Công tác kiểm tra, giám sát tài chính doanh nghiệp còn nhiều lỗ hổng, cần sớm được chấn chỉnh nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật.
Chiều 14/11, TAND TP Hà Nội đã tuyên án đối với 18 bị cáo trong vụ án sản xuất sữa giả trị giá hơn 2.436 tỷ đồng xảy ra tại Công ty CP Z Holding. Trong đó, HĐXX tuyên phạt bị cáo Hoàng Quang Thịnh (SN 1990), Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Z Holding, mức án 30 năm tù về các tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Rửa tiền”.
Theo HĐXX, đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, quy mô lớn, tính chất phức tạp, diễn ra trong thời gian dài. Bị cáo Hoàng Quang Thịnh cùng các đồng phạm đã tổ chức sản xuất, tiêu thụ hàng giả là thực phẩm dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung (sữa bột HIUP) với tổng doanh thu bất hợp pháp lên tới hàng nghìn tỷ đồng, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người tiêu dùng.
Các bị cáo còn sử dụng nhiều thủ đoạn che giấu doanh thu, gây thất thu đặc biệt lớn cho ngân sách nhà nước, làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin xã hội đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm và môi trường kinh doanh lành mạnh, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.
Qua xét xử, HĐXX cũng chỉ ra nhiều lỗ hổng trong thể chế và công tác quản lý hàng hóa, thực phẩm, kế toán – tài chính doanh nghiệp và quản lý dòng tiền cần sớm được khắc phục.
Cụ thể, công tác quản lý chất lượng, cấp phép và hậu kiểm còn lỏng lẻo; việc kiểm nghiệm, thẩm định, giám sát chất lượng thực phẩm chức năng chủ yếu dựa trên hồ sơ do doanh nghiệp cung cấp, thiếu cơ chế kiểm chứng độc lập và kiểm tra định kỳ.
Sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thuế, quản lý thị trường, y tế, công thương và công an còn hạn chế; chưa có cơ chế chia sẻ dữ liệu đồng bộ, dẫn đến việc phát hiện, xử lý sai phạm chậm trễ, khi hậu quả đã nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, cơ chế kiểm soát kế toán, tài chính doanh nghiệp còn nhiều bất cập; việc doanh nghiệp lập sổ sách kép, khai man doanh thu để trốn thuế với quy mô lớn cho thấy công tác kiểm tra, giám sát tài chính doanh nghiệp chưa được thực hiện hiệu quả.
Theo HĐXX, công tác kiểm duyệt quảng cáo, truyền thông sản phẩm còn chưa chặt chẽ; doanh nghiệp lợi dụng mạng xã hội và người nổi tiếng để quảng bá sản phẩm sai sự thật, trong khi cơ quan quản lý thiếu công cụ giám sát và chế tài đủ mạnh.
Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật về phòng, chống rửa tiền chưa được cụ thể hóa đầy đủ; các dòng tiền từ hoạt động phi pháp được hợp thức hóa qua nhiều tài khoản và doanh nghiệp “vỏ bọc”, trong khi cơ chế giám sát các giao dịch đáng ngờ còn thiếu hiệu quả.
Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm
Từ những nhận định nêu trên, HĐXX kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm; siết chặt công tác quản lý và quy trình cấp phép đối với các đơn vị kiểm định, đồng thời xây dựng tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể về trình độ chuyên môn nhân sự và yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị kiểm nghiệm.
HĐXX đề nghị quy định bắt buộc kiểm nghiệm độc lập và công khai kết quả kiểm nghiệm; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về các đơn vị kiểm nghiệm được cấp phép, gắn với hoạt động thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất.
Bên cạnh đó, cần tăng cường hậu kiểm đối với các sản phẩm do doanh nghiệp tự công bố; xây dựng quy trình bắt buộc lấy mẫu theo từng lô hàng, kiểm soát chặt chẽ chất lượng trong suốt quá trình lưu thông.
HĐXX cũng kiến nghị đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát hàng hóa trên thị trường, đặc biệt là thực phẩm, gắn với phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng; xây dựng cơ sở dữ liệu hàng hóa phục vụ truy xuất nguồn gốc, chống buôn lậu và gian lận thương mại.
Đối với hoạt động quảng cáo và thương mại điện tử, cần ban hành quy định cụ thể về trách nhiệm pháp lý của người quảng cáo, KOLs và các nền tảng mạng xã hội khi quảng bá sản phẩm liên quan đến sức khỏe; bắt buộc xác thực sản phẩm thông qua mã định danh, tem điện tử hoặc hệ thống truy xuất nguồn gốc trực tuyến.
Ngoài ra, HĐXX kiến nghị rà soát, bổ sung các quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền theo hướng mở rộng đối tượng báo cáo bắt buộc; quy định rõ nghĩa vụ xác minh nguồn gốc vốn và báo cáo giao dịch bất thường đối với doanh nghiệp có quy mô doanh thu lớn hoặc tăng trưởng đột biến.
