trì và chăm sóc cây xanh, thảm hoa, thảm cỏ trên địa bàn xã Hiệp Thạnh năm 2026 (10 tháng)". Quyết định này gọi tên Công ty TNHH Xây dựng Dịch vụ Đô thị Lâm Đồng Thành Đạt (có địa chỉ trụ sở tại xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng) là đơn vị được lựa chọn.

Theo Quyết định phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 06/QĐ-DVTH ban hành trước đó vào ngày 24/02/2026, gói thầu này có giá 1.340.567.905 đồng, được thực hiện theo nguồn vốn dự toán ngân sách năm 2026 giao cho Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hiệp Thạnh. Hình thức được áp dụng là chỉ định thầu rút gọn với thời gian tổ chức lựa chọn trong vòng 10 ngày.

Điều đáng chú ý là, sau khi thương thảo hợp đồng thành công vào ngày 02/03/2026, giá trị trúng thầu (chỉ định thầu) của Công ty TNHH Xây dựng Dịch vụ Đô thị Lâm Đồng Thành Đạt được ghi nhận ở mức 1.340.567.905 đồng. Bằng một sự tính toán tài tình nào đó, con số trúng thầu này trùng khớp tuyệt đối tới từng đơn vị so với giá gói thầu ban đầu được phê duyệt. Tỷ lệ tiết kiệm mang lại cho ngân sách nhà nước tại dự án này hoàn toàn là một con số 0 tròn trĩnh.

Lịch sử "bách chiến bách thắng" nhờ... chỉ định thầu

Đi sâu vào lịch sử tham gia đấu thầu của Công ty TNHH Xây dựng Dịch vụ Đô thị Lâm Đồng Thành Đạt, số liệu thống kê tính đến cuối năm 2025 cho thấy những dấu hiệu đặc trưng đáng kinh ngạc. Mặc dù chỉ là một doanh nghiệp, loại hình TNHH một thành viên, hoạt động trên các mảng dịch vụ cảnh quan, đô thị, công ty này đã tham gia tổng cộng 12 gói thầu và duy trì tỷ lệ trúng thầu đạt mức 100%. Chưa từng ghi nhận bất kỳ một thất bại nào trên hồ sơ của doanh nghiệp này.

Đáng nói hơn, toàn bộ 12/12 gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng (với tổng giá trị trên 2,6 tỷ đồng) đều được thực hiện thông qua hình thức chỉ định thầu. Tính cạnh tranh gần như bị triệt tiêu hoàn toàn khi tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của công ty này luôn chót vót ở ngưỡng 98,95%. Điều này đồng nghĩa với việc, trong suốt quá trình hoạt động tham gia vào các dự án công, mức độ tiết kiệm mà doanh nghiệp này tạo ra cho nhà nước chỉ loanh quanh ở mức xấp xỉ 1%.

Các chuyên gia kinh tế từng nhiều lần nhấn mạnh, hình thức chỉ định thầu dù được pháp luật cho phép trong những trường hợp nhất định để đẩy nhanh tiến độ, nhưng nếu lạm dụng sẽ triệt tiêu động lực cạnh tranh, dẫn đến nguy cơ lãng phí ngân sách. Việc một doanh nghiệp liên tục trở thành "khách quen" của các gói thầu chỉ định tại địa phương với mức giá "như đặt sẵn" luôn là tín hiệu cần được các cơ quan chức năng giám sát chặt chẽ.

Góc nhìn pháp lý

Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC đã thiết lập một hành lang pháp lý ngày càng chặt chẽ nhằm kiểm soát các rủi ro trong mua sắm công. Trong đó, nguyên tắc cốt lõi vẫn là đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.

Phân tích dưới góc độ chuyên môn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương nhận định: "Mặc dù pháp luật có hành lang riêng cho chỉ định thầu rút gọn nhằm giải quyết các yêu cầu cấp bách, nhưng việc các gói thầu dịch vụ thông thường liên tục được áp dụng hình thức này, đi kèm với tỷ lệ tiết kiệm 0 đồng là một chỉ báo rủi ro về mặt quản trị. Việc giá dự toán và giá trúng thầu khớp nhau tuyệt đối phản ánh sự vắng bóng của yếu tố cạnh tranh. Cơ quan quản lý cấp trên cần có cơ chế hậu kiểm để đánh giá xem việc phê duyệt dự toán ban đầu có bị thổi phồng, hoặc quá trình thương thảo có thực sự bảo vệ quyền lợi ngân sách hay không."

Đồng quan điểm trên, chuyên gia đấu thầu Lê Hân đánh giá việc một nhà thầu sở hữu thành tích trúng 100% các gói chỉ định thầu trên một địa bàn là hiện tượng cần đặt dấu hỏi về tính minh bạch. "Bản chất của đấu thầu là tìm ra nhà thầu tốt nhất với chi phí hợp lý nhất. Nếu hồ sơ năng lực của doanh nghiệp chỉ toàn những dự án được 'gọi tên chỉ mặt', cộng với tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp 98,95%, điều này gợi lên nghi vấn về tính khách quan trong khâu lựa chọn của chủ đầu tư. Nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương (nay theo mô hình phân cấp tỉnh - xã) là tài sản chung, mọi quyết định chi tiêu cần tuân thủ nghiêm ngặt tinh thần của Luật Đấu thầu 22/2023/QH15, không thể để hình thức chỉ định thầu biến thành 'bầu sữa' cho một số nhóm doanh nghiệp thân hữu."